Кіріспе

Короборлы қосқұйрықты бақалардың екі түрінің атауы (/k//ə/'/ɹ//ɒ//b//ə//ɹ//i/ kuh ROB uh ree) Австралияның Оңтүстік Таулы жазығында табиғи ортада өсетін бақалардың екі түрін білдіреді. Екі түрі де кішкентай, уы бар және жерде тіршілік ететін бақалар. Бұл екі түр – оңтүстік короборлы бақа (Pseudophryne corroboree) және солтүстік короборлы бақа (Pseudophryne pengilleyi). Олардың ерекшелігі – өзге барлық уы бар бақалар сияқты тамақ арқылы уланбастан, өздері у өндіреді.

Сипаттама

Корроборе жабағының солтүстік түрі жіңішке сары немесе жасыл жолақтармен ерекшеленеді және көлiмi жағынан сәл кіші болады.

Диета

Ересекті оңтүстік корроборе жабағының қалыпты рационына қоңыздар, кенелер, құмырсқалар және жәндік дернәсілдері кіреді. Дегенмен, шағын шақтарында олар су балдырларын және өздерінің тоғандарында кездесетін басқа да ұсақ органикалық заттарды жеуге бейім.

Уыттылық

Корроборе бақалары – көптеген басқа бақалар сияқты диета арқылы емес, өздерінің уытты алкалоидтарын өндіре алатын бірінші омыртқалы жануарлар. Алкалоид теріден жыртқыштардан қорғану үшін, сондай-ақ микроорганизмдердің тері инфекциясына қарсы қорғаныс ретінде шығарылады. Оның жұтылған жағдайда сүтқоректілер үшін қауіпті болуы мүмкін екені айтылған. Бұл ерекше алкалоид псевдофринамин деп аталды.

Мінез-құлық

Корроборе бақалары өте ерекше жаратылысқа ие. Олар төрт жасқа толғанға дейін көбеймейді, сонымен қатар қыс айларында кез келген қоршаудың астында ұйықтайды. Бұл қарға айналған эвкалипт ағаштары, немесе қабықтар, немесе құлаған жапырақтар болуы мүмкін. Еркектер жұмыртқа салынған жерлерде қалады және бір маусым ішінде көптеген мекеңдермен көбейе алады.

Қорғау мәртебесі

Оңтүстік корроборе жабайы 1970-ші жылдары өте шағын таралған аймақта салыстырмалы түрде көп саналды, 2004 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша оның ересектер саны 64 болды, бірақ 1989 жылға дейінгі 10 жылда 80%-ға дейін азайды, сол кезде ол Костюшко ұлттық паркінің ішіндегі фрагменттелген, кішкентай аймақта ғана табылған. Ол кем дегенде 2004 жылдан бері жойылып кету қаупі төнген түрлер тізіміне енгізілген және Австралияның ең қауіпті түрлерінің бірі саналады. Қазіргі уақытта жабайыда 30-дан аз жекелеген жануар қалған. Солтүстік корроборе жабайы оңтүстік корроборе жабайысынан нашар зардап шеккен. Ол Намадги ұлттық паркіндегі Бриндабелла және Фиери тауларында, сондай-ақ Косцюшко ұлттық паркі мен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Букклеуч мемлекеттік орманшасында кеңінен таралған. 2004 жылы ол IUCN бағалауы бойынша жойылып кету қаупі төнген түрден қауіпті түрге дейін төмендетілді, бірақ 2022 жылы бұл шешім кері қайтарылды.

Төмендеу себебі

Қақалардың тіршілік етуіне қауіп төндіретін негізгі факторлар – китрид саңырауқұлағының жұқтыруы және орман өрттері. 2003 жылдың қаңтар айында Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарының таулы аймақтарында болған ауыр орман өрттері қақалардың қалған тіршілік ортасының көп бөлігін, әсіресе көбейетін жерлерін және қыстауға дайындалған ересектерді қорғайтын жапырақ шөгінділерін жойды. Өрт оңтүстік корроборе қақаларының тіршілік ортасының барлық бөлігіне әсер етті, бірақ кейінгі зерттеулер өрттен кейін олардың саны күтілгеннен аз азайғанын көрсетті. 2019–2020 жылдардағы Австралиядағы орман өрттері Косьюско ұлттық паркінің маңызды бөлігін жойды және табиғатты қорғаушылардың арнайы жасаған, аурудан таза қоршауларда сақталған оңтүстік корроборе қақаларының үштен екісін өлтірді. Оңтүстік түрлерге қатысты басқа қауіптерге тұрғын үйлер мен коммерциялық құрылыстар (шаңғы курорттарын қоса алғанда), климаттың өзгеруі (құрғақшылық пен өрттерге себеп болады) және ластану жатады. Сонымен қатар, ойын-сауық мақсатындағы 4WD көліктердің пайдалануынан туындаған тіршілік ортасының жойылуы, жабайы жануарлар, қақалардың тіршілік ортасының нашарлауы және озон қабатының жұқаруынан ультракүлгін сәулеленудің күшеюі де себеп болады. Құрғақшылық осы қақалардың көбейетін жерлерін кептіріп, маусымдық өзгерістерге байланысты басталатын көбею циклін кешіктіреді, ал көктем мен күзде балдырларды ылғалдандыру қажет болуы мүмкін, осылайша даму процесіне қатысты шаралар орындалады. Мұның салдарынан, жаздың соңында балдырлар метаморфозға үлкермей, құрып қалуы мүмкін.

Қорғау жұмыстары

Амфибияларды зерттеу орталығы құтқару бағдарламасын бастаған еді. Оның аясында жұмыртқалар жиналып, дернәсілдің соңғы сатысына дейін өсіріліп, кейін жиналған жеріне мүмкіндігінше жақын қайтарылды. Қазіргі уақытта тұтқындықта көбейтуді зерттеу жұмыстары жүргізілуде, және өмір циклының қай кезеңінде – жұмыртқа, дернәсіл немесе ересектер – табиғатқа қайтарылғаннан кейін тірі қалу мүмкіндігі жоғары екені аныталмақ. ACT, NSW және Викторияның ұлттық парктерінің басшылары қорғау бағдарламаларын жасады, оның ішінде Tidbinbilla (ACT), Taronga зообағы (Сидней) және Zoos Victoria-ның Healesville Sanctuary-дегі тұтқындықтағы шаруашылық бағдарламалары бар. 2019-20 жылдарғы өрттен кейін табиғатты қорғаушылар оңтүстік корроборе бақасының популяциясын арттыруға күш салды. 2022 жылдың наурызында 100 бақа Taronga зообағы, Zoos Victoria, NSW Ұлттық парктері және жабайы табиғат қызметі, сондай-ақ NSW үкіметінің «Түрлерімізді сақтау» бағдарламасы арасындағы бірлескен көбейту бағдарламасы аясында паркеге жіберілді. Қазіргі уақытта бақалар үшін бес қоршау бар, ал ең жаңасы өрттің әсеріне қарсы тұру үшін салынған.