Кіріспе
Club Deportivo Luis Ángel Firpo (көбінесе қысқартылып Firpo) – Сальвадордың Усулутан қаласында орналасқан кәсіби футбол клубы. Клуб Сальвадордағы екінші ең көне клуб болып табылады және 1923 жылдың 17 қыркүйегінде Усулутан қаласының жергілікті азаматтары тобымен Tecún Umán деген атпен құрылды. Көп ұзамай ол аргентиналық боксшы Луис Анхель Фирпоның құрметіне қайта аталды, ол ауыр салмақтағы чемпиондық титулы үшін күрескен тұңғыш латын америкалық боксшы болды және 1923 жылдың 14 қыркүйегінде Джек Демпсиді рингтен шығарып жіберді. Фирпо 1930 жылдан бері Серхио Торрес стадионында өз алаңындағы ойындарын өткізіп келеді. Команданың талисманы – бұқа, ол Фирпоның «Пампастың жабайы бұқасы» деген лақабына сілтеме жасайды. Клубтың дәстүрлі формасының түстері – ақ және қызыл, сонымен қатар көк түс те қолданылады, бірақ ол аздау басым. Бұл түстер Луис Анхель Фирпоның жанкүйері болған аргентиналық San Lorenzo de Almagro клубынан алынған. Сальвадордың ең танымал ойыншылары, соның ішінде Маурисио Ценфуэгос және Рауль Диас Арсе, L. A. Firpo құрамында ойнаған. Команда барлығы он рет бірінші лига чемпионы атанды, алғашқы титул 1988–89 жылдары, ал соңғысы 2013 жылғы Клаусурада жеңіліп алынды. Клубтың ең табысты кезеңі 1988 мен 2000 жылдар аралығында болды, осы жылдары ол Сальвадор чемпионатында жеті рет жеңіске жетті. Фирпо – Сальвадор клубтарының жеңіп алған маңызды жүлделер саны бойынша төртінші орында тұр. Оның тарихи қарсыласы – Aguila, ал жергілікті қарсыласы да Aguila.
Ерте тарихы және алғашқы алтын дәуірі
1923 жылдың 17 қыркүйегінде, көбінесе еуропалық тегі бар Усулутан тұрғындарының тобы, өздерінің футболға деген құштарлығын көрсететін команда құруға шешім қабылдады. Клуб Густаво Денисті алғашқы төрағасы етіп сайлады. Команданың түстері ретінде қызыл және көк түстер таңдалды. Бастапқыда Tecún Umán деп аталған клуб, жақын арада атақты аргентиналық боксшы Луис Анхель Фирпоның құрметіне қайта аталды. 1923 жылдың 9 қарашасында, сондай-ақ Усулутан қаласында орналасқан Club Deportivo Sandino клубы, Фирпомен бірігуге ниеттенді, және бұл мәселе ілгері жылды. Дегенмен, басты келіспеушілік Сандиноның 41 клуб директорының көп бөлігін тағайындағысы келгенінде болды (36 Сандиноға, ал Фирпоға бар болғаны бесеуі). Келісімге келе алмағандықтан, Фирпо бұл ұсыныстан бас тартты. CD Luis Ángel Firpo мүшелері Серхио Торрес ағысының жанында жер сатып алып, стадион құрылысын бастады. 1930 жылдардың соңында бұрынғы ойыншы Мигель эль Занкудо Сегурадо футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол Луис Чиспо Моратая, Кэко Боланос, Наполеон Флорес Хуэзо, Замора ағайындылары (Рикардо және Мигель), Квинтерос ағайындылары (Леонидас және Лазаро) және Агила ағайындылары (Рамон және Марио) сияқты сергекті және күшті ойыншылардың шамасын арттырды. Ең ықпалды ойыншы – 1942 жылы ЛА Фирподан алғаш рет Эль-Сальвадор құрамасына шақырылған жартылай қорғаушы Луис Антонио Регаладо болды. 1942 жылдың 22 наурызында Фирпо өзінің алғашқы титулын жеңіп алды – Шығыс аймағының (Zona Oriental) чемпионы атанып, Америка де Чинамеканы 2:1 есебімен жеңді. Бұл оларға ұлттық титул үшін Quequeisque (Орталық аймақ чемпионы), Ferroccarril (Батыс аймағы) және Juventud Olímpica командаларымен дөңгелек турнирде күш сынасуға мүмкіндік берді. Фирпо алғашқы матчында Quequeisque-ке 6:1 есебімен жеңіліп, содан кейін Ferroccarril-ге 2:1 есебімен ұтылды. Алайда, QQQ екі ойын жеңіп, біреуін тең түсіргендіктен, чемпион атанды. Фирпо үшінші орынға табан тіреп тұрды. 1943 жылдың 25 сәуірінде Фирпо Коронаны (Сан-Мигель) 5:3 есебімен жеңіп, екінші рет штаттық титулды жеңіп алды. Фирпо тағы да ұлттық титул үшін дөңгелек турнирде бақ сынады. Бірінші ойында Фирпо чемпион Quequeisque-ке қарсы ойнады, ойынның көп бөлігінде Леонидас Квинтерос соққан голдың арқасында 1:1 есебімен тең болды. Өкінішке орай, Фирпо үдеуді ұстай алмады және ойынды 8:1 есебімен жеңіліске ұшырады. Бұдан кейін Ferroccarril-ге 2:2 есебімен тең түсті, QQQ-дан ауыр жеңіліс көрді (7:1), және турнирдегі жалғыз жеңісін Ferroccarril-ге қарсы 2:1 есебімен тойлады. Фирпо тағы да үшінші орынға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты штаттық және финалдық жарыстар өткізілмеді. Фирпо бірқатар достық матчтарды өткізді, оның ішінде Quequeisque-ке 3:2 есебімен жеңіліс, Испанияға 5:0 есебімен жеңіліс, Мекаға (Санта-Ана) 2:1 есебімен жеңіліс және Juventud Olímpica-ны 1:0 есебімен жеңді. 1946 жылы Фирпо өзінің алғашқы халықаралық матчын Гондурас Федералына қарсы 3:3 есебімен тең ойнады, барлық үш голды Рафаэль Гальвес соқты. 1946 жылы Фирпо тағы да шығыс аймағынан өкілдік етіп, Либертад және Once Municipal командаларына қарсы шықты. Фирпо Либертадқа қарсы екі матчта да 2:0 есебімен жеңіліп, Once Municipal-ге қарсы 1:1 есебімен тең түсіп, соңғы матчта 3:1 есебімен ұтылды. Фирпо үшінші рет үшінші орынға табан тіреп тұрды. 1948 жылы Фирпо алғашқы ұлттық чемпионатта қатысты, 24 ойынның 22-сіне қатысып, 16 ойын жеңіп, 7 ойын тең түсіріп, 6 ойында жеңіліске ұшырады және бесінші орынға ие болды. Фирпо соңғы екі ойында ойнамады, өйткені Once Municipal екі ойын қалдырып, ұлттық чемпион атанды.
Қиын жылдар, сәл табысты, сәл сәтсіз
Келесі жылдар қаржылық тұрақсыздықпен қиын өтті, ал алғашқы алтын дәуірдегі ойыншылар зейнетке шықты немесе клубтан кетіп қалды. Бұл 1951-52 жылғы апатты маусыммен аяқталды, оның ішінде «Леонеске» қарсы 5:0 есебімен жеңіліс, «Индепендьентеге» қарсы 5:4 есебімен жеңіліс, ойыншылардың қатысу құқығы болмағандықтан «Санта-Анитадан» 2:1 есебімен ұтқан жеңіліс, маусымның жартысынан астам бөлігінен кейін «Хувентуд Олимпикаға» қарсы алғашқы жеңіс – бұл олардың жалғыз жеңісі болды, себебі олар бес ұпай жинап, соңғы орынды иеленді. 1955-56 маусымы алдында гондурастық Армандо Энаморадо мен коста-рикалық Якобо Годойды сатып алғаннан кейін клуб «Атлетико Мартеден» бір ұпайға кеміп, екінші орынды иеленді. 1957-58 маусымында «Фирпо» 20 ойында 13 ұпай жинап, екінші дивизионға түсті. «Фирпо» бұрынғы ойыншы Нарсисо Ромагозаны екінші дивизиондағы команданың жаттықтырушысы етіп тағайындады. «Фирпо» алғаш рет «Зона Ориенталь» атынан «Эль Ренасименто де Санта Ана» және «Платенсе» командаларына қарсы финалдық турнирде өнер көрсетті. «Фирпо» екі ойын жеңіп, бір ойынды тең түйірсе, бір ойында жеңіліске ұшырап, турнирді чемпион ретінде аяқтады. Бұл «Фирпоға» бір маусымнан кейін жоғары дивизионға көтерілуге мүмкіндік берді, бірақ экономикалық проблемалар мен ойыншылардың кетуіне байланысты бұрынғыдай мәселелер қайта туындады, нәтижесінде екі жылдан кейін «Фирпо» қайтадан екінші дивизионға түсті.
Клуб тұрақты түрде жоғарылатылады және төмендейді
1962 жылы клуб екінші дивизионға түсіп, төрт жыл бойы сонда қалды. Бірақ 1967 жылы Франсиско Контрерас, Даниэль Мартинес, Наполеон Регалдо, Рамон Тенорио, Рауль Корсио Завалета, Мигель Дерас, сондай-ақ шетелдік ойыншылар Андрес Паретти және Хулио Эскобар сияқты футболшылардың арқасында Луис Анхель Фирпо клубы болашақта үлкен жетістіктерге жететін болды. Фирпо тарихи «Драгон», «Санта Анита» және «Рей И Негро» клубтарынан басым түсіп, бірінші орынды жеңіп алды. Дегенмен, бұл сәттілік ұзаққа созылмады, себебі 1969 және 1971 жылдары клуб екі рет қайтадан төменгі дивизионға түсті. 1972 жылы Фирпо тәжірибелі ойыншыларды шақырды, олардың ішінде әлем чемпионатының қатысушысы Серхио Мендес, Альфредо Эрадо, Фаусто Васкес және Мигель Михе; Корнехо болды. Олар тағы да «Драгон», «Ураган», «Молино», «Атланте» және «Молса» командаларын жеңді. Бұл Фирпо клубының 2015 жылға дейін соңғы рет төменгі дивизионға түсуі болды. Шын мәнінде, Фирпо 1982 жылы төменгі дивизионға түсті, бірақ «Сан-Мигель» клубының бірінші дивизиондағы орнын сатып алды. Осы кезеңде Фирпо клубы қаржылық қиындықтарды бастан өткерді, алаңда да, алаңнан тыс жерде де орташа деңгейде немесе соңғы орындарда болды.
Кішігірім табыстар мен қайта құру
Осыдан кейін Firpo президенті Густаво Торрес Серна Тачулаптепек сияқты жаңа демеушілікті дамыту және тарту үшін күш салды, сонымен қатар аргентиналық Гиллермо Фишер, бразилиялықтар Себастьян Пио да Силва, Карлос Лопес Невес және Нельсон де Мораес сияқты сапалы шетелдік ойыншыларды әкелді. Соңғысы Франсиско Жовельмен бірге Firpo-ны 27 ойында тек 16 гол соққан Сальвадордың ең жақсы қорғаныс командасына айналдырды, алайда бұл күш-жігерге қарамастан, клубтың нашар гол соғу көрсеткіші оның тек үшінші орында аяқталуына себеп болды. Firpo қатарынан 12 ойынды 0:0 есебімен аяқтау арқылы рекорд орнатты. Осыдан кейін Серхио Торрес Ривера (Густаво Торрес Сернаның немере інісі) бұрынғы президент лауазымын қабылдады, бұл Firpo-ның даңқты жылдарын бастады. Серхио Торрес мықты қаржылық демеушілікке қол жеткізді, оның ішінде Сальвадордың "Ла Тапачультека" конгломераты және Уильям Хандл демеушіліктері болды. Осыдан кейін клуб болашақ капитан және ұлттық құрама ойыншысы Леонель Каркамо, Мигель Эстрада, Хуан Агустин Гамес, Хосе Мария Батрес, Осмель Сапата, Нельсон Кинтаньила сияқты бірінші және екінші дивизиондағы перспективті жас ойыншыларды іздестірді. Бұл Джованни Тригуэрос, Нельсон Ривера, Мигель Аревало, Маурисио Сиенфуэгос, Марлон Менживар және Карлос Ривера сияқты тәжірибелі ойыншылармен үйлесім тапты. Соңында олар Оңтүстік Америкаға барлаушылар жіберді, алдымен Перу құрамасының ойыншылары Мартин Дюфо мен Мигель Семинарионы чемпиондық жеңіс немесе гол соғу чемпионатында жеңіске шығу үшін бонустарды уәде етіп көндірді. Соңғы аялдама Бразилия болды, онда бразилиялық дуэт Тониньо дос Сантос пен Фернандо Да Мура келді.
Алтын ұрпақ
1988–89 жылғы маусымда команда алғаш рет лига чемпионы атанды. Команда тұрақты маусымда үшінші орынды иеленді, бірақ клуб плей-офф алдында аргентиналық жаттықтырушы Хуан Квартеронды қызметтен босатып, орнына бұрынғы ойыншы Хулио Эскобарды тағайындады. Эскобар клубтың сенімін ақтады – команданы чемпионат айналымынан финалға дейін сәтті жеткізді. «Коютепеке» командасымен өткен матч қосымша уақыттан кейін 2:2 есебімен тең аяқталды, нәтижесінде пенальти сериясы белгіленді. «Фирпо» 4:3 есебімен жеңіске жетті, ал жеңіс голын Леонель Каркамо соқты. 1990 жылғы финалда команда «Алиансаға» есе жіберіп, 1991 жылы екінші рет чемпион атанды. Сол маусымда «Фирпо» 30 матч бойы жеңіліссіз өтіп, финалда «Агила» командасын 1:0 есебімен жеңді. Голды Марлон Менживар соқты. Келесі жылы македониялық Кирил Дойчиновский «Фирпо» командасын басқаруға тағайындалды және оларды қатарынан екі рет чемпиондыққа жеткізді. Бұл кезеңнің жұлдыздары Рауль Торо, Рауль Диас Арсе, Маурисио Сиенфуэгос, Селио Родригес, Леонель Каркамо және Фернандо де Мура болды. Олар екі финалда да «Алиансаны» жеңіп, клубқа бес жылдың ішінде төрт чемпиондық атақ сыйлады. Одан кейін Леонель Каркамо капитандық мандатын иеленді және клуб жоғары деңгейде ойнауын жалғастырды. 1994 жылдан 1997 жылға дейін жартылай финалға немесе финалға шығып, 1998 жылы тағы да чемпион атанды. Бұл ойында «FAS» командасы 2:0 есебімен жеңілді, голдарды Рауль Торо мен Абрахам Монтерроса соқты. «Фирпо» 1999 жылы тағы да чемпионатты жеңіп алды, «FAS» командасын пенальти сериясында 5:4 есебімен ұтты. 2000 жылы клуб президенті және иесі Серхио Торрес «ADET» командасына қарсы финалдық матчтан бір апта бұрын қайтыс болды, ал ойыншылар матчты оның жадысына арнады. Олар жеңіске жетіп, жетінші чемпиондық атағын жеңіп алды.
Қазіргі заман
2000 жылдан кейін Фирпо клубының сәттілігі төмендеп кетті. Ойыншылар зейнеткерлікке шығып, шетелге кетіп немесе басқа клубтарға сатылып жатқанда, Серхио Торрес қазасы команданың негізгі демеушісінен айырылып, клубты қаржылық тұрақсыздыққа алып келді. Осының салдарынан Фирпо бірнеше рет ірі финалға жетіп, бірақ жеті жыл бойы тағы бір титул жеңе алмады. 2007 жылғы Апертура турнирінде аргентиналық жаттықтырушы Хорасио Кордеро команданы тағы бір финалға жеткізді, олар пенальтилер сериясында FAS клубын 5:3 есебімен жеңді. Келесі маусымда клуб тағы да чемпион атанды, «Клаусура-2008» турнирін жеңіп алды. Олар FAS клубын тағы да 1:0 есебімен жеңіп, үшінші рет чемпиондық атағын иеленді. 2013 жылғы Клаусура турнирінде аргентиналық жаттықтырушы Роберто Гамарра басшылығымен команда оныншы титулын жеңіп алды, қарсыласы FAS клубы болды. 2014 жылдың 5 мамырында, 32 жылдан кейін жоғары лигада ойнағаннан кейін, Фирпо клубы Драгонмен 1:1 тең түсіп, екінші дивизионға түсті. Бірақ, бұл түсу ұзаққа соқпады, себебі Фирпо клубы Juventud Independiente клубының лицензиясын сатып алды. 2019 жылдың 27 мамырында клуб «Алианса» клубына 3:1 есебімен жеңіліп, бірінші дивизионнан рекордтық алтыншы рет түсті. 2020 жылғы маусым соңында Пабло Эррера (Индепендиенте франшизасының иесі) Индепендиенте клубы лицензиясын жоғалтатынын және оны Луис Анхель Фирпо клубына «Клаусура-2020» турнирі үшін беретінін хабарлады. 2023 жылдың қыркүйек айында клуб құрылғанына 100 жыл толып, Гватемаланың «Мунисипал» клубымен жолдастық матч өткізді, бірақ 1:0 есебімен жеңіліске ұшырады.
Құрметтер
Луис Анхель Фирпо – Сальвадор футболы тарихында ең табысты төртінші команда, олар он мәрте чемпион атанған. Бұл команда Усулутан аймағының футбол командалары рейтингінде көш бастап тұр. Клубтың соңғы жеңісі 2013 жылғы маусымдағы Клаузура 2013 турнирінде тіркелді.
Клуб статистикасы мен жазбалары
Сальвадорлық жартылай қорғаушы TBD Фирпо клубының жалпы ойын өткізген рекордсмені, ол 14 маусым бойы 19-19 жылдары 000 матчта ойнады. Одан кейін 1997 жылдан 2008 жылға дейін 11 маусымда 000 матч өткізген бұрынғы қақпашы TBD тұр. Клубтың барлық уақыттағы ең көп гол соққан авторы – Рауль Диас Арсе, ол 19-19 жылдары клуб сапында 119 гол соқты. TBD клубта 14 жыл бойы TBD матч өткізгендіктен, барлық уақыттағы ойын өткізгендер тізімінде TBD және TBD-ден кейін үшінші орында тұр. Диас Арседің керемет гол соғу көрсеткішіне қарамастан, ол лига маусымында ең көп гол соққан рекордты иеленбеді. Бұл көрсеткіш бразилиялық Тониньо дос Сантосқа тиесілі, ол 1989-90 маусымында 28 гол соқты. Фирпоның ең ірі жеңісі 11–0 есебімен, 1953–54 жылғы Франция кубогінде TBD командасына қарсы және екі маусымнан кейін 1955–56 жылғы турнирде Delle командасына қарсы болды. Фирпоның лигадағы ең ірі жеңісі 11–0 есебімен 1995 жылы Коютепеке клубына қарсы тіркелді. Клубтың КОНКАКАФ аренасындағы ең ірі жеңісі 1995 жылы тіркелді, онда Фирпо Кюрасаолық CRKSV Jong Colombia клубын 8–0 есебімен ұтты. TBD Фирпо бапкері қызметін ең ұзақ – тоғыз жыл (қатарынан сегіз жыл) атқарды және клуб тарихындағы ең табысты бапкер болып саналады, ол үш рет бірінші лигада жеңіске жетті.
Стадион
CD Luis Ángel Firpo өз үй ойындарының көп бөлігін Усулутандағы Серхио Торрес стадионында өткізеді, ол Орталық Америкада "Шайтанның қазандығы" деп кеңінен танымал. Баррио Ла-Паррокиада орналасқан бұл стадион Сальвадордың кәсіби футболындағы ерекшелік болып табылады: "Фирпо" – Бірінші дивизионда өз стадионында ойнайтын жалғыз команда. "Фирпоның" алғашқы президенті Густаво Демис мырза стадионның үштен екі бөлігін сатып алған, ал 1950 жылы сол кездегі президент Хуан Бойлат мырза қалған үштен бір бөлігін сатып алды. 1987 жылы стадионға команданың бұрынғы иесі және президентінің құрметіне ат қойылды. "Усулутан" стадионы Серхио Торрес Ривера стадионы болып қайта аталды. Дегенмен, клуб кейбір ойындарын "Эстадио Кускатланға" көшірді.
Клубтың белгісі мен түстері
Луис Анхель Фирпоның үй түстері ақ, көк және қызыл. Дәстүрлі түрде сыртқы форманың түсі қызыл немесе ақ және көк болған, бірақ соңғы жылдары түрлі-түрлі түстер қолданылды. Олардың алғашқы логотипі боксшы Луис Анхель Фирпоның "toro de las pampas" құрметіне бұқаның суретін бейнеледі. Бірақ кейін Луис Анхель Фирпоның басқармасы бұқаны клубтың көк және ақ әріптері жазылған екі жарты айдан тұратын үшбұрыш түріндегі Луис Анхель Фирпоның ресми елтаңбасымен алмастыруға шешім қабылдады. Елтаңбаның үстінде команданың жеңіп алған титулдарының санын көрсететін жұлдыздар бар, қазіргі таңда олардың саны онға жетеді.
Жарыстар
Луис Анхель Фирпо Alianza-ға қарсы. Бұл матч (Clásico Joven) (Жас классикасы) деп аталады, әйтсе де Alianza Фирподан бір титулға көп. Луис Анхель Фирпо Águila-ға қарсы. Бұл матч (Clásico de Oriente) (Шығыс классикасы) деп аталады. Олар бір аймақтан шыққан. Луис Анхель Фирпо мен FAS арасындағы ең шағын, бірақ ескі және күшті бәсекелестік болуы мүмкін.
Қолдаушылар
Ел бойынша жанкүйерлер саны артып келе жатқанмен, 1990 жылға дейін ресми жанкүйерлер тобы болған жоқ. Осы жылы Мануэль Виагра Усулутан қаласында "Фурия Пампера" тобын құрды. Қазіргі таңда Сан-Сальвадордағы екінші және жалпы ел бойынша төртінші үлкен жанкүйерлер тобы осы.
Резервтік лига құрамасы
CD Luis Ángel Firpo резервтік құрамасы он екі командадан тұратын Эль-Сальвадордың Primera División резерв лигасынде ойнайды.
Корпоративтік құрылым
Клубтың әкімшілік қызметкерлерінің рөлі – Тұлға – Маусым. Президент – Рикардо Паласиос – 2024 25. Президент орынбасары – Эухенио Авилес – 2024 25. Президент орынбасарының көмекшісі – Македонио Мехиа – 2024 25. Спорт директоры – Белгіленбеді – 2024 25. Спорт директорының көмекшісі – Белгіленбеді – 2024 25. Бас хатшы – Луис Кинтаньилья – 2024 25. Бас хатшының көмекшісі – Белгіленбеді – 2024 25. Қазынашы – Жаир Монтая – 2024 25. Қазынашының көмекшісі – Иса Биндико – 2024 25. Телевизия менеджері – Белгіленбеді – 2024 25. Менеджердің көмекшісі – Белгіленбеді – 2024 25. Спорттық маркетинг менеджері – Белгіленбеді – 2024 25. Спорттық маркетинг менеджерінің көмекшісі – Белгіленбеді – 2024 25. Заң өкілі – Белгіленбеді – 2024 25.