Кіріспе

Оңтүстік Калифорниядағы округ, АҚШ

Сан-Бернардино округі (/sæ/n/, /bɜːr/n/ə/'/d/iː/n/oʊ/audio=En us san bernardino. ogg/ SAN BURnəDEEnoh), ресми түрде Сан-Бернардино округі, АҚШ-тың Калифорния штатының оңтүстік бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша, халық саны 2,181,654 адамды құрады, бұл оны Калифорниядағы ең көп халқы бар бесінші және АҚШ-тағы ең көп халқы бар 14-ші округке айналдырды. Округ орталығы – Сан-Бернардино қаласы. Үлкен Лос-Анджелес аймағының құрамына кіргенімен, Сан-Бернардино округі Риверсайд–Сан-Бернардино–Онтарио қалалық статистикалық аймағына да кіреді. 20,105 шаршы миль (52,072 км²) аумақты алып жатқан Сан-Бернардино округі, Алясканың кейбір аудандары мен санақ аймақтары үлкен болғанымен, континенттік АҚШ-тағы аумағы бойынша ең үлкен округ болып табылады. Округ аумағы шамамен Батыс Вирджиния штатының ауданымен тең. Бұл кең аумақты округтің халқының көп бөлігі үш халық санағы округінде (Фонтана, Сан-Бернардино және Викторвилл-Гесперия) шоғырланған, 2010 жылғы халық санағы бойынша 1,793,186 адам тұрады. Округ Сан-Бернардино тауларының оңтүстігіндегі Сан-Бернардино алқабынан бастап, Невада шекарасына және Колорадо өзеніне дейін созылады. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, халықтың 53,7%-ы испаноязылы болып табылады, бұл Калифорниядағы испаноязылы көпшілік құраған ең халқы көп округ және бүкіл ел бойынша екінші орында.

Жергілікті

Қазіргі Сан-Бернардино округінде тұратын жергілікті халықтар негізінен Сан-Бернардино алқабы мен Сан-Бернардино тауларында мекендеген Таактам (Серрано) және ʔívil̃uqaletem (Каухилла) халықтары; Мохаве шөлі аймағында тұратын Чемехуэви және Кавайису халықтары; ал Колорадо өзені бойында 'Аха Махав (Мохаве) және Пиипааш (Марикопа) халықтары өмір сүрген. Бұл топтар аймақ бойынша кең жолдармен байланысқан түрлі ауылдар мен елді мекендерді құрды. Ва'аачнга – Серрано және Каухилла тайпалары да мекендеген, қазіргі Сан-Бернардино қаласының жанында орналасқан ірі Тонгва ауылы. Бұл ауыл, Колорадо өзенінен Лос-Анджелес бассейніне дейін Сан-Бернардино округіндегі ауылдарды байланыстырған Мохаве жолындағы кең сауда желісінің бір бөлігі болды. Ва'пеат – қазіргі Хесперия қаласының жанында орналасқан Desert Serrano ауылы. Ол Мохаве өзені бойындағы ауылдардың бірі еді. 1700 жылдардың соңына қарай, аймақтағы ауылдарға Сан-Габриэль миссиясынан келген испан сарбаздары мен миссионерлердің ықпалы күшейді. 1819 жылы олар қазіргі Редлендс орналасқан жерде Сан-Бернардино-де-Сена Эстансия миссиялық шаруашылығын құрды. 1821 жылы Мексика Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Мексика азаматтарына округ аумағында ранчолар құру үшін жер берілді. 1838 жылы Ранчо Джурупа, 1839 жылы Ранчо Кукамонга және Эль Ринкон, 1841 жылы Ранчо Санта-Ана-дель-Чино, 1842 жылы Ранчо Сан-Бернардино және 1844 жылы Ранчо Мускупиаб құрылды. Агуа Манса – Сан-Бернардино округінің алғашқы қаласы, 1841 жылы Ранчо Джурупадан сыйға берілген жерге Нью-Мексикодан келген иммигранттар қоныстандырды.

Құру

Сан-Бернардино ранчосын сатып алғаннан кейін және 1851 жылы мормон қоныс салушылары Сан-Бернардино қаласын құрғаннан кейін, Сан-Бернардино округі 1853 жылы Лос-Анджелес округінің бір бөлігінен құрылды. Округ аумағының оңтүстік бөлігінің бір бөлігі 1893 жылы Риверсайд округіне берілді. 1980-жылдары Солтүстік Сан-Бернардино округі, округ қызметтерінің нашарлығына байланысты Мохаве округін құруды ұсынды. Бірақ округтен бөлінуге өткізілген дауыс сәтсіз аяқталды. Ұсынылған округ Кахон өткелінен Идлс қаласына дейін созылған. 1998 жылы округ әкімшісі Джеймс Хлавек ФБР-дің пара алуға қатысты тергеуіне ұшырады, бірақ Гарри Мейс, округ қазынашысы және салық жинаушы Томас О’Доннелл, округ инвестициялық офицері Сол Левин және үш кәсіпкер пара алу айыптамаларын мойындағаннан кейін ғана отставкаға кетті. 2004 жылы округ бақылаушысы Джерал Ивс округ жерінде жарнама тақталарын орнатуға рұқсат бергені үшін бизнестен сыйлық алғаны үшін пара алуда кінәлі деп танылды. 2004 жылдан 2016 жылға дейін округ Upland-тағы Colonies тұрғын үй кешеніне байланысты жылжымайтын мүлік әзірлеушісі Джефф Буруммен жемқорлыққа қатысты дауға тартылды. Нәтижесінде Бурумның жылжымайтын мүлік компаниясына 102 миллион доллар төленді. Бақылаушы Билл Постмус округтік бағалаушы лауазымында болған кезіне қатысты 10 қылмыстық іске кінәлі деп мойындады. 2020 жылы Бурум округті тағы да сотқа берді, нәтижесінде округ 69 миллион долларлық өтемақы төлеуге келісті. 2022 жылы округтің сақтандыру компаниясы Ironside, округтің "Колония II талапкерлеріне қарсы он жылдық даудың бөлігі ретінде әдейі "қарсы әрекет еткенін" және Бурумды қастандықпен қудалағанын" алға тартып, өтемақы төлеуден бас тартты. 2020 жылы сайлаушылар K шарасын мақұлдады, ол округ бақылаушыларының мерзімін үштен бірге дейін шектеді, сонымен қатар жалақыны 250 мың доллардан 60 мың долларға дейін төмендетті. Округ бақылаушылары бұл шешімге шағымданып, апелляциялық сотта жеңіліске ұшырады. 2022 жылға қарай мерзімдік шектеулер қайта орнатылды және жалақы Сан-Бернардино жоғарғы сотының судьяларының жылдық жалақысының 80% деңгейіне дейін қайта орнатылды. 2022 жылы бақылаушылар кеңесінің маңызды үлескері Джефф Бурум олардан Калифорния штатынан бөлініп, Империя штатын құруға дауыс беруді талап етті.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 20105 шаршы миль (52,072 км2) құрайды, оның ішінде 20057 шаршы миль (51,947 км2) жер және 48 шаршы миль (124 км2) (0,2%) су. Бұл Калифорния штатындағы ауданы бойынша ең үлкен округ және Аляскадағы округтерді есептемегенде, АҚШ-тағы ең үлкен округ. Ол Нью-Джерси, Коннектикут, Делавэр және Род-Айленд штаттарының жалпы ауданынан сәл үлкен, сондай-ақ Швейцариядан да сәл үлкен. Округ Невада және Аризона штаттарымен шектеседі. Халықтың көп бөлігі, шамамен екі миллион адам, Риверсайд қаласына жақын Сан-Бернардино тауларының оңтүстігіндегі 480 шаршы мильдей аумақта және округтің оңтүстік-батыс бөлігіндегі Сан-Бернардино аңғарында тұрады. Сан-Бернардино тауларының солтүстігінде, Виктор аңғарын және оның айналасын қамтитын 280 шаршы мильдей аумақта 390,000-ға жуық тұрғын өмір сүреді. Тағы шамамен 100,000 адам округтің кең-салысты аумағында шашыраңқы түрде орналасқан. Мохаве ұлттық қорығы шығыс шөлінің бір бөлігін, әсіресе 15 және 40 тас жолдары арасындағы аймақты қамтиды. Шөлдік аймаққа Колорадо өзенінің жанында орналасқан Нидлс және 15 және 40 тас жолдарының қиылысындағы Барстоу қалалары да кіреді. Трона округтің солтүстік-батыс бөлігінде, Өлім аңғарының батысында орналасқан. Бұл ұлттық саябақ негізінен Иньо округіне қарасты болғанымен, Сан-Бернардино округінің де кішігірім бөлігін қамтиды. Округтың Мохаве шөліндегі ең ірі қалалық аймағы – Виктор аңғары, оған Адельанто, Apple Valley, Hesperia және Викторвилл қалалары кіреді. Оңтүстікке қарай, Джошуа-Три ұлттық паркінің бір бөлігі Жоғарғы шөл аймағындағы Твентин-Палмс маңында округ аумағымен тоғысады. Қалған қалалар Жоғарғы шөлдің қалған бөлігін құрайды: Пионертаун, Юкка-Вэлли, Джошуа-Три, Ландерс және Моронго-Вэлли. Тауларда Сан-Бернардино ұлттық орман орналасқан, оған Крестлайн, Ароухед көлі, Раннинг-Спрингс, Биг-Беар-Сити, Форест-Фоллс және Биг-Беар-Лейк қалалары кіреді. Сан-Бернардино аңғары Сан-Габриэль аңғарының шығыс жағында орналасқан. Сан-Бернардино аңғарына Онтарио, Чино, Чино-Хиллз, Апленд, Фонтана, Риалто, Колтон, Гранд-Террас, Монклер, Ранчо-Кукамонга, Сан-Бернардино, Лома-Линда, Хайленд, Редлендс және Юкайпа қалалары кіреді.

Жақын орналасқан округтер

Сол жақтағы картада көрсетілгендей, Сан-Бернардино округі солтүстікте Иньо округімен, солтүстік-шығыста Кларк округімен (Невада штаты), шығыста Мохаве округімен (Аризона штаты), оңтүстік-шығыста Ла-Паз округімен (Аризона штаты), оңтүстікте Риверсайд округімен, оңтүстік-батыста Ориндж округімен, батыста Лос-Анджелес округімен және солтүстік-батыста Керн округімен шектеседі.

Құқық қорғау органдары

Қазіргі аудандық прокуроры – Джейсон Андерсон, ол 2018 жылдың наурыз айында сайланды және 2019 жылдың 1 қаңтарында лауазымға кірісті. Округтың басты құқық қорғау органы – Сан-Бернардино округінің шериф департаменті. Департамент округтың қарамағына кірмейтін аудандарында және 14 шартты қалаларда құқық қорғау қызметтерін ұсынады, округтік түрмелер жүйесін басқарады, округтік жоғары соттарда маршалдық қызметтер атқарады және округ тұрғындарына қызмет ететін көптеген басқа да бөлімшелері бар.

Өрт сөндіруді құтқару

Сан-Бернардино округі Сан-Бернардино округінің Біріктірілген Өрт сөндіру ауданын (әдетте Сан-Бернардино округінің Өрт сөндіру департаменті деп аталады) басқарады. Департамент округтің барлық қарамағына жатпайтын аумақтарына "барлық тәуекел" өрт сөндіру, құтқару және жедел медициналық көмек көрсетеді, бірақ тәуелсіз өртке қарсы қорғаныс аудандарымен қызмет көрсететін және департаментпен шарт жасасқан бірнеше қалалар бұл ережеге бағынбасқа мүмкіндік алады.

Кітапханалар

Сан-Бернардино округі кітапхана жүйесі округ бойынша 32 бөлімшені құрайды. Кітапхана қызметтері бөлімшеден бөлімшеге өзгеше болуы мүмкін, бірақ интернетке қолжеткізу, балаларға арналған оқу сағаттары, ересектерге сауаттылық курстары, кітап клубтары, сабақтар және арнайы шаралар кіреді. Сондай-ақ кітапхана жүйесі электрондық кітаптар, цифрлық музыка мен фильмдерді жүктеу, Lynda.com арқылы онлайн оқуға тегін қолжеткізу және көптеген басқа да цифрлық қызметтерді ұсынады. Сан-Бернардино округінде қалалық демеушіліктегі қоғамдық кітапханалар да бар, олардың ішінде 1898 жылы салынған Калифорния штатының Редлендс қаласындағы А.К. Смайли қоғамдық кітапханасы бар. Округтағы басқа қоғамдық кітапханалар: Сан-Бернардино қалалық қоғамдық кітапхана жүйесі, Ранчо Кукамонга қоғамдық кітапханасы, Апленд қоғамдық кітапханасы, Колтон қалалық кітапханасы және Онтарио қалалық кітапханасы. Бұл кітапханалар округтік жүйеден тәуелсіз және кітап алмасу құқықтарымен бөліспейді.

Өнер және мәдениет

Джошуа-Три ұлттық паркіндегі Кис-Дезерт-Квин ранчосында рейнджерлер Кис ранчосының мәдени тарихы, жергілікті американдықтар тарихы, кен өндіру, мал шаруашылығы, фермерлік, Кис отбасы және осы орынның қорғалатын тарихи ескерткіш ретінде қалыптасуы туралы білу үшін экскурсиялар өткізеді. Кимберли Крест үйі мен бағы – Редлендс қаласындағы 6 акрлық мүлік. Бағы ашық, ал үй – экскурсиялық қызмет көрсететін мұражай. Редлендс, Калифорниядағы Сан-Бернардино округі мұражайы – аймақтың өткеніне, ішкі Оңтүстік Калифорния аймағына баса назар аударатын көп салалы мұражай. Оның көрмелері мен жинақтары Сан-Бернардино округінің мәдени және табиғи тарихынан алынған. Чаффи колледжінің Вигналл заманауи өнер мұражайы, Ранчо Кукамонга, Калифорния – заманауи өнердің уақытша көрмелерін, білім беру және қоғамдық бағдарламаларды ұсынатын жинақтаушы емес мекеме.

Қоршаған ортаның сапасы

Калифорнияның бас прокуроры Джерри Браун 2007 жылғы сәуір айында округті штаттың қоршаған орта сапасы туралы заңына сәйкес сотқа берді, себебі округ 2007 жылғы наурызда мақұлданған 25 жылдық өсу жоспарында жаһандық жылынудың әсерін ескермеген. Биологиялық әртүрлілік орталығы, Сьерра клубы және Одубон қоғамы да жеке іс бойынша сотқа шағымданып, талап арыз берді. Арыз берушілердің аға адвокаты Брендан Каммингс мәлімдеді: "Сан-Бернардино ешқашан ұнамайтын жобаны көрген емес. Олар дамуды бекітуге асығушылық танытады. Бұл – шекаралық менталитетке ұқсайды". Арыз берушілер округтің өсу жоспарының экологиялық әсерін бағалау есебін қайта жазуын қалайды, онда парниктік газдарды өлшеу әдістері мен оларды азайту шаралары қамтылуы тиіс. Округ өкілі Дэвид Верттің сөзіне қарағанда, округтың тек 15% ғана округтің бақылауында, ал қалғаны қалалар мен федералды және штаттық жерлерге тиесілі. Дегенмен, округ жұмыс орындары мен тұрғын үйлерді көлік дәліздеріне жақын орналастыруға уәде берді, бұл көлік трафигін азайтуға және ықшам даму мен жаппай транзитті дамытуға көмектеседі. Сотқа қарсы күреске 325 мың доллар бюджет бөлінді. Округ өзінің бас жоспарын өзгертуге келісті, оның ішінде Парниктік газдар шығарындыларын азайту жоспары, шығарындылардың тізімі және азайту мақсаттары кіретін болады. LA Times газетінің 2015 жылғы мәліметінше, Сан-Бернардино округінде озон деңгейі АҚШ-та ең жоғары болды, орташа көрсеткіш миллиардқа 102 бөлікті құрады.

Қалалар

Қалалық қызметтер халық саны, 2018 жылғы орташа табыс, 2019 жылғы жер ауданы шаршы миль (км2) Аделанто 1970 19 70 34 160 $45 380 56.009 (145.062) Эппл-Вэлли 1988 73 508 $51 314 73.193 (189.57) Барстоу 1947 23 972 $40 633 41.385 (107.186) Биг-Бер-Лейк 1981 5 281 $51 060 6.346 (16.435) Чино 1910 91 583 $87 090 29.639 (76.766) Чино-Хиллс 1991 83 447 $103 473 44.681 (115.723) Колтон 1887 54 741 $53 838 15.324 (39.689) Фонтана 1952 213 739 $80 800 42.432 (109.899) Гранд-Террас 1978 12 584 $71 788 3.502 (9.07) Гесперия 1988 95 274 $50 271 73.096 (189.316) Хайленд 1987 55 406 $64 868 18.755 (48.575) Лома-Линда 1970 24 382 $55 607 7.516 (19.467) Монтклер 1956 39 437 $62 024 5.517 (14.289) Нидлс 1913 4 982 $33 717 30.808 (79.793) Онтарио 1891 181 107 $75 266 49.941 (129.345) Ранчо-Кукамонга 1977 177 751 $92 773 39.851 (103.212) Редлендс 1888 71 586 $72 410 36.126 (93.565) Риалто 1911 103 440 $70 188 22.351 (57.889) Сан-Бернардино 1854 215 941 $49 721 59.201 (153.33) Твентинай-Палмс 1987 26 418 $44 226 59.143 (153.179) Апленд 1906 77 000 $82 426 15.617 (40.448) Викторвилл 1962 122 312 $60 391 73.178 (189.529) Юкайпа 1989 53 682 $69 104 27.888 (72.231) Юкка-Вэлли 1991 21 726 $44 757 40.015 (103.639)