Кіріспе

Британдық романист, журналист және хабаршы Себастьян Чарльз Фолкс (20 сәуір 1953 жылы туған) – британдық романист, журналист және хабаршы. Ол Францияда өтетін тарихи романдарымен, атақты «Арстан д’Ордағы қыз», «Құстың әні» және «Шарлотта Грей» шығармаларымен ең жақсы танымал. Ол сонымен қатар заманауи оқиғаларға негізделген романдарды да жариялады, соңғылары – «Желтоқсан айындағы бір апта» (2009) және «Париждік эхо» (2018), сондай-ақ Джеймс Бонд желісін жалғастырған «Devil May Care» (2008) романы, ал П.Г. Вудхаус жазған «Jeeves» сериясының жалғасы – «Jeeves and the Wedding Bells» (2013) шығармалары да бар. Ол BBC Radio 4 әдеби викторинасы «The Write Stuff» командасының капитаны болды.

Ерте өмір

Фолкс 1953 жылғы 20 сәуірде Беркширдегі Доннингтон қаласында Питер Фолкс пен Памела (құрметті есімі Лоулес) отбасында дүниеге келген. Оның әйелінің інісі – сэр Невилл Фолкс, Жоғары сот судьясы. Ол Редингтегі Элстри мектебінде білім алып, содан кейін Беркширдегі Веллингтон колледжінде оқыды. Кембридждегі Эммануэль колледжінде ағылшын тілін оқыды және 2008 жылы осы колледждің құрметті профессоры аталды. Кембридж студент кезінде «Университет шақыруы» ойынына қатысты, онда Эммануэль колледжі бірінші раундта жеңіліске ұшырады. Фолкс өз командасына шоу продюсерінің кеңесімен, эфирден бұрын пабқа барудың кедергі келтіргенін айтты.

Мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Фолкс Камден Таундағы жеке мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, сосын Daily and Sunday Telegraph газетінде журналист болды. 1989 жылы ол Independent on Sunday газетінің бас редактор орынбасары болды; сол жылы Францияда өтетін тарихи романдарының біріншісі – "The Girl at the Lion d'Or" жарық көрді. 1991 жылы ол Independent газетін тастап кетті. Келесі он жыл бойы ол әртүрлі газеттерге тәуелсіз автор ретінде жазды. "Birdsong" (1993) романының сәттілігінен кейін Фолкс журналистиканы қысып, толық уақыт жазуға кірісті. Одан бері ол сегіз роман жариялады, соңғылары – "Жүрегім соққан жер" (2015), "Париж эхосы" (2018) және "Қарлы ел" (2021). 1993 жылы Фолкс Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып сайланды және 2002 жылы әдебиетке сіңірген қызметі үшін CBE орденімен марапатталды. Фолкс британдық телеарналар мен радиода жиі пайда болады. Ол 1998–2014 жылдары BBC Radio 4 әдеби викторинасы The Write Stuff командасының тұрақты капитаны болды. Бұл викторинада әр апта сайын қатысушылар таңдалған автордың туындысын пародизациялап жазады; Фолкс өзінің жұмыстарының жинағын "Pistache" (2006) кітабында жариялады, ол The Scotsman газетінде "нағыз қазына" деп сипатталды. Фолкс басқа авторлардың стильдерін және ерекшеліктерін керемет дәлдікпен түсіріп, пародизациялай алады, мұндай шеберлік тек жазуға деген терең махаббаттан туады. 2011 жылы Фолкс британдық роман және оның кейіпкерлеріне арналған "Фолкс фикция туралы" атты төрт бөлімді BBC Two телесериалын ұсынды. Ол сондай-ақ осы атаумен кітап сериясын да жазды.

Жеке өмір

1989 жылы Фолкс Вероникамен (туған есімі Юлтен) үйленді. Олардың 1990 және 1996 жылдары туған Уильям және Артур есімді ұлдары, сондай-ақ 1992 жылы туған Холли есімді қызы бар. Фолкс «Вест Хэм Юнайтед» футбол клубының жанкүйері. «Дебретт» тізімінде оның хоббилері теннис және шарап делінген. 2014 жылдың тамызында Фолкс Шотландияның тәуелсіздігіне қарсылық білдірген 200 қоғамдық қайраткердің бірі болып, «The Guardian» газетіне хат қол қойды. Бұл хат қыркүйектегі референдумға дейін жазылған. 2013 жылдан 2018 жылға дейін ол Бірінші дүниежүзілік соғысты еске алу жөніндегі Үкіметтік кеңесшілер тобында жұмыс істеді.

Романдар

"Әдеби шолу" журналы "Фолкс бір уақытта танымал және көркем болудің сирек кездесетін сыйына ие" деген пікір білдірді; "The Sunday Telegraph" оны "өзінің буынның ең әсерлі романистерінің бірі, әрбір кітабымен билігі артып келе жатқан" деп атады. Фолкстің 2005 жылғы "Адамдық іздер" романын Тревор Нанн "Бұл немесе кез келген ғасырдың ұлы романдарының бірі" деп сипаттады. 2007 жылы Фолкс "Энглби" романын жариялады. 1970-ші жылдардағы Кембридж қаласында өтетін оқиғаның баяндаушысы – Кембридж университетінің бірінші курс студенті Майк Энглби. Энглби жалғыздыққа бейім, және оқырман оның сенімсіз болуын күдіктенеді, әсіресе бір сыныптасы жоғалып кеткен кезде. Фолкс романның қалай туғанын былай түсіндіреді: "Мен бір күні таңертең осы жігіттің дауысымен ояндым. Ол тек сөйлеп, тіпті диктант жазып отырғандай болды. Жұмысқа келген соң, оны жазып алдым. Не болып жатқанын түсінбедім, бұл кітапқа идея емес еді". "The Daily Telegraph" газеті кітаптың "тамаша интеллектуалдық энергиямен ерекшеленетінін, повестводегі шабыт, роман жанрының мүмкіндіктерін техникалық деңгейде меңгеруі және адам өмірінің трагикалық жағдайларын терең сезінуімен" сипаттады. 2008 жылы Иэн Флемингтің туғанына 100 жыл толуына орай, автордың мұрагерлері 2006 жылы Фолкске жаңа Джеймс Бонд романын жазуды тапсырды. Фолкс бұл тапсырыс туралы былай деді: "Мен 'Адамдық іздер' романын аяқтаған едім, бұл мен үшін күлкілі болды. Сіз Викториялық есілдік ауруханасында бес жыл өткізіп, содан кейін Джеймс Бондқа көшесіз. Бірақ олар екі нарыққа қол жеткізуді үміттенеді деп ойлаймын. Бұл туралы ойлаған сайын, олардың ақылды екеніне көз жеткіземін, себебі бұл үйлесімсіздік қызықты". "The Observer" журналындағы рецензияда былай делінген: "Фолкс кейбір жағынан өте жақсы жұмыс істеді. Ол пародияға қарсы тұрды", – деп жазылған, ал кітаптың кемшіліктерін Флеминг жасаған Бонд кейіпкеріне байланысты деп айтқан. Марк Лоусон "The Guardian" газетінде оны "әдеби қайта жандандырудың ақылды және қызықты әрекеті" деп мақтады. Флемингтен кейін жазылған 33 Бонд романының арасында бұл Кингсли Эмистің романымен ең жақсысы үшін күресуі керек". Фолкстің 2009 жылғы "Желтоқсан аптасы" романы 2007 жылдың желтоқсан айындағы Рождествоға дейінгі жеті күнде өтеді. Онда Лондонда тұратын әртүрлі кейіпкерлердің өміріне назар аударылады; Фолкс өзі бұл романды "Диккенс сияқты" деп сипаттады және "Блеак Хаус" және "Біздің ортақ достарымыз" романдарын, сондай-ақ Том Вольф және Джей МакИнерни сияқты Нью-Йорк романистерін әсер көзі ретінде атады. Бұл кітаптың жазылуына банктік дағдарыс ықпал еткен. Ол 2007 жылды арнайы таңдады, өйткені "барлық әлем өзгерді: банктер құлдырады, біз Армагеддонға бет бұрдық, мен сол сәтте бұл кітапты аяқтамайтынымды түсіндім. Мен сол уақытты таңдадым, өйткені онда жазылғандай болды, және ойын аяқталғаны кез келген ақылды адамға анық болуы керек, бірақ олар әлі де жалғасуда". Романға сын пікірлер әртүрлі болды. Тибор Фишер "The Daily Telegraph" газетінде романның "комикалық шабытын" мақтады, бірақ оны "теңсіз" деп санады және Джон Вилстің кейіпкерін "жансыз" деп сынға алды. Марк Лоусон "The Guardian" газетінде былай деп жазды: "Шын сыншы, Фолкс осы заман туралы жазылу керек романын дұрыс анықтады, бірақ британдық қоғам қазір соншалықты әртүрлі екенін дәлелдеді, сондықтан бірде-бір жазушы оның барлық қырларын түсіре алмайды. Алайда, ол елдің толық картинасын бейнелеуге үлгермегендіктен, британдық әдеби әлемді естен кетпестей сынға алды". Оның соңғы романы "Жетінші ұл" 2023 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. Кейбір күдіктерге қарамастан, Мелисса Катсулис "The Times" газетінде кітапты мақтап, "мұнда жоғары идеялар жұмыс істеп жатыр және ең жақсы антиутопиялық романдардағыдай, болашақтағы барлық ақымақ ғылыми жаңалықтар қорқынышты сезіледі, өйткені олар қазірдің өзінде орын алуға жақын" деді.

Романның бейімделуі

2001 жылы «Шарлотта Грей» Кейт Бланшетт бас рөлде ойнаған және Джиллиан Армстронгтың режиссерлік еткен фильмге айналды. 2010 жылы Рейчел Вагстаффтың (бұрын радио үшін «Алтын арыстанның қызын» бейімдеген) адаптациясымен және Тревор Наннның режиссерлігімен «Бирдсонгтың» сахналық нұсқасы Лондонның «Комедия» театрында қойылды; қойылым тек 4 ай бойы көрсетілді. Кейін Вагстафф оны қайта жазып, бүкіл ел бойынша төрт сәтті гастрольдік тур өткізді. 2012 жылы «Бирдсонг» Аби Морганның сценарийімен, Филип Мартиннің режиссерлігімен және Эдди Редмейннің басты рөлде ойнауымен екі бөлімді BBC телесериалы болып түсірілді. Бұл романды бейнелеуге жасалған бірнеше әрекеттен кейін болды.

Антология

Хоуп Вольф (ред.) А Broken World: Letters, Diaries and Memories of the Great War, Хатчинсон, Лондон, 2014, ISBN 978 0 09 195422 2.