Кіріспе
Үнді инженері Пуликель Мадхавапаниккер Аджайан, П. М. Аджайан ретінде танымал, Райс университетінің Бенджамин М. және Мэри Гринвуд Андерсон атындағы Инженерлік ғылымдар профессоры. Ол Райс университетінің Материалдар ғылымы және наноинженерия кафедрасын құрған және оның төрағасы болып табылады, сонымен қатар Химия кафедрасымен және Химиялық және биомолекулалық инженерия кафедрасымен бірлесіп жұмыс істейді. Райс университетіне келгенге дейін ол 2007 жылға дейін Ренсселер политехникалық институтында Материалдар ғылымы және инженериясы бойынша Генри Бурлаж профессоры және NYSTAR өзара байланыс орталығының директоры болды. Ол нанотүтіктерді қасақана жасау бойынша алғашқы эксперименттерді жобалап, өткізгенімен танымал.
Pulickel Madhavapanicker Ajayan, known as P. M. Ajayan, is the Benjamin M. and Mary Greenwood Anderson Professor in Engineering at Rice University. He is the founding chair of Rice University's Materials Science and NanoEngineering department and also holds joint appointments with the Department of Chemistry and Department of Chemical and Biomolecular Engineering. Prior to joining Rice, he was the Henry Burlage Professor of Material Sciences and Engineering and the director of the NYSTAR interconnect focus center at Rensselaer Polytechnic Institute until 2007. Known for his pioneering work of designing and carrying out the first experiments to make nanotubes intentionally.
Ерте өмір және білім
Аджайан 1962 жылғы 15 шілдеде Үндістанның Керала штатындағы Триссур округінің жағалау қаласы Кодунгаллурде телефон механігі Пуликель Мадхава Паниккер мен жергілікті мектеп мұғалімі Радханың отбасында дүниеге келді. Ол Кодунгаллурдегі мемлекеттік мектепте оқыды, онда 6-сыныпқа дейін оқыту малайалам тілінде жүргізілді. 1977 жылы Лойола колледжін бітірді. Оның PhD жұмысы (1989) тотық негіздердегі алтын нанобөлшектерді сипаттау және олардың фазалық тұрақсыздықтарын зерттеуге арналған. Ол көміртек нанотүтікшелерін әзірлеудің алғашқы кезеңдеріне қатысты. 1991 жылдан бастап Жапонияның Цукуба қаласындағы NEC Фундаменталды зерттеу зертханасында Сумио Идзима және Томас Эббсенмен бірге жұмыс істеді және көміртек нанотүтікшелерге қатысты алғашқы еңбектердің бірнешеуін жариялады. Соңғы екі онжылдық ішінде ол көміртек наноқұрылымдардың әртүрлі аспектілері бойынша 400-ден астам мақала жариялады, негізінен нанотүтікшелер, соңғы кезде графен және бор нитриді сияқты басқа қабатты материалдар туралы. Аджайанның ғылыми-зерттеу қызығушылықтары кең, олар энергия сақтау, композиттер, электроника және сенсорлар сияқты әртүрлі қолданулар үшін наноматериалдарды әзірлеуге бағытталған. Оның жарияланымдары Google Scholar-да 68 000-нан астам сілтеме алды және 2015 жылдың қыркүйегіне дейін h-индексі 120-ға тең болды. Ол ең кішкентай қылқалам мен ең қараңғы материалды жасағаны үшін екі рет Гиннес рекордтарына ие. Аджайанның командасы ең қараңғы белгілі материалды – көміртек нанотүтікшелерінен жасалған кілемді жасады, ол жарықтың бар болғаны 0,045%-ын ғана шағылыстырады. 2007 жылдың тамызында ол «қағаз батареясы» деп аталатын энергия сақтау құрылғысын қағазға жасағаны үшін жаңалықтарға ілесіп, назар аударды. Discover журналына берген сұхбатында Аджайан қағаз батареясының өнеркәсіп және медицина салаларында маңызды болашақ қолданулары болатынына сендірді. 2012 жылы Аджайан тобы энергия сақтау үшін қолданылатын беттердегі шектеулерді жоюға мүмкіндік беретін батарея дизайнына бояу жариялады. Жақында Аджайан тобы экологиялық таза литий-иондық катодтан тұратын «жасыл» батареяны жасады, бұл толығымен биоүйлесімді батареяларды жасауға әкелуі мүмкін. Аджайанның зерттеу тобы сонымен қатар қоршаған ортаны қорғауға арналған әртүрлі материалдарды әзірлеуге назар аударады және өткен жылы құмды көміртекпен жапсыру арқылы судағы ластағыштарды тиімді түрде жоя алатын гибридтік материалды жасады. 2012 жылы Аджайан тобы нанотүтікшелер ковалентті байланысқан макромасштабты көміртек нанотүтікше шұңқырын жасады және оның май-су қоспасынан майды іріктеп сіңіретінін көрсетті. Аджайанның қазіргі зерттеу қызығушылықтарына нанотехнологияға негізделген энергия сақтау құрылғылары (батареялар, суперконденсаторлар және гибридтік құрылғылар), нанокомпозиттер, қабатты материалдар, 3D наноқұрылымды материалдар және «ақылды» материалдық жүйелер жатады. Зерттеу тобын басқарудан басқа (докторанттан кейінгі зерттеушілер, аспиранттар, бакалавриат студенттері және халықаралық қонақ ғалымдар), ол бүкіл әлемде нанотехнологияны оқытуға және дәріс беруге белсенді қатысады, бакалавриат және магистратура деңгейінде әртүрлі салааралық курстарды оқытады, ғылым мен инженерия оқу бағдарламасындағы өзгерістерге баса назар аударады. Осы саланы кеңейту үшін үнемі саяхаттап отыратын Аджайанның тобының бүкіл әлемде көптеген серіктестері бар және ол көп уақытын шетелде және АҚШ-та өткізеді. Ол әлемнің беделді университеттерінде, мысалы, Цинхуа университетінде (Пекин, Қытай), Үндістан Ғылым институтында (Бангалор, Үндістан) және Шиншу университетінде (Жапония) қонақ профессор болып қызмет етеді. 2003 жылы ол Францияның Страсбург қаласындағы ISIS-те бірнеше ай бойы қонақ профессор болып жұмыс істеді, ал 2007–2010 жылдары Германияның Карлсруэ қаласындағы Технология институтының Нанотехнология институтында Хембольдт-Гумбольдт сыйлығының иегері және жиі қонақ болды. 2016 жылы Elsevier Scopus басылымы оны әлемдегі ең көп сілтеме алған материалдар ғалымдарының қатарына қосты.