Кіріспе

Жақсы пайда табу мақсаты жоқ журнал, Үндістандағы қозғалыс

Америка Құрама Штаттарында «кішкентай журнал» – бұл 1942 жылы ағылшын профессоры Фредерик Хоффман жүргізген зерттеуге сәйкес, «коммерциялық қажеттіліктерге байланысты ақша табуға ұмтылған мерзімді басылымдар мен баспаханалар қабылдамайтын көркем туындылардан тұратын» журнал жанры. Джордж Плимптон «кішкентай» деген сөздің кемсітуші мағынасына келіспесе де, «кішкентай журнал» деген атау мұндай журналдар үшін кеңінен қабылданды. Кішкентай журнал міндетті түрде әдеби журнал болып есептелмейді, себебі мұндай журналдардың көпшілігі әдеби сипатта, поэзия мен көркем әдебиетті қамтиды, бірақ олардың айтарлық бөлігі солай емес. Кейбіреулері өнердің барлық саласын қамтыса, ал басқалары – зиндерден (zine) өркендеген. Кішкентай журналдың дәстүрлі ерекшеліктері – форматы, екі түсті мұқабасы және жарты жылдық немесе тоқсан сайын жариялану кестесі. Осы себептерге байланысты Oxford American және Lindhurst Foundation’s Doubletake сияқты журналдар кішкентай журналдар қатарына жатпайды, олардың өлшемдері, күрделі төрт түсті мұқабалары және екі ай сайын жариялану кестесі бар. Ғалымдар Иан Моррис пен Джоан Диаздың пікірінше, «кішкентай журналдың» анықтамасының негізгі бөлігі – оның қарапайымдылығы. 1978 жылы TriQuarterly журналының редакторлары жасаған зерттеуде кішкентай журналдар «тәжірибеге жеңілдік пен өнерге пікір айтудан» басымдық беретіні және «олар мұны жасауға шамалары жетпейтіндіктен мұндай мүмкіндікке ие, әдетте олар ақша табуды күтпейді және күте алмайды» деп сипатталды. Хоффман оларды авангардты деп санады, ал Kenyon Review журналының редакторы Роби Макаоли мұндай журналдар «жалпы қабылданудан он жыл бұрын болуы керек» деген пікір білдірді. Эзра Паунд журналдың пайдаға қаншалықты мән берсе, негізгі оқырмандар үшін (әлі) қабылданатын жаңа нәрселерді тәжірибеге салуға соншалықты азырақ дайын екенін атап өтті. Университеттермен байланысты кішкентай журналдар бұл терминге толыққанды жатпайды деген пікір бар, бірақ көптеген ғалымдар олардың жанрдағы тәуелсіз журналдармен салыстырғанда ұқсас мақсаттары, форматтары мен мазмұны бар екенін айтады. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар әлеуметтік мәселелерге, әдебиетке немесе сыни зерттеулерге арналған және әуесқойлармен редакцияланған.

Басшылар

Кішкентай журнал редакторларын көбінесе ерекше және қалыпты жағдайға наразы деп сипаттауға болады. Журналдардың өзі, жалпы алғанда, бірақ бірнеше көзге түсетін ерекшеліктерден басқа, қысқа ғұмырлы болады және оларды құрған редакторларынан ұзақ өмір сүрмейді. Редакторлар журналдарын қаржыландыру үшін түрлі тапқыр, кейде алаяқтық тәсілдерге жүгінеді, көбінесе оларды өз қаражатынан қаржыландырады.

Тарих

Ең алғашқы маңызды мысалдар – Бостонда Ральф Уолдо Эмерсон мен Маргарет Фуллер редакциялаған «The Dial» (1840–44) журналы және Лондонда Артур Саймонс редакциялаған «The Savoy» (1896) журналы. Олардың мақсаты – викториялық материализмге қарсы шығу болды. ХХ ғасырда әлемдегі модернизм және постмодернизм сияқты авангардтық қозғалыстарды қалыптастырған ақындар үшін шағын журналдар маңызды рөл атқарды. Бастапқыда офсеттік баспа сияқты дәстүрлі әдістермен жарық көрген шағын журналдар, 1960 жылдары мимеографтың пайда болуымен «мимео революциясын» бастан өткерді, бұл журналдарды басып шығару шығындарын едәуір төмендетті. Мұның бір мысалы – Кейт Эббот. Ол Вашингтон штаты университетінде аспирант болып оқығанда «Blue Suede Shoes» журналын шығарды, университеттен мимеограф қағазын ұрлап, досынан мимеограф машинасы қарыздап алды. 1980 жылдары фотокөшіргіштер мимеографты ығыстырғанда ұқсас революция орын алды, бұл шығындарды одан да төмендетті. «Kinko’s» сияқты компаниялардың коммерциялық фотокөшіру қызметтерінің қолжетімділігі редакторлардың (немесе олардың достарының) мимеограф машинасына ие болу қажеттігін жойды. Сонымен қатар, университеттер демеушілік еткен журналдар көбейді, ал бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстарға дейін тәуелсіз журналдар бұл салаға басымдық берген болатын. ХХ ғасырдың соңында Солтүстік Америкада мыңдаған шағын журналдар болды, олардың көпшілігі өздерін-өздері толыққанды қамтамасыз ете алмады және университеттердің, колледждердің және қорықтардың мемлекеттік немесе федералдық гранттарымен, сондай-ақ кейде жалақысыз жұмыс істейтін қызметкерлермен субсидияланды. Төмен бюджетті басылымдарға деген қажеттілік XXI ғасырдың басында шағын журналдарға онлайн революцияны әкелді. Олар алдымен блогтарды пайдаланды, содан кейін Twitter, Facebook және басқа да көптеген онлайн платформаларға тарады. Онлайн революция подкасттар мен аудиовизуалды контент сияқты жаңа форматтарда материалдарды ұсыну мүмкіндігін де арттырды, бұл тек қана баспа түрінде мүмкін емес еді.

АҚШ-тың оңтүстігінде

АҚШ Оңтүстігінде соғыстан кейінгі шағын журналдар коммерциялық емес мақсаттарды көздеді, көбінесе оқырмандарына ақпарат беруге және оларға әсер етуге тырысты, пайда табу үшін саудаға шығарылмайтын, бұл олардың әуесқой редакторларына бөгде дағды болды. Ағылшыз тілі профессоры Бес Э. Старк Спанглер Оңтүстіктегі Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі шағын журналдың төрт негізгі кезеңін анықтады. Азамат соғысынан кейін олар негізінен Оңтүстік тақырыптары мен Оңтүстік авторларының туындыларын қамтыды, 20 ғасырдың басында жас ғалымдардың Оңтүстік әдебиеті мен өміріне қатысты сынды көзқарастарына ауысты, 1920 жылдары модернизмнің пайда болуына дауыс болды, ал 1930 жылдары Оңтүстіктің болашақ экономикалық өркендеуі туралы пікірталасқа қатысып, аграризмді қолдады, олардың пікірінше "либералды" оңтүстіктермен қызу пікірталас жүргізді. Бірінші кезеңнің мысалдары, Азамат соғысынан кейін Оңтүстік әдебиеті жанрын екі онжылдық бойы тірі ұстауда маңызды рөл атқарды, оларға Дэниел Хиллдің 1866–1869 жылдардағы "Біз сүйетін жері" журналы, ол әдебиетпен қатар ауыл шаруашылығы және әскери тарихты қамтып, оқырмандарын кеңейтті; В.С. Скотттың 1865–1869 жылдардағы "Скотттың айлық журналы"; Мозес Д. Ходж мен Уильям Хэнд Браунның 1866 жылғы "Eclectic" журналы (кейіннен 1869 жылы "Біз сүйетін жерді" сіңіріп алғаннан кейін "Жаңа Eclectic" болып, 1871 жылы "Оңтүстік журналына" айналды); Де Боудың шолуы, антебеллум журналы 1866 жылы қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды; Альберт Тейлор Бледсоудың 1867–1869 жылдардағы "Оңтүстік шолуы"; Сисеро Харрис ханымның 1872–1882 жылдардағы "Оңтүстік Атлантикасы", ол "Біз сүйетін жер" сияқты, әдебиетпен қатар ғылым мен өнер туралы материалдарды қамтыды; және 1882–1887 жылдардағы "Оңтүстік бивагы", ол Жоғалған себепке арналған соңғы журналдардың бірі болды. Екінші кезең, Оңтүстік колледждері мен университеттеріндегі жас ғалымдар арасындағы Оңтүстікке сынды көзқараспен қараған реакциялық қозғалыс, Джон Б. Хеннеманның замандас эсселерінде талқыланды. Бұл Уильям П. Тренттің 1892 жылғы "Sewanee Review" журналымен (кейіннен Хеннеман редакциялаған) бейнеленді, ол Джон Спенсер Басеттке 1902 жылы "Оңтүстік Атлантика тоқсандығын" құруға ықпал етті. Трент пен Басет екеуі де Оңтүстік университеті мен Тринити колледжінің профессорлары болды, ал Басет әсіресе жұмысына қауіп төндіріп, баспаға шығарды, өйткені оның журналы Оңтүстіктегі нәсілдік мәселелерді және реформаны тікелей қарастырды, бұл оның ізбасары, редактор Эдвин Мимс бәсеңдеткен нәрсе. Үшінші кезеңнің алғашқы жылдары 1911 жылы құрылған "The Westminster Magazine" және Оглеторп университетімен байланысты болды; Старк Янгтың Техас университетімен байланысты "Техас шолуы", ол 1924 жылы Оңтүстік Методист университетіне көшіп, Джей Б. Хаббардтың редакторлығымен "Оңтүстік-Батыс шолуы" деп аталды; 1921–1926 жылдардағы "The Double Dealer"; және Джон Кроу Рэнсом мен Роберт Пенн Уорреннің 1922 жылғы "The Fugitive" журналы, Vanderbilt University Group баспасынан шықты. Оңтүстік қайта өрлеуіне басқа да ықпал еткендер 1920 жылдары қысқа ғұмыр сүрген "Lyric" және "Nomad" журналдары болды. Вандербильттен, "The Double Dealer" және басқалардан келген жас жазушылар кейін басқа университеттерде орналасып, өз кезегінде басқа журналдарды құрды немесе редакциялады, Кроу "The Kenyon Review" журналын редакциялады, ал Рэнсом Клеант Брукспен бірге тағы бір (1935) "Оңтүстік шолуын" құрды. Соңғы кезеңде "Sewanee Review" сияқты белгілі журналдар мен 1930 жылдардағы жаңа шағын журналдар Оңтүстік аграрлық болып қалу керек пе, әлде индустриализмді қабылдауы керек пе деп талқылады. Сондай-ақ 1930 жылдары олар Жаңа сынмен байланысты болды. "Sewanee Review" қазіргі уақытта ең көне Оңтүстік әдеби журналы болып табылады, басқа да ұзақ жылдар бойы өмір сүрген журналдар 20 ғасырдан бастап, соның ішінде "Southwest Review" (1915), "Virginia Quarterly Review" (1925), "The Southern Review" (1935–1942, содан кейін 1965), "Georgia Review" (1947), "Carolina Quarterly" (1948), "Shenandoah" (1950), "Nimrod" (1956), "Southern Poetry Review" (1958), "Massachusetts Review" (1959), "Crazyhorse" (1960), "Southern Quarterly" (1962), "Hollins Critic" (1964), "Greensboro Review" (1966), "Cimarron" (1967), "Southern Humanities Review" (1968), "New Orleans Review" (1968) және "The South Carolina Review" (1968). 20 ғасырдың соңғы үш онжылдығында Оңтүстікте көптеген шағын журналдар құрылды, 1971 жылғы "Appalachee Quarterly" бастап 1980 жылғы "The Chattahoochee Review" арқылы 1997 жылғы "Five Points" дейін, әлі де әдебиеттің негізгі шағын журналына арналған, соның ішінде қысқа көркем әдебиет, поэзия, кітап шолулары және шығармашылық көркем әдебиет. "The Land We Love" журналы 19 ғасырда жасағандай, 20 ғасырдың шағын журналдары да жариялаған әдебиеттерге қарағанда әлдеқайда көп сұралмаған әдеби қосындыларды алды. Мысалы, 1997 жылы "Atlanta Review" басылымы әр 100 басылымға 12000 тапсырыс алғанын хабарлады.