Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы бұрынғы ойын-сауық паркі

Стиплечез паркі – 1897 жылдан 1964 жылға дейін АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы Бруклиннің Кони-Айленд ауданында жұмыс істеген ойын-сауық паркі. Стиплечез паркін кәсіпкер Джордж С. Тилиу Кони-Айлендте салынған үш ірі ойын-сауық паркінің біріншісі ретінде құрды, ал қалған екеуі – Луна Парк (1903) және Дримленд (1904). Үшеуінің ішінде Стиплечез ең ұзақ – 67 жыл бойы жұмыс істеді. Парк өзінің шарықталу кезеңінде кең аумақты қамтыды. Оның алғашқы аттракциондары – Тилиу 1890 жылдардың басында Кони-Айлендте сатып алған, жеке-жеке орналасқан көңіл көтеру орындары болды. Стиплечез 1897 жылы ашылып, бұрын бөлек болған осы аттракциондарды біріктірді және тез арада отбасылық демалыс орны ретінде танымал болды, сонымен бірге оның кейбір көріністері ашық мінезді және тәуекелге толы болды. 1907 жылы өрт салдарынан қирады, бірақ жылдам қайта жаңартылды. Тилю отбасы үнемі жаңа аттракциондар мен ойын-сауықтарды ұсына отырып, Стиплечезді табысты етіп ұстады, мысалы, Парашюттен секіру. Алайда, 1960 жылдары Стиплечез паркінің кірісі азайды, себебі қылмыс деңгейі жоғары болды, қала маңындағы демалыс орындары көбейді және аймақ тұрғын үйлермен салынуға бейімделді. 1964 жылы парк жабылғаннан кейін, құрылысшы Фред Трамп жерді сатып алып, оны тұрғын үйлер салу үшін пайдалануды жоспарлады, бірақ бұл жоспар іске аспады. 1970 жылдары бұл жер маусымдық ойын-сауықтар үшін пайдаланылды. 1980 және 1990 жылдары Стиплечез паркінің жерін қалай пайдалану керек деген мәселе бойынша дау туды, өйткені екі құрылысшы ойын-сауық паркін қайта құруға немесе спорт кешені салуға келісе алмады. 2001 жылы «Киспан Парк» (қазіргі «Маймонид Парк») деп аталатын кіші лига бейсбол стадионы салынды. Парашюттен секіру – бұрынғы ойын-сауық паркінен қалған жалғыз нысан. Нью-Йорк қаласының Парктер және демалыс департаменті «Маймонид Парк» төменіндегі жерді «Стиплечез паркі» деп аталатын жасыл кеңістіктің бір бөлігі ретінде күтіп ұстайды. «Луна Парк» (2010) құрамындағы B&B Carousell аттракционы бар «Стиплечез Плаза» бұрынғы «Стиплечез паркіне» құрмет көрсету үшін осылай аталды.

Тарих

Джордж С. Тилиу (1862–1914) «Стиплечез» аттракционын жасаған. 1893 жылы бал айы кезінде ол әйелімен Чикагодағы Әлемдік Колумбия көрмесіне барды, онда 250 фут (76 метр) биіктігіндегі «Феррис» атты дөңгелекті көріп, оны сатып алуды қалады. Алайда, дөңгелек бұрыннан сатылып кеткендіктен, Тилиу Конни-Айлендтегі Сурф-авенюде өзінің жартылай өлшемді нұсқасын салды, ол көп ұзамай Конни-Айлендтің ең танымал көрікті жеріне айналды. Жақын жердегі Шепсхед шығанағында, Грейвсендте және Брайтон Бичтегі ат жарыстарының өте танымал екенін байқағаннан кейін, Тилиу Конни аралында басқа да аттракциондар мен ойын-сауықтар қосты. Ол бірнеше аттракционның иесі болды, бірақ олардың ешқайсысы бір парк құрамына кірген жоқ. Шындығында, 1895 жылы жақын маңдағы Пол Бойтонның «Теңіз арыстандары» паркі ашылғанға дейін Конни-Айлендтегі барлық аттракциондар жеке-жеке жұмыс істеді. Осының салдарынан Тилиудің жеңілдіктері Бауэрри көшесіндегі әр түрлі ойын-сауық орындарынан қалып қойды.

1897-1907: Құрылыс және алғашқы жылдары

Стиплечез паркі 1897 жылы Тилиу Стиплечез жылқылары аттракционын сатып алып, жақсартқаннан кейін ашылды. Стиплечезге солтүстік жағынан Сурф-авенюдегі әсем тас арка арқылы кіруге болады, арканың үстіңгі бөлігі төрт тас жылқымен әшекейленген. Арканың болуы және жаңа 25 центтік кіру ақысы «қоғамның төменгі топтарын» шығарып, паркті отбасылық демалыс орнына айналдыру мақсатында болды. Арақтың ішілуіне, құмар ойындарға және жыныстық қызметке тыйым салынды. Тилиу өзінің паркі үшін «Тилли» деген лақап атымен белгілі, бірнеше ондаған тісі бар күлімдеген адамды бейнелейтін «Күлкілі Жүз» талисманын қабылдады. Кони-Айленд символына айналған бұл талисман аймақтың адалдығын және неоклассикалық сәулетін, сонымен қатар жасырын сексуалдық мәнді білдірді. Тилиудің жеке ұраны «Күлдіріп жүр» болды, ол Whirlpool, Soup Bowl, Human Roulette, Human Pool Table және Earthquake Staircase сияқты ерекше аттармен белгіленген аттракциондармен көрініс тапты. 1905 жылғы Стиплечез Джек паркіне кіру билеті. Джордж С. Тилиудің «Күлкілі Жүз» логотипі Кони-Айлендтің танымал символына айналды. Луна паркінің табысынан кейін, 1904 жылы Кони-Айлендте «Дримленд» атты тағы бір ойын-сауық паркі ашылды. 20 ғасырдың басындағы Кони-Айлендтің өркендеу кезеңінде үш ойын-сауық паркі бір-бірімен және көптеген тәуелсіз ойын-сауықтармен бәсекелесті. Бұл ішінара қолжетімді көлік түрлерінің көп болуына байланысты болды: 1904 жылға қарай Кони-Айлендке бес теміржол желісі болды. Алайда, 1905 жылдың ақпанында Стиплечезді сату 50 000 доллар төленгеннен кейін күшін жойды, себебі «бұрыс құқықтар» синдикаттың парктің астындағы жердің бір бөлігін сатып алуына кедергі келтірді. 1905-1907 жылдары Тилиу Стиплечез паркін миниатюралық теміржол, оркестр алаңы, Жел үңгірі, Фадс және Фантазия ғимараты, Лимит ғимараты және балаларға арналған пони жолы сияқты аттракциондармен жаңартты. Лимит ғимараты көп ұзамай құлап, 1907 жылы Монте-Карло ғимаратымен ауыстырылды. Өрт Стиплечез паркіндегі барлық нәрсені жойғанмен, Тилиу барлық уақытта сабырлы болды және тіпті өрттен бұрын паркте жоспарланған іс-шараларды өткізуге уәде берді. Өрттен кейін таңертең Тилю парктің алдына мынандай хабарлама іліп қойды: «Достарым: Бүгін менде кеше болмаған қиындықтар бар. Кеше болған қиындықтарым бүгін жоқ. Осы жерде үлкен, жақсы Стиплечез паркі салынады. Жанып жатқан қираған орынға кіру ақысы 10 цент». Тилиу паркті «бұрынғыдан да ғажайып» жағдайға келтіретінін, бірақ осы уақыт аралығында уақытша шатырлар орнатуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Қалған аттракциондар өрттен кейін бір аптадан соң қайта ашылды. Соңында, парк өртке төзімді болаттан және бетоннан салынды, өйткені муниципалитет жанғыш ағаш құрылымдарды салуға тыйым салатын заң қабылдады. Паркті қайта құруға 1908 жылы Тилиу құрған Стиплечез Парк Компаниясы шығарған 2 миллион долларлық акция қаржыландырды. Тилиу компанияның 100 000 акциясын халыққа сатты және 5 долларлық акция сертификатын сатып алғандарға маусымдық билет берді. Парк 1908 жылдың сәуір айында ішінара қайта ашылды. Евгений Вемлингердің 1910 жылғы Стиплечездің үлкен Павильонындағы әсем жабық піл. Бруклин мұражайы. Қайта құру 1909 жылы аяқталды. Қайта салынған парктің басты тартымдылығы – көңілді павильон, оның ауданы 14 м2 болатын болаттан және шыныдан жасалған құрылыс. Онда бірнеше аттракциондар мен бұрынғы Стиплечез паркінің еске түсіретін, көрнекі және көрсетуге дайын аттракциондар болды, мысалы, Адамдық дөңгелек, Адамдық Ниагара, Қоспа және Дәнекер. «Көңілді павильон» 1908 жылғы маусымда ашылды. Алғашқы паркінен сақталған дөңгелек ашық ауада орналастырылды. Павильонның айналасына жаңа Стиплечез жылқылары аттракционы салынды, ол мінгендердің Павильонның қызықты бөлігі арқылы өтуін қамтамасыз етті. Стиплечезде сондай-ақ екі жаңа кіреберіс, су астында қалған бақ, ләззат сарайы, би залы және түрлі көріністер болды. 1912 жылы бірнеше аттракцион ашылды, соның ішінде Эль-Дорадо каруселі және 1911 жылы өрттен кейін Дримлендтен сақталған басқа да құрылыстар. 1913 жылы Нью-Йорк Жоғарғы соты штаттық үкіметтің Атлантика жағалауындағы Стиплечез паркінің бөлігін алып, оны қоғамдық жағажай етуге құқылы екенін шешті. 1914 жылы Тилиу қайтыс болды және паркті балаларына тапсырды; Томас Ф. МакГоуэн парктің бас менеджері болды. 1920 жылдардың басында салынған басқа да аттракциондар: Фроликтің айналу сауыты, бамперлік машиналар, Witchway тербелісі және Caterpillar жалпақ сауыты. Стиплечез паркі ашық ауада бассейннің жанында бірнеше сұлулық байқауларын өткізе бастады, бұл паркке келгендерге қосымша ойын-сауық ұсынды. Олардың ішінде 1922 жылы өткізілген «Заманауи Венера» шолу байқауы және 1932 жылы басталған «Әжелердің сұлулық байқауы» болды. Сонымен қатар, Стиплечез 1910 жылдардың басында жеке жағажайын жоғалтты. 1912 жылы Нью-Йорк штатының Тилиу және басқа ойын-сауық иелеріне қарсы Кони-Айленд жағажайының жеке меншігіне қатысты сот процесінен кейін судья 1913 жылы жағажайдың іс жүзінде штатқа тиесілі екенін шешті. Жағажай бойындағы барлық кедергілер, соның ішінде Стиплечездегі бетонды жол, сот шешіміне сәйкес бұзылды. Ригельманн жағажай жолы 1922 жылы су жағасында ашылды. Жағажай жолының ашылуына байланысты қала Стиплечез паркінің шығыс және батыс шекараларындағы Батыс 16-шы және Батыс 19-шы көшелерді сәл жылжытты, бұл Стиплечез аумағының сәл кеңеюіне әкелді. Жағажай жолының ашылуы Стиплечез паркі сияқты жақын аудандардағы жылжымайтын мүліктің құнын арттырды, бірақ жаңа көшелерге орын беру үшін парктерден де жерлер алынды. Нәтижесінде, бұрынғы Бруклин инженері Тилиулер Батыс 16-шы және Батыс 19-шы көшелерді жылжытудан шығынға ұшырағанын мәлімдеді. және Нойдің жұбы сияқты аттракциондар. Томас МакГоуэн 1927 жылы күтпеген жерден қайтыс болды және оның орнына Джеймс Дж. Онорато келді. Келесі жылы, бассейннің бірі бұзылып, «Hey Day» атты аттракционмен ауыстырылды, ал газбен жұмыс істейтін Custer Cars аттракционы жағажай жолына орнатылды. Стиплечезде бірнеше апаттар мен өрттер орын ала берді. және кем дегенде мың адамды үйсіз қалдырды. Алайда, Стиплечез паркі мен Луна паркі көп зардап шекпеді, өйткені өрт батысқа шоғырланған. және үш жылдан кейін баржа Стиплечез пирсіне соқтығысты. Сонымен қатар, меймандар жиі майысу сияқты ұсақ жарақаттарға ұшырады, бірақ кейбір адамдар аттракциондардан құлап немесе лақтырылып, 1935 жылы бір бала Стиплечез жылқыларынан құлап қайтыс болды. Келесі жылы, ескі ойын-сауықтар орнына жаңа кірпіштен жасалған дүкен салынды және павильонның алдына Express Train аттракционы орнатылды. Стиплечезде 1941 жылы басқа да аттракциондар қосылды, соның ішінде ракеталық машиналар, Whip аттракционы және Silver Streak. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде білікті қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты Онорато 1945 жылы қызметкерлердің жетіспеуіне байланысты Павильонды уақытша жапты. Стиплечездің басты бәсекелесі Луна паркі 1944 жылы бірнеше өрттен зардап шекті. Луна паркі 1946 жылы жабылды, Стиплечез Кони-Айлендтегі жалғыз ірі ойын-сауық паркіне айналды. Сонымен қатар, Эдвард Тилиу 1944 жылы қайтыс болғаннан кейін парктің басқаруы оның бауырлары Джордж кіші, Фрэнк, Мари және Айлинге берілді, олардың әрқайсысы Стиплечез корпорациясындағы төртінші үлеске ие болды. Бауырлардың қарым-қатынасы шиеленіскен, олар Стиплечез басқаруы туралы жиі дауласты. Би залы да 1947 жылы телестудия жасау үшін екіге бөлінді. Сонымен қатар, сол жылы Тилиу бауырлары билеттердің біріктірілген түрін тоқтатып, меймандарға 1 долларға 15 аттракционға баруға мүмкіндік беретін билет ұсынды. Іс жүзінде, көптеген адамдар 15 аттракциондық билетті сатып алмады, өйткені түрлі...