Кіріспе

chembox
| verifiedrevid = 386387131
| Name = Трихлоруксус қышқылы
| ImageFileL1 = Trichloroacetic acid structure.svg
| ImageSizeL1 = 120px
| ImageFileR1 = Trichloroacetic acid 3D vdW.png
| ImageFile2 = Trichloroacetic acid elpot.png
| ImageSize2 = 150px
| PIN = Трихлоруксус қышқылы
|Section1=
|Section2=Химикалық қасиеттері
| C=2 | H=1 | Cl=3 | O=2
| Appearance = Түссізден аққа дейін кристалды қатты зат
| Odor = өткір, иіс шаңғылы
| Density = 1.63 г/см³
| Solubility = 1000 г/100 мл
| MeltingPtC = 57-58
| MeltingPt ref =
| VaporPressure = 1 мм рт.ст. (51.1 °C)

Қызыл фосфор сияқты тиісті катализатордың қатысуымен хлордың уксус қышқылымен реакциясы арқылы дайындалады. Бұл реакция Хелл-Вольхард-Зелинский галогендеуі болып табылады. CH3COOH + 3Cl₂ → CCl₃COOH + 3HCl
Трихлоруксус қышқылына жетудің тағы бір жолы – трихлорацетальдегидтің тотығуы.

Қолдану

Ол биохимияда ақуыздар, ДНҚ және РНҚ сияқты макромолекулалардың тұнбалануы үшін кеңінен қолданылады. ТСА және ДСА екеуі де косметикалық процедураларда (мысалы, химиялық пилинг және татуировкаларды жою) және емдік мақсатта, қызамықтарды, соның ішінде жыныс мүшелерінің қызамықтарын жою үшін сыртқы қолданылатын дәрі ретінде қолданылады. Ол қалыпты жасушаларды да өлтіре алады. Жүктілік кезінде осы мақсатта қолдану қауіпсіз деп есептеледі. Натрий тұзы (натрий трихлороацетаты) 1950 жылдары гербицид ретінде пайдаланылды, бірақ реттеуші органдар оны 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында нарықтан шығарды.

Қоршаған орта және денсаулық мәселелері

Еуропалық химиялық агенттіктің мәліметінше, "бұл зат теріге күйдіргіш зиян келтіреді, көзге ауыр зақымдар тигізеді, су өміріне өте улы және ұзақ мерзімді зиянды әсер етеді".

Тарих

Жан Батист Дюманың 1839 жылы трихлороцетик қышқылын ашқандығы органикалық радикалдар мен валенттілік теориясының қалыптасу кезеңіндегі маңызды мысал болды. Бұл теория Юнс Якоб Берзелиустің көзқарастарына қарсы келді, соның салдарынан Дюма мен Берзелиус арасында ұзақ пікір талас туды.

Танымал мәдениет

1958 жылғы "Блоб" фильмінде трихлоруксус қышқылы салынған бөтелке оны тоқтатуға жасалған әрекетсіз тырысқандықтан, Блобқа лақтырылады.