Кіріспе

Тәбриз базары (بازار تبریز, сондай-ақ Bāzār e Tabriz, сондай-ақ Тәбриз базары) – Иранның Тәбриз қаласының орталығында орналасқан тарихи базар. Ол Таяу Шығыстағы ең көне базарлардың бірі және әлемдегі ең үлкен жабық базар болып табылады. Бұл Иранның ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген орындарының бірі.

Тарих

Тәбриз ежелден-ақ мәдени алмасу орталығы болып келген. Оның тарихи базар кешені Жібек жолындағы ең маңызды сауда орталықтарының бірі. Исламнан кейінгі Иран қала құрылысының алғашқы кезеңдерінен бері осы орында базар болған. Венециялық саяхатшы Марко Поло бұл базар туралы айтқан, ол Жібек жолымен саяхаттап өтіп, осы базардан өткенін мәлімдеген. 10 ғасырда әл-Макдиси, шамамен 1213 жылы Якут әл-Хамави, 1252 жылы шамамен Зәкәрия әл-Казвини, 1271 жылы Марко Поло, 1321 жылы шамамен Порденонелік Одорик, 1330 жылы шамамен Ибн Батута, 1474 жылы Амброджио Контарини, 13-14 ғасырлар шамасында Хамдалла Мустаффи, 1606 жылы Джон Картрайт, Персияның Сулейман I тұсында Жан Шардин, 1636 жылы шамамен Жан Батист Тавернье, 1642 жылы шамамен Джованни Франческо Джемелли Карери және басқа да ондаған саяхатшылар мен тарихшылар Тәбриз базары туралы жазған. Бұл оның тарихтың әр түрлі кезеңдеріндегі маңыздылығын көрсетеді. Тәбриз қаласының орталығында орналасқан бұл құрылыс бөлімдерге бөлінген, олардың көпшілігі нақты тауарларға арналған. Оларға Әмір базары (алтын мен әшекейлер үшін), Мозафарие (қолмен тоқылған кілемдер, түйіннің өлшемі мен түрі бойынша сараланған), Башмахчи базары (аяқ киім), Киз Базди базары және Рахли базары (өнiмдер) жатады. Тәбриз және оның базары 16 ғасырда, қала Сәфилер мемлекетінің астанасы болған кезде, ең гүлденген шағына жеткен. Қала 17 ғасырда бұл мәртебесінен айырылды, бірақ оның базары аймақтағы және Жібек жолындағы сауда-экономикалық орталық ретінде маңыздылығын сақтап келді. Соңғы жылдары көптеген қазіргі дүкендер мен сауда орталықтары ашылса да, Тәбриз базары қаланың және Солтүстік-Батыс Иранның экономикалық орталығы ретіндегі маңызды рөлін сақтап тұр. Базар 2010 жылдың шілде айында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Салтанаттар

Базар кейбір маңызды діни ғұрыптар үшін қолданылады.

Қалпына келтіру

2000 жылы Иранның тарихи шарапаттар ұйымы дүкен иелерінің толық қатысуымен Базарды қайта жаңарту жобасын бастады. 2013 жылы аталған жаңарту жобасы Әга Хан архитектурасы сыйлығына ие болды.