Хенрик Зеттерберг: Швецияның хоккей жұлдызы

Кіріспе

Шведтік мұз хоккейшісі (1980 жылы туған)

Хенрик Цеттерберг (1980 жылдың 9 қазанында туған) – шведтік бұрынғы кәсіби мұз хоккейінің шабуылшысы. Ол 2002 жылдан 2018 жылға дейін бүкіл Ұлттық хоккей лигасы (NHL) карьерасын NHL-дың «Детройт Ред Уингс» командасында өткізді, соңғы алты маусымында капитан қызметін атқарды. 2002-03 NHL маусымында жаңа ойыншы ретінде көзге түскен Цеттерберг Лиганың үздік жаңа ойыншысы ретінде «Кальдер мемориалдық» жүлдесіне дауыс беруде екінші орынды иеленді. 2008 жылы Стэнли кубогын жеңгеннен бөлек, Цеттерберг 2008 жылғы Стэнли кубогы плей-оффының ең құнды ойыншысы атанды және «Конн Смит» жүлдесін жеңіп алды. Ол 2006 жылғы мұз хоккейінен әлем чемпионатында және 2006 жылғы қысқы Олимпиадада алтын медаль жеңіп алды, бұл екі турнирді де бір жылда жеңіп алған бірінші команданың құрамында болды, сонымен қатар ол «Үш алтын клубтың» мүшесі де атанды. Цеттерберг 2023 жылы IIHF Даңқ залына енгізілді.

Тимра ИК

Зеттерберг өзінің жасөспірімдер лигасы мансабын Фредрик Модин сияқты Нжурунда спорт клубында ойнай бастады. 2008 жылы клуб аренасын – бұрын Нжурунда мұз сарайы (Njurunda Ishall) деп аталған – Модин және Зеттерберг залы деп атауға өзгертті. 15 жасында Зеттерберг Нжурунданы тастап, Тимро ИК клубына қосылды. Зеттерберг Финляндияда өткен турнирде Red Wings командасының бас менеджерінің көмекшісі Джим Нилл мен Еуропалық скаутинг директоры Хокан Андерссонның назарына ілікті. Андерссон Маттиас Вайнхендлге назар аударғанымен, Нилл "шайбаны әрқашан өзінде ұстап тұратын кішкентай Зеттербергті" байқамай қалмады. Зеттерберг 1999 жылғы НХЛ драфтының жетінші раундында, 210-шы нөмірмен Детройт Ред Уингс командасының құрамына ілікті. Детройт сол кезде "болашағын сатқандығы" үшін сынға ұшырады, себебі 1999 жылғы драфттағы көптеген алғашқы таңдауларын саудалаған болатын. 2000–01 және 2001–02 маусымдарында швед Элитсериясының Тимро ИК клубында ойнағаннан кейін, Зеттерберг 2002 жылдың 16 мамырында жаңадан келген ойыншы ретіндегі келісімшартына қол қойды. Зеттерберг 2002–03 маусымда НХЛ-дегі бірінші маусымын өткізу үшін Детройтке келді.

Карьерасының алғашқы жылдары (2002-2006)

Зеттерберг өзінің NHL дебютін 2002 жылғы 10 қазанда Джо Луис Аренада Сан-Хосе Шаркс командасына қарсы өткізді. Жаңа өнер көрсету маусымында ол 79 ойынға қатысып, 22 гол мен 22 нәтижелі пас беріп, 44 ұпай жинады, бұл көрсеткішпен барлық бірінші жылдық ойыншылардың ішінде көшбасшы болды. Зеттерберг маусымды «Сент-Луис Блюз» командасының қорғаушысы Баррет Джекманнан кейін «Жылдың жаңашылы» атағы үшін Кальдер мемориалдық трофисінде екінші орынмен аяқтады. Екінші маусымында Зеттерберг 2003 жылғы 5 қарашада «Ванкувер Кэнукс» командасына қарсы өткен ойында сынған аяғына байланысты 21 ойынды қатыстырмағанына қарамастан, жаңашыл статистикасына жақын нәтижелерді көрсетті. Келесі маусымда клуб иелерінің наразылығына байланысты Зеттерберг 2004–05 жылдары Швецияға оралып, Timrå IK командасы сапында өнер көрсетті, ол Elitserien турнирінде 50 ойында 50 ұпай жинап, үздік бомбаршыр атанды. 2005–06 маусымында NHL қайта жанданғанда, Зеттерберг NHL жұлдызы ретінде көзге түсті және команда капитаны Стив Йзерманның болмауына байланысты команданың орынбасар капитаны болып тағайындалды. 2005–06 маусымында ол өзінің екінші үздік статистикалық маусымын өткізіп, 39 гол мен 85 ұпай жинады, команданың бомбаршырлары тізімінде Павел Дацюктан кейін екінші орында тұрды, ал құрамында Зеттерберг пен оның командаластары Томас Холмстрём, Микаэль Самуэльссон, Никлас Лидстрём және Никлас Кронвалл бар еді. Бұл құрам «Шведтік бестік» деп аталды, бұл 1990 жылдардағы «Қызыл қанаттардың» танымал «Орыс бестігімен» ұқсас еді. Барлық бес ойыншы 2006 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында бірге өнер көрсетіп, Швецияға алтын медаль жеңіп беруге көмектесті.

Стенли кубогының финалы, Стенли кубогының жеңімпазы, плей-оффтың ең үздік ойыншысы (2006-2012)

Стив Йзерман маусым ішінде зейнеткерлікке шыққаннан кейін, швед газеті Aftonbladet Зеттербергтің «Қызыл қанаттар» командасының капитаны болатынын болжады, бірақ Лидстрем оның орнына Йзерманның ізбасары атанды, ал Зеттерберг «Қызыл қанаттар» клубының 2006-07 маусымының ашылу күнінде резервтік ойыншы болып тағайындалды. Сол маусымда Зеттерберг 2007 жылғы НХЛ All-Star Game ойынына шақырылды, бірақ жараланған білегін тынықтыру үшін қатысудан бас тартты. Жыл соңында Зеттерберг 8 ақпанда «Феникс Койотис» командасына қарсы карьерасындағы 100-ші голын соқты, осыған байланысты «Койотис» командасының бас жаттықтырушысы Уэйн Гретцки Зеттербергтің «вероятно, лигадағы ең бағаланбаған ойыншы» екенін айтты. Тоғыз күннен кейін, 17 ақпанда, «Койотис» командасына қарсы тағы бір ойында Зеттерберг өзінің мансабындағы алғашқы хет-тригін соқты, барлық голдарды көптеген ойыншылардың қосымшасымен, Джейсон Уильямстың бос қақпаға соққан голына көмектесіп, төрт ұпай жинады. Ол жарақат салдарынан 63 ойынды қысқартқан маусымды 68 ұпаймен аяқтады. 2007-08 маусымында Зеттерберг 16 ойын қатарынан ұпай жинап, 1960 жылы бұрынғы «Қызыл қанаттар» ойыншысы Норм Уллманның 14 ойындық рекордын жаңартты. Ол 2008 жылғы НХЛ All-Star Game ойынында командаластары Крис Осгуд, Лидстрем және Павел Дацюкпен бірге Батыс конференциясынан қатысуға таңдалды, бірақ арқасының ауруына байланысты ойында ойнамады. Жарақаттарына қарамастан, Зеттерберг 75 ойында 43 гол, 49 нәтижелі пас және 92 ұпай жинап, мансабындағы ең табысты маусымын өткізді. Ол 22 плей-офф ойынында 27 ұпай жинап, «Ред Уингс» командасын 2008 жылғы Стэнли кубогының жеңімпазы етіп, команда тарихындағы 11-ші жеңіске жеткізді. Стэнли кубогы финалының алтыншы ойынында «Питтсбург Пингвинс» командасына қарсы өткен ойында Зеттерберг Стэнли кубогының жеңімпаздық голын соқты және плей-оффтың ең құнды ойыншысы ретінде Конн Смайт Трофи сыйлығымен марапатталды. Оның 13 плей-офф голы командаласы Йохан Франценмен бірге «Ред Уингс» командасының бір плей-оффтағы ең көп гол соққан ойыншыларының рекордын теңестірді. Маусым соңында Зеттерберг ең жақсы қорғаныс шабуылшысы ретінде Франк Дж. Селке Трофиіне үміткер болды, бірақ Дацюктан кейін екінші орынды иеленді. 2008-09 маусымындағы келісімшартының соңғы жылы Зеттерберг 28 қаңтарда «Ред Уингс» командасымен 12 жылдық, 73 миллион долларлық келісімшартты ұзартуға келісті. Бұл франшиза тарихындағы ең ұзақ және ең табысты келісімшарт болып табылады. Зеттерберг 2009 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында «Ред Уингс» үшін 11 гол мен 13 нәтижелі пас берді, олар Стэнли кубогы финалының 7-ші ойынына жетті, бірақ 2008 жылғы қарсыластары «Питтсбург Пингвинс» командасына есе жіберді. 2009-10 жылғы НХЛ маусымының басы баяу болғанымен, Зеттербергтің ойыны тез жақсарды және 14 қарашада «Анахайм Дакс» командасына қарсы карьерасындағы төртінші хет-тригін соқты, «Детройт» командасының 7-4 есебімен жеңіске жеткен үшінші кезеңінде үш гол соқты. Ол 2010 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында жеті гол соқты, осы кездесуде «Детройт» командасы «Сан-Хосе» командасына қарсы конференция жартылай финалында жеңілді. Зеттерберг 2010-11 жылғы НХЛ маусымында 80 ойында 80 ұпай жинады. Алайда, «Ред Уингс» командасы тағы да «Сан-Хосе» командасынан конференция жартылай финалында жеңілді. 2011-12 жылғы НХЛ маусымында Зеттерберг Валтери Филппула мен Жири Хадлермен бірге екінші шабуылдық желіде ойнады. Екі командаласы да Зеттербергтің орталық шегінде ойнаған кезде мансабындағы ең табысты маусымды өткізді. Филппула 66 ұпай жинаса, Хадлер 50 ұпай жинады (25 гол, 25 нәтижелі пас). «Қызыл қанаттар» командасы конференцияның ширек финалында «Нэшвилл Предаторс» командасына 4:1 есебімен ұтылып, 2006 жылдан бері плей-оффтағы ең ерте шығуын тіркеді.

With the announced retirement of Steve Yzerman during the season, Swedish newspaper Aftonbladet speculated that Zetterberg might take over the captaincy for the Red Wings, but Lidström was instead named Yzerman's successor while Zetterberg was named an alternate on the day of the Red Wings' 2006–07 season opener. That season, Zetterberg was selected for the 2007 NHL All Star Game, but withdrew to rest an injured wrist. Later in the year, Zetterberg scored his 100th career goal against the Phoenix Coyotes on 8 February 2007, prompting Coyotes head coach Wayne Gretzky to comment that Zetterberg is "probably the most underrated player in the league." Nine days later, on 17 February, in another game against the Coyotes, Zetterberg picked up his first career hat trick, all power play goals, and added an assist on an empty net goal by Jason Williams for a four point game. He finished the season with 68 points in his injury shortened 63 game season. Zetterberg began the 2007–08 season with a 16 game point scoring streak, breaking the record of 14 games set by former Red Wing Norm Ullman in 1960. He was voted to start for the Western Conference in the 2008 NHL All Star Game alongside teammates Chris Osgood, Lidström, and Pavel Datsyuk, but again did not play in the game due to back problems. Despite missing time due to injury, Zetterberg recorded a career year with personal bests of 43 goals, 49 assists and 92 points in 75 games. He went on to add a 27 points in 22 playoff games, leading the Red Wings to the 2008 Stanley Cup championship, their 11th in team history. In game six of the Stanley Cup Finals against the Pittsburgh Penguins, Zetterberg scored the Stanley Cup winning goal and was awarded the Conn Smythe Trophy as playoffs MVP. His 13 playoff goals tied with teammate Johan Franzén for the Red Wings record for most in a single postseason. At the end of the season, Zetterberg was also up for the Frank J. Selke Trophy as the best defensive forward, but finished as a runner up to Datsyuk. In the final year of his contract in 2008–09, Zetterberg agreed to a 12 year, $73 million contract extension with the Red Wings on 28 January 2009. The deal is the longest and most lucrative in franchise history. Zetterberg recorded 11 goals and 13 assists for the Red Wings during the 2009 Stanley Cup playoffs that saw them reach Game 7 of the Stanley Cup Finals, only to lose to their 2008 opponent the Pittsburgh Penguins. Despite a slow start to the 2009–10 NHL Season, Zetterberg's play quickly improved, and he recorded the fourth hat trick of his career on 14 November against the Anaheim Ducks, scoring three goals in the third period of Detroit's 7–4 victory. He scored seven goals during the 2010 Stanley Cup playoffs, which saw Detroit bow out in the conference semifinals against San Jose. Zetterberg posted 80 points in 80 games in the 2010–11 NHL season. However, the Red Wings were again eliminated by San Jose in the conference semifinals. In the 2011–12 NHL season, Zetterberg played on the 2nd line alongside Valtteri Filppula and Jiří Hudler. Both teammates had career seasons playing on the line centered by Zetterberg. Filppula scored a career high 66 points while Hudler had a 50 point season (25 goals, 25 assists). The Red Wings fell 4–1 to the Nashville Predators in the conference quarterfinals, their earliest playoff exit since 2006.

Соңғы жылдары және капитаны (20122018)

Зеттерберг 2012–13 NHL маусымында Швейцарияның EV Zug клубымен келісімшарт жасасты. 2013 жылдың 15 қаңтарында Зеттерберг отставкаға кеткен Лидстрёмнің орнына «Қызыл қанаттар» командасының капитаны болып тағайындалды. Созылмалы арқа ауруларына байланысты 13 ойынға қатыспағанына қарамастан, ол 2013–14 NHL маусымының бірінші жартысында 40-тан астам ұпай жинады. Дегенмен, ол 2014 жылғы қысқы Олимпиадада арқасын жарақаттап, операция жасады, нәтижесінде маусымның шамамен екі айына қатыса алмады, ал «Қызыл қанаттар» 23-інші рет қатарынан NHL плей-оффына жолдама алуға тырысты. Зеттерберг 2014 жылғы Стэнли кубогы плей-оффының соңғы екі ойынына оралды, бірақ «Қызыл қанаттар» Шығыс конференциясының ширек финалында «Бостон Брюинз» клубынан жеңіліс тапты. Ол арқа жарақатынан толыққандай жазылу үшін 2014 жылғы IIHF әлем чемпионатында Швеция құрамасы сапында ойнаудан бас тартты. 2015 жылдың 6 қарашасында Зеттерберг «Торонто Мейпл Лифс» клубының қақпашысы Джеймс Раймерге қарсы өзінің мансабындағы 300-ші голын соқты. Ол 300 гол соққан жетінші швед ойыншысы және «Қызыл қанаттар» клубы тарихында 300 гол мен 800 ұпайдан астам жинаған бесінші ойыншы (Горди Хоу, Алекс Делвеккио, Стив Айзерман және Сергей Федоровтан кейін). 2017 жылдың 9 сәуірінде ол «Қызыл қанаттар» ұйымы үшін 1000-шы ойынын өткізді және клуб тарихындағы жалпы ұпай саны бойынша жетінші орынға ие болды. Бұл ойын сонымен қатар Джо Луис Аренадағы соңғы матч болды. 2017–18 маусымында Зеттерберг бірнеше маңызды жетістіктерге қол жеткізді. 2018 жылдың 24 ақпанында ол мансабындағы 335-ші голын соқты, бұл оны клуб тарихындағы гол соққан ойыншылар тізімінде Тед Линдсеймен бірге бесінші орынға шығарды. 2018 жылдың 29 наурызында ол мансабындағы 954-ші ұпайын жинады, бұл оны клуб тарихындағы жалпы ұпай саны бойынша Сергей Федоровпен бірге бесінші орынға қойды. 2018 жылдың 14 қыркүйегінде «Қызыл қанаттар» клубының бас менеджері Кен Холланд арқаның дегенеративті ауруына байланысты Зеттерберг NHL мансабын жалғастыра алмайтынын мәлімдеді. Алайда, Зеттербергтің келісімшартында тағы үш жыл қалғандықтан, ол 2020–21 маусымы аяқталғаннан кейін ғана ресми түрде зейнеткерлікке шықты.

Zetterberg signed with EV Zug in Switzerland during the 2012–13 NHL season lockout. On 15 January 2013, Zetterberg was named captain of the Red Wings, succeeding Lidström who had retired. Despite missing 13 games due to chronic back problems, he scored over 40 points through the first part of the 2013–14 NHL season. However, he sustained another back injury during the 2014 Winter Olympics and underwent surgery, causing him to miss an estimated two months of the season while the Red Wings pursued a berth in the NHL playoffs for the 23rd straight year. Zetterberg returned for the final two games of the 2014 Stanley Cup playoffs as the Red Wings were eliminated in the Eastern Conference Quarterfinals by the Boston Bruins. He elected not to play for Sweden in the 2014 IIHF World Championship to further recuperate from his back injury. On 6 November 2015, Zetterberg recorded his 300th career goal, which was against James Reimer of the Toronto Maple Leafs. He became the seventh Swedish player to reach the 300 goal plateau, and the fifth player in Red Wings franchise history to have 300 goals and 800 points, following Gordie Howe, Alex Delvecchio, Steve Yzerman, and Sergei Fedorov. On 9 April 2017, he played his 1,000th game for the Red Wings organization, as well as became the seventh in franchise history in total points, the game was also the last at Joe Louis Arena. During the 2017–18 season, Zetterberg reached several milestones. On 24 February 2018, he recorded his 335th career goal, tying him with Ted Lindsay for fifth all time in goals scored in franchise history. On 29 March 2018, he recorded his 954th career point, tying him with Sergei Fedorov for fifth all time in total points in franchise history. On 14 September 2018, Red Wings general manager Ken Holland announced that due to a degenerative back condition, Zetterberg would be unable to continue with his NHL career. However, due to Zetterberg having had 3 years left on his contract at the time of the announcement, he did not officially retire until his contract expired following the 2020 21 season.

Халықаралық ойын

Зеттерберг 2001 жылдан бері «Тре Кронор» швед ұлттық құрамасының тұрақты мүшесі. Ол IIHF әлем чемпионатында үлкен жетістіктерге қол жеткізді, қатысқан бес жылдың төртеуінде медаль жеңіп алды. 2002 жылы Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Швеция құрамасына NHL-де ойнамайтын үш хоккейшінің бірі ретінде шақырылды. Зеттерберг 2006 жылы Туриндегі Қысқы Олимпиадада алтын медальді жеңіп алды, содан кейін Ригадағы 2006 жылғы IIHF әлем чемпионатында да жеңіске жетіп, халықаралық аренадағы табысқа үлес қосты. Швеция хоккей тарихында бір жылы Олимпиада алтыны мен Әлем чемпионатын жеңіп алған алғашқы команда атанды. 2008 жылы Стэнли кубогын ұтып алғаннан кейін Зеттерберг «Үш алтын клубтың» мүшесі болды. Бұл клуб Олимпиада алтыны, Әлем чемпионаты алтыны және Стэнли кубогын жеңіп алған хоккейшілердің эксклюзивті тобын білдіреді. Зеттерберг осы құрметті клубтың 29 мүшесінің бірі, сондай-ақ оның бірнеше командаластары мен ұзақ жылдар бойы бас бапкері де осы клубқа кіреді. Зеттерберг, командаластары Никлас Кронвалл мен Микаэль Самуэльсон бірге осы жетістікке ең жылдам қол жеткізді – бар болғаны екі жыл, үш ай және он күн уақыт кетті. Зеттерберг 2014 жылы Сочиде өткен Қысқы Олимпиадада Швеция құрамасының капитаны болып тағайындалды. Бірақ маусым басында Ред Уингс сапында 13 ойынды өткізіп алмауына себеп болған, бел омыртқасындағы қысым салдарынан, Зеттерберг 2014 жылғы Қысқы Олимпиададан бір ойыннан кейін шығып қалды. Оның командаласы Никлас Кронвалл турнирдің қалған бөлігінде капитандыққа тағайындалды. Зеттерберг 2016 жылғы Хоккей әлем кубогына Швеция құрамасына шақырылды. 2016 жылдың 11 тамызында команданың капитаны болып тағайындалды. Алайда, 1 қыркүйекте тізе жарақатына байланысты турнирден бас тартты. Оның орнына Калгари Флеймс клубының шабуылшысы Микаэль Баклунд келді, ал Хенрик Седин капитан болып тағайындалды.

Жеке өмір

Зеттерберг "Zäta" (швед тілінде "Z" әрпін білдіретін "Zaeta" деп айтылады) және "Hank" деген есімдермен танымал. 2008 жылдың жазында ол швед моделі және тележүргізушісі Эмма Андерссонмен кездесе бастады. 2010 жылдың 23 шілдесінде Зеттерберг келінінің туған жеріне жақын, Швецияның Мөлле қаласында оған үйленді. 2015 жылдың 20 тамызында Андерссон олардың бірінші баласын, Ләв (Loo VEY деп айтылады) есімді ұлын дүниеге әкелді. Зеттерберг 17 жасында швед армиясында бірнеше ай қызмет өткерді – бұл НХЛ ойыншылары арасында сирек кездесетін жағдай, себебі сол кезде Швецияда әскери шақыру жүйесі болған.

Танымал мәдениетте

2009 жылы кинорежиссерлер Грег ДеЛисо мен Якоб Хокинс «Генрик Цеттербергпен көңілді ойындар» атты видеосериясын жариялады. Видеолар Генрик Цеттербергке ұқсайтын, шатақ келетін кейіпкерді (Хокинс ойнаған) бейнелейді және НХЛ мен оның еншілес компаниялары үшін жасалған сынақ жарнамалары ретінде ұсынылды. Бұл жарнамалар ресми түрде қолданылмаса да, видеолар вирустық таралды, екі күн ішінде 50 мыңнан астам қаралым жинады. Видеолардың сәттілігі ДеЛисо мен Хокинстің авторлық құқығындағы «Fake Henrik Zetterberg» атты он екі бөлімдік веб-сериалын тудырды. Сериал 2011 жылдың 26 қазанында іске қосылды және Yahoo Sports пен The Huffington Post сайттарында жарияланды. Сериалда Кевин Браун мен Остин Пендлтон қатысты.

Жазбалар

Маусымның басындағы 17 ойын қатарынан бір ұпай жинаған Red Wings командасының рекордын иеленеді. Red Wings франшизасының бір плей-офф маусымындағы голдар (13 – Йохан Франзенмен тең) және ұпайлар (27) бойынша рекордты иеленеді. 2007-08 маусымындағы бір плей-офф кезеңіндегі ең көп соққан мергендік рекордын (116) иеленеді.