Кіріспе
Канадалық имам Мохамед Елмасри (محمد المصري) (24 желтоқсан 1943 жылы туған) – канадалық инженер-профессор, имам және мұсылман қауымының басшысы.
Mohamed Elmasry (محمد المصري) (born December 24, 1943) is a Canadian engineering professor, imam, and Muslim community leader.
Өмірбаян
Ол Египеттің Каир қаласында дүниеге келген. 1965 жылы Каир университетінен ғылым бакалаврын алған. Ол Канадада білімін жалғастырып, 1970 және 1974 жылдары Оттава университетінде электротехника саласында магистр және доктор дәрежелерін алды. Ол төрт он жылдан астам уақыт бойы цифрлық интегралдық микрочиптерді жобалау саласында жұмыс істеді. 1965 жылдан 1968 жылға дейін Эльмасри Каир университетінде, ал 1972 жылдан 1974 жылға дейін Канаданың Онтарио штатындағы Оттава қаласындағы Bell Northern Research компаниясында жұмыс істеді. 1974 жылдан бері ол Онтариодағы Ватерлоо университетінің Электр және компьютерлік инженерия кафедрасында қызмет етеді, онда ол VLSI (Микрочип) зерттеу тобының негіс қалаушы директоры. Канадалық Ислам Конгресі арқылы мұсылмандық мәселелердің өкілі ретінде ол The Globe and Mail газетіне тұрақты үн қосады. Оның пікірлері, әсіресе Израиль-Палестина қақтығысына қатысты сөздері, Канада БАҚ-ында көп назар аударды. Ол кейбір қарсыластарын исламға қарсы болуда деп айыптады. Эльмасри интегралдық схемаларды жобалау және жобалауды автоматтандыру саласында 500-ден астам ғылыми мақала мен 16 кітаптың авторы және авторларының бірі, сондай-ақ бірнеше патенттің иесі. Ол Электр және электроника инженерлері институты үшін келесі кітаптарды редакциялады: «Цифрлық MOS интегралдық схемалары» (1981); «Цифрлық VLSI жүйелері» (1985), «Цифрлық MOS интегралдық схемалары II» (1991) және «BiCMOS интегралдық схемаларының талдауы мен жобалауы» (1993).
Хезболла
Елмасри Хезболланың "шынында да, көптеген басқа саяси партиялар сияқты, түрлі рөлдер мен функциялардың негізінде ұйымдастырылған, Ливанның шиит исламдық саяси партиясы" екенін жазды. Израильдің Оңтүстік Ливанды оккупациялауына жауап ретінде ғана құрылған ұлттық әскери қарсылық күштерін дамытқан, басқа партиялардан көп ерекшеленбейді. 2006 жылы Израиль мен Хезболла арасындағы қақтығыс кезінде Канаданың Ислам Конгресі мен Канада Араб Федерациясы Канада үкіметінен Хезболла мен Хамасты террористік ұйымдар тізімінен шығаруды сұрады. Елмасри Канада үкіметінің "Хезболла мен Хамасты тыйым салынған террористік ұйымдар тізіміне енгізу туралы 2002 жылғы шешімін қайта қарауы керек" екенін жазды, себебі Канада Израильді сол тізімге қоймағандықтан, мұндай әрекет "ақылға сыймайтын екіжүзділік және әділеттіліктің қорлауы" болар еді. Елмасри сондай-ақ Хезболла мен Хамасты осы тізімге енгізу туралы шешім "әділетті бейбітшілікке қарсы бағытталған арнайы мүдделер тобының ықпалымен қабылданды" деді.
Исламфобия
Эльмасри исламофобияға қарсы айқын пікір білдіріп, «Бүгінгі исламофобия мен кешегі антисемитизм едәуір ұқсас» деген мәлімдеме жасады және Еуропадағы тарихи антисемитизм мен Батыстағы қазіргі мұсылманға қарсы сезімдер арасындағы параллельдерден алаңдаушылық білдірді. «Бүгін Канададағы мұсылмандар, қаншалықты ерекше, аномалды немесе экстремистік болмасын, мұсылман жеке тұлғалар, ұйымдар мен мемлекеттер жасаған әрбір қылмыс үшін кінәлі деп ұжымдық түрде қарастырылуда. Оларды исламшыл, фундаменталист, джихадист сияқты атаулармен белгілейді», - деп жазды Эльмасри National Post газетіне жолдаған хатында, қазіргі жағдайды антисемитизм тарихымен салыстырып: «Еуропалық еврейлер де көптеген қылмыстар үшін кінәлі деп танылды, Құдайдың Ұлын өлтіруден бастап, жергілікті еврей дәрігерлердің кез келген кәсіби қателіктеріне дейін». Ол, қазіргі әлем өткеннен сабақ алып, мұсылманға қарсы сезімнің таралуын тоқтатуға жұмыс істеуі керек, әйтпесе ғасырлар бойы антисемитизм еврейлерге қарсы зорлық-зомбылықтың негізін салғандай, мұсылманға қарсы зорлық-зомбылықтың да негізін қалауы мүмкін.
Көп мәдениеттілік
2002 жылы Эльмасли Халид бин әл-Валид мешітінің жамағатын ешкімге "Құтты Рождество" тілемеуге шақырған электрондық хатты сынап, мұның кісі өлтіру мен зинаға қолдау көрсетумен тең екенін айтты. "Бұл абсурдты мәлімдеме және Исламның үйретулеріне қайшы келеді. Мұны айтқан адам өз дінінен бейхабар", - деді Эльмасли National Post газетіне, сондай-ақ Рождестволық құттықтаулардың әдептілік пен көршілік қарым-қатынастың белгісі екенін атап өтті. Ол сондай-ақ Исламның жамағатына христиандар мен яһудилерге үйленуге рұқсат беретінін, ал оның отбасының көп дінді ұстанатынын мәлімдеді. "Менің балаларымның христиан туыстары бар, біз оларға "Құтты Рождество" тілейміз, ал олар бізге "Құрбан айт мүбәрак болсын" дейді", - деді ол. Аймақтық үкімет аталған ұсынысты қабылдамады және осы процесте яһудилер мен христиандар үшін діни арбитраж соттарын таратып жіберді. Канадада шариат соттарын енгізуге наразылық білдірген орташа мұсылмандарға қатысты Эльмасли, канадалық мұсылмандар "өз діндерін жұрт алдында мазақтауға, Пайғамбарды жамандауға, Құранды сықаққа алуға және Ислам заңдарын, шарияны қарапайымсыз жаламен шабуылдауға ұмтырмауы керек" деп жазды. Канада мұсылмандары конгресі (MCC) ШИК-тен шариғатты сынға алғандарды "Исламды қаралап, Құранды сықақтап, Мұхаммедті жамандап отыр" деген жалған айыптаулары үшін кешірім сұрауды талап етті. MCC мәлімдемесіне сәйкес, Эльмасли бұл топты дінге қарсы келуде деп айыптады, ал бұл қылмыс бірнеше Ислам елдерінде өлім жазасымен қудаланады.
Канадалық еврей қауымы
2007 жылдың маусым айында жазылған мақалада Эльмасли канадалық еврей зиялыларын саяси спектрдің оң жағына қарай ықпалдануы үшін сынады. Эльмасри «бұрын әлеуметтік әділдіктің канадалық еврейлер арасында берік жақтастары болған» деп жазды, оның ішінде Дэвид Льюисті ерекше атап көрсетті, бірақ бүгін «көптеген канадалық еврей зиялылары Канаданың көпмәдениеттілік, иммиграция және олардың пікірінше, федералды биліктің «жергілікті халықтың» жер талаптарына «басып кіруі» саясатына шабуыл жасап жатыр. Олар енді осы елдегі азаматтық бостандықтардың нашарлауына қарсы сөйлемейді» және «олардың саяси күрес жоспары аяусыз оңшылдардың пікіріне жақындап келеді» деді. National Post газетінде жарияланған мақалада, қазір құлаған Western Standard басылымының редакторы Езра Левант Эльмаслиді еврейлерге деген ниетінің жамандығында айыптады. Левант 2005 жылдың мамырында Галифакста өткен Канадалық журналистер қауымдастығының жиналысына сілтеме жасады, онда ол Эльмасримен бірге панельде отырды. Жиналыс барысында Левант Эльмаслинің «бұқаралық ақпарат құралдарын бақылайтын «жоуларға», әлемді «басқарып», мұсылмандарды «төмен» ұстап тұратын «жоуларға» қарсы ұзақ сөйлегенін» және «менің пікірімнің күдікті екенін айтты, себебі мен де «жоу» едім» деді. Антисемитизм айыптамаларына жауап ретінде Эльмасли өзінің CIC ұйымы «Монреальдегі бірнеше еврей мекемелеріне қарсы жасалған антисемит оқиғаларын айыптаған алғашқы еврей емес канадалық коммерциялық емес ұйым болды» деп мәлімдеді.
Израиль мен палестиналықтар
Эльмасли Израильді "Израиль және апартеид" деп атады және израильдік белсенді Ури Дэвисті "Израильдің демократия деп аталатын нәрсесінің артындағы нағыз шындықты ашуға тырысқаны үшін" мақтады. Эльмасридің айтуынша, Ури Дэвистің еңбегі "әрбір ойлы адамға Израиль мен апартеид және Оңтүстік Африкадағы апартеидтің қатты ұқсастығын" көрсетеді. Сондай-ақ, Эльмасри Ұлыбританияны Палестинаны құрудағы рөлі үшін және "әскери зорлық-зомбылық, саяси амалдар мен экономикалық ықпалды қолданып, өз жоспарларына кедергі келтірген жергілікті халыққа ұрпақтан-ұрпаққа әділетсіздік, қирату, қайғы-қасірет және өлім әкелгені үшін" кешірім сұрауға шақырды. Эльмасли: "Израиль лоббисі израильдіктердің палестиналықтарға қарсы жасаған қиянаттары туралы шындықты айтуға батыл болғандардың беделін түсіруге тырысады". Ол сондай-ақ былай деп жазды: "Сионизм саяси идеология ретінде тек еврейлер үшін апартеидтік мемлекет құруға ғана қол жеткізді; әскери күшпен палестиналық көршілерінен бөлек ұсталған күрделі гетто, көзге жағымсыз "қауіпсіздік қабырғасы", Батыс қолдауына экономикалық тәуелділік, міндетті әскери қызмет және оқыту (оның ішінде қарумен қалай өлтіруді үйрету), және еврей балаларына нәфрәт сезімін сіңіретін білім беру жүйесі, оларға палестиналықтарды, арабтарды немесе мұсылмандарды жек көруді үйретеді, осы ретпен". Эльмасли израильдіктердің пікірлерінің әртүрлі екенін мойындап, "көптеген израильдіктер – және олардың саны үнемі артып келеді – қазір оккупация мен қоныс салулардың бейбітшілікке кедергі келтіретін екі үлкен кедергі екенін түсінеді" деді. Эльмасри Израильдің 1967 жылғы шекарасына қайта оралуын көздейтін екі мемлекеттік шешімді талап етті және Синай шөлінен шыққаннан кейін Израильмен бейбіт келісім жасасқан Мысырдың көшбасшысы Анвар Садатты мақтады. Сондай-ақ, Эльмасли "бір мемлекеттік" шешімде ешқандай кемшілік жоқ екенін айтты. Эльмасли мұндай мемлекет "қуаттың негізгі лауазымдарын еврейлер мен арабтар арасында бөлісуге болады. Мысалы, еврейлер әскерді басқаруға, ал арабтар полицияны басқаруға болады. Президент, Премьер-министр және Парламент спикері лауазымдарын арабтар мен еврейлер кезекпен атқаруы мүмкін". Алайда, Эльмасли "бір мемлекеттік шешім жақын арада орындалмайды, өйткені АҚШ тек қана қауіпсіз еврей мемлекетін ғана сақтамай, сонымен қатар заңсыз басып алынған палестиналық аумақтарда құрылған кеңейіп келе жатқан еврей шағын империясын сақтауға міндеттенді" деп қосты. 2009 жылғы маусымда The Canadian Charger газетінде жарияланған мақаласында Эльмасли "израильдіктер сионизмге баулуда" және "зомбылық әскершілдік – тек сионистік идеал ғана емес, сонымен қатар экономикалық және әлеуметтанулық қажеттілік" деп жазды. Басқа мақаласында Эльмасли "Батыстағы сионист яһудилер Ауғанстан мен Ирактағы соғыстарды тудырады, ынталандырады, қолдайды [және] Канада мен Еуропадағы иммиграцияға қарсы расистік саясаткерлерді қолдайды" деп жазды. Ол сондай-ақ сионист яһудилерді "мектептерде, университеттерде және қоғамда сөз бостандығының жауы" деп сипаттап, Батыс бұқаралық ақпарат құралдарының "сионист қанаушыларға Холокостты пайдалануға және дезинформация мен жалған ақпарат таратуға мүмкіндік беретін платформаны" ұсынады деп мәлімдеді.
Жоел Ковел
2008 жылдың сәуірінде Элмасри Джоэл Ковелді «Сионизмді жеңіп, Израиль/Палестинада бірыңғай демократиялық мемлекет құру» атты кітабы үшін мақтады. Элмасри Израильдің құрылуының 60 жылдығында Ковельдің кітабын «осы қиын, ащы да, есімде қалтарлық оқиға үшін міндетті түрде оқуға тиіс» деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Элмасри «палестиналықтарға қатысты сионистік көзқарастарды тудыратын жеккөрушілік» және Ковельдің «сионизмнің ішкі қайшылықтары Израильді мемлекеттік деңгейде қолдау тапқан расизмге дамытуына және сионизм мен демократияның негізгі тұрғыдан үйлесімсіз екеніне нақты дәлелдер келтіргенін» айтты. Элмасри Ковельдің кітабының «жасырылып қалғанының» себебі «біздің атап айтқанда «еркін» баспасөз және телерадио арналары тек олардың иелеріне ғана еркін, олар өздерінің көзқарастарын білдіру үшін билігін пайдаланады. Бұл бәріміз үшін өте қайғылы жағдай» деп түйіндеді. 2005 жылдың ақпан айында Элмасри IslamOnline.net сайтында: «Менің ойымша, Канада мұсылмандарының міндеті – өз қауымдастықтарында және басқа да дін өкілдері арасында гомосексуализмнің жаратушының табиғи заңына қайшы келетінін, сондай-ақ адамның денесіне, санасына және жанына зиян келтіретінін түсіндіру болып табылады» деп жазды.
Роберт Мугабе
2008 жылдың шілдесінде «Монреаль Газетте» газетінде жарияланған мақаласында Эльмаси Роберт Мугабеді «әрекетсіз» деп сипаттады, бірақ «дамыған елдердегі көптеген басшылардан нашар емес» екенін айтты және: «Неліктен көптеген батыс ақпарат құралдары, оның ішінде канадалықтар да, 13 миллион қара нәсілді адам тұратын кедей, алыс африкалық елдегі сайлауды жабу үшін өз тілшілерін жіберді? Жауап: Мугабе британдықтар тарапынан қазір де жек көріледі, ол 1980 жылы Родезия деген атпен 90 жыл бойы британдық колония болғаннан кейін еркін Зимбабведің тұңғыш президенті болып сайланғанда да жек көрілген еді». Эльмаси Мугабеді «жер реформасын жүзеге асыруға тырысқаны үшін; шамамен 5000 ақ фермердің жерін елдің кедей қара нәсілді халқына қайта бөлуге ұмтылғаны үшін» мақтады және Зимбабве экономикасының құлдырауы мен инфляцияның өрбуінің себебі экономикалық санкциялар екенін, Мугабедің жерді тартып алуының емес екенін мәлімдеді. Эльмаси батыс ақпарат құралдарын «Мугабе, әсіресе ауылдық жерлерде, танымал болғанын және оның жер реформасы өз халқының қолдауын жеңіп алғанын» жарияламағаны үшін сынады. Әке Раймонд Дж. де Соуза осы мақаласы үшін Эльмасиді сынап, Мугабе «өзінің африкалық диктаторларынан да оқшауланған адам» екенін жазды. Де Соуза сондай-ақ: «Егер ол [Эльмаси] өзін Канаданың бас мұсылман дін қызметкері ретінде көрсетпесе, Эльмаси мырзаның Мугабе мырзаны мақтауы басылмайтын еді» деп жазды.