Кіріспе

Скандинавиялық елдегі кәсіподақтар ұйымы

Швеция кәсіподақ конфедерациясы (Landsorganisationen i Sverige; сөзбе-сөз "Швециядағы ұлттық ұйым"), көбінесе LO деп аталады, ол ұлттық кәсіподақ орталығы, негізінен "көк жағалы" жұмысшыларды ұйымдастыратын он төрт швед кәсіподағының бас ұйымы. Швецияның 10 миллион халқының ішінде шамамен 1,5 миллион жұмыскерді біріктіретін Конфедерация 1898 жылы 1897 жылғы Скандинавия еңбек конгресінің және кәсіподақтардан құралған Швецияның Социал-демократиялық партиясының бастамасымен құрылды. 2019 жылы шведтік көк жағалы жұмысшылардың кәсіподаққа қатысу деңгейі 60% болды, бұл 2006 жылдан бері он жеті пайыздық тармаққа төмендеді, ол кезде көк жағалы жұмысшылардың кәсіподаққа қатысу деңгейі 77% болатын. Бұл төмендеуге 2007 жылдың қаңтар айында жаңа оңшыл үкімет тарапынан кәсіподақтардың жұмыссыздық қорларына төленетін жарналардың едәуір көтерілуі себеп болды.

Ұйым

Швед кәсіподақтарының он төрт филиалы жеке және мемлекеттік секторды қамтиды. Мүше кәсіподақтар толық тәуелсіз, ал Конфедерацияның рөлі жалақы келіссөздерін, халықаралық іс-әрекеттерді, кәсіподақ білімін және басқа да салаларды үйлестірумен шектелген. Тағы бір маңызды міндет – ұйымның көзқарастарын шешім қабылдаушылар мен жалпы халыққа жеткізу. Сонымен қатар, көптеген мемлекеттік органдардың басқару органдарында оның өкілдері бар. Конфедерация еңбек нарығын сақтандыру схемаларын зерттеуге және оларға қол қоюға да жауапты. Дегенмен, мүше кәсіподақтар жұмыссыздық сақтандыру қорын басқаруға жауапкершілікті жүктеледі. 1995 жылы Дания кәсіподақтарының конфедерациясы елдегі социал-демократиялық партиямен ресми байланысын үзіп, ал Швеция кәсіподақтарының конфедерациясы социал-демократтармен тығыз ынтымақтастығын сақтап келеді. Ұйымдар бір-бірінен тәуелсіз болғанымен, Швеция кәсіподақтарының конфедерациясы партияның атқару комитетінде партия съезі сайлаған өкілге ие. Сонымен қатар, Конфедерация және оған кіретін мүше кәсіподақтар партияға айтарлық көмек көрсетеді. 1987 жылға дейін конфедерация мүшелері үшін социал-демократиялық партияға ұжымдық мүшелік жүйесі болды, онда жергілікті кәсіподақ социал-демократиялық партияға мүшелікке үміткерлік ете алатын, нәтижесінде барлық мүшелері социал-демократиялық партияға тіркелген болар еді. (Жеке адам осы ұжымдық мүшеліктен бас тарта алатын еді.) 1956 жылы социал-демократиялық газет «Стокгольмский вестник» Швеция кәсіподақтарының конфедерациясымен сатып алынды. Соңғы кездерге дейін ол Скандинавиядағы ең ірі күнделікті газет – «Афтонбладет» кешкі газетінің 50,1% үлесіне ие болды (2005 жылғы мәлімет бойынша). 2012 жылға қарай ұйым газеттің 9% үлесіне ие болды. Ұйым 1956 жылы «Афтонбладет» газетін сатып алды, бірақ 1996 жылдың 2 мамырында 49,9 пайызын норвегиялық Schibsted медиа компаниясына сатты. Бірігулердің нәтижесінде мүше одақтардың саны азайды. Соңғы кезде орман және ағаш өңдеушілер одағы мен графикалық жұмысшылар одағы 2009 жылдың 1 маусымында GS одағына бірікті.

Қазіргі серіктестері

+ LO филиалдарының мүшелері (2018 жылдың 31 желтоқсаны) Одақ Қысқарту Құрылған ерлер әйелдер Барлығы (жалпы саны) Өзгеріс (2017) Швед құрылысшылар одағы Byggnads 1949 77 512 21 878 730 409 Швед электршілер одағы SEF 1906 18 518 456 18 974 333 Швед үйлерді күту жұмысшылары одағы Fastighets 1936 13 624 12 700 26 324 718 GS 2009 31 987 6 861 38 848 1 096 Швед сауда қызметкерлері одағы Handels 1906 45 665 77 672 123 337 1 001 Швед қонақүй және мейрамхана қызметкерлері одағы HRF 1918 10 949 16 017 26 966 921 IF Metall 2006 200 292 46 543 246 835 305 Швед муниципалитет қызметкерлері одағы Kommunal 1910 108 426 391 728 500 154 7 333 Швед азық-түлік қызметкерлері одағы Livs 1922 15 317 8 041 23 358 1 062 Швед суретшілер одағы Målarna 1887 9 833 1 277 11 110 47 Швед қағаз өндірушілер одағы Pappers 1920 11 722 2 190 13 912 370 Швед қызмет көрсету және байланыс қызметкерлері одағы Seko 1970 53 981 18 175 72 156 960 Швед музыканттар одағы SMF 1907 1 805 469 2 274 13 Швед көлік жұмысшылары одағы Transport 1897 41 494 8 343 49 837 1 889 БАҒЫТТЫҚ САН 641 125 591 690 1 232 815 15 575 52% 48% 1.25%