Кіріспе

Бұранданың түрі

Өзін-өзі бұрандайтын бұранда – материалға бұрандаланғанда өз тесігін жасай алатын бұранда. Нақтырақ айтқанда, "өзін-өзі бұрандау" термині ағаш бұрандаларын қоспағанда, салыстырмалы түрде жұмсақ материалдар немесе жамылғы материалдарда жіп жасауға арналған, нақты бір жіп кесетін бұранда түрін ғана сипаттау үшін қолданылады. Өзін-өзі бұрғылайтын бұрандалар мен жіп иіру бұрандалары – өзін-өзі бұрандайтын бұрандалардың басқа ерекше түрлері.

Механизм

Өзін-өзі бұрау бұрандаларының ұштары мен жіп үлгілерінің кең ауқымы бар және олар кез келген бұранда басының дизайнымен қол жетімді. Ортақ ерекшеліктері – бұранданың ұшынан басына дейін созылатын жіп және мақсатталған материалға жеткілікті қатты, көбінесе аудармалы қатайтылған жіп. Металл немесе қатты пластик сияқты қатты материалдар үшін өзін-өзі бұрау қабілеті бұрандадағы жіптің үздіксіздігін бұзу арқылы, сондай-ақ крандағы сияқты ойық пен кесу жиегін жасау арқылы туындайды. Осылайша, егер әдеттегі машиналық бұранда металл материалға өз тесігін бұра алмаса, өзін-өзі бұрау бұрандасы бұра алады (материалдың қаттылығы мен тереңдігінің белгілі бір шектерінде). Ағаш немесе жұмсақ пластик сияқты жұмсақ материалдар үшін өзін-өзі бұрау қабілеті жай ғана үшкір ұшқа ие болу арқылы пайда болады (онда ойық қажет емес). Бұранданың немесе үшкірдің ұшы сияқты, мұндай ұш айналадағы материалды ығыстыру арқылы тесік жасайды, емес, кесу арқылы. Барлық өзін-өзі бұрау бұрандалары үшкір болмайды. B типінің ұшы дөңгелек және көбінесе парақ материалдарында пилоттық тесікпен қолдануға арналған. Ұшының үшкір болмауы орамдау мен тасымалдауға көмектеседі, ал кейбір жағдайларда бекітілген панельдің арт жағындағы бос кеңістікті азайтуға немесе белгілі бір ұзындықтағы бұрандада көбірек жіптерді пайдалануға мүмкіндік береді.

Жіпті пішіндеу және жіпті кесу

Өзін-өзі бұрау бұрандаларын екі түрге бөлуге болады: материалды (әсіресе пластик және жұқа металл парақтарды) алып тастамай, оны ығыстырып бекітетін, "жіп жасаушы" деп аталатын өзін-өзі бұрау бұрандалары, және енгізілген кезде материалды алып тастайтын өткір кесу жиектері бар, "жіп кесуші" деп аталатын өзін-өзі бұрау бұрандалары. Жіп жасаушы бұрандалардың қимасы дөңгелек болмауы мүмкін, мысалы, пенталобуляр бұрандаларының бесеулік симметриясы немесе Taptite бұрандаларының үшеулік симметриясы, ал жіп кесуші бұрандалардың жіптерінде бір немесе бірнеше ойықтар болуы мүмкін, осылай кесу жиектері пайда болады.

Өздігінен бұрғылайтын бұрандалар

Кейбір өздігінен бұрандаланатын бұрандалар, мысалы, Tek бұрандалары, сонымен қатар өздігінен бұрғылайды, яғни бұранданың жіп жасау бөлігінен өзге, орталық бұрғының ұшына ұқсас жолақты ұшы болады. Бұл бұрандалар тесік бұрғылау, жіп жасау және бекітуді бірдей қозғалысқа біріктіреді (жеке бұрғылау, бұрандалау және орнатудың орнына); осылайша, олар құрастыру желілерінен бастап шатырларға дейінгі әртүрлі қатты беттерде өте тиімді. Кейбір түрлері шатыр жабын материалдарын қабырғаларға бекіту үшін тығыздағыш шайбамен жабдықталған.

Металлдан жасалған бұранда

Табақшалы металл бұрандалары (кейде "табақшалы металлдың өздігінен бұралатын бұрандалары", P–K немесе ПК бұрандалары деп те аталады, бұл бұрандаларды өндіруді бастаған, бірақ оларды ойлап таппаған Parker Kalon компаниясының тауарлық атауы) – жұқа металл табақшаларында өзінен-өзі бұралатын жіп құрай алатын бұрандалардың бір түрі. Электр жабдықтарының металл корпусдерінде дөңгелек басты өздігінен бұралатын бұрандалар көп кездеседі, ал авиацияда төмен басты немесе жазық басты бұрандалар қолданылады.

Қанатты өздігінен соққы беретін

Қанатты өздігінен бұрғылайтын бұрандалардың өздігінен бұрғылайтын бастың артында қалыптасқан бұранда жібінен кеңірек, жұқа қанаттары болады. Олар жұмсақ материалдарда (мысалы, ағаш немесе пластик) тесік жасап, материалға орын ашады, бірақ берік материалдар (мысалы, металл) оларды бүлдіріп жібереді. Сондықтан, кейбір материалды металлға бекіту үшін, бастапқы тесік жасау, бұрғылау, бұранда жібін кесу және бекітудің өзі бір жағынан бір операцияда, материалдарды соңғы орналасқан күйінде жүргізілуі мүмкін.

Қолданбалар

Өзін-өзі бұрау бұрандалары әртүрлі салаларда қолданылады, үй шаруашылығынан бастап хирургияға дейін.

Хирургиялық

Тіс имплантаттары және ортопедиялық сүйек бұрандалары – хирургияда қолданылатын өздігінен бұралатын бұрандалардың екі мысалы. Тығыз қабықшалық сүйекке немесе кеуекті кәдімгі сүйекке қарай әртүрлі бұранда профильдері қолданылады.