Кіріспе

FileZilla – FileZilla Client және FileZilla Server-ден тұратын тегін және ашық кодты, платформааралық файл алмасу протоколы қосымшасы. Клиенттер Windows, Linux және macOS жүйелері үшін қолжетімді. Сервер де, клиент те FTP және FTPS (SSL/TLS арқылы FTP) протоколдарын қолдайды, ал клиент SFTP серверлеріне де қосыла алады. FileZilla-ның бастапқы коды SourceForge платформасында орналасқан.

Тарих

FileZilla 2001 жылдың қаңтар айының екінші аптасында Тим Коссе және екі сыныптасы компьютерлік ғылым пәні бойынша жоба ретінде бастама беруге кірісті. Олар код жазуды бастамас бұрын, оны қандай лицензиямен шығару керектігін талқылады. FileZilla клиенті қазіргі таңда GPL 2.0 немесе одан кейінгі нұсқалары бойынша, ал серверлік пакет AGPL 3.0 немесе одан кейінгі нұсқалары бойынша шығарылған.

Қабылдау

2008 жылдың мамыр айында Крис Форсман Ars Technica үшін FTP клиенттерін бағалап, FileZilla туралы былай деді: "Техникалық қолдау саласындағы достарым Windows және Linux-қа қоса Mac OS X нұсқасын ұсынатын тегін және ашық кодты FileZilla-ны жиі ұсынады. Бірақ мен оның көлемді интерфейсіне риза болған емеспін, ол жаңа пайдаланушылар үшін қиын болуы мүмкін". 2008 жылдың тамызында Ars Technica үшін жазған Эмил Проталински: "Бұл аптаның тегін, үшінші тарап қолданбасы FileZilla. Бұл FTP клиенті өте жылдам және үнемі жаңартылып тұрады. Оның әдемі графикалық интерфейсі болмаса да, ол өте жылдам және мені ешқашан ұялтпады". GoDaddy, Пенсильвания штатының Кларион университеті және National Capital FreeNet веб-хостинг қызметтеріне файлдарды жүктеу үшін FileZilla-ны ұсынады. FileZilla Debian, Ubuntu, Trisquel және Parabola GNU/Linux libre сияқты көптеген Linux дистрибутивтерінің репозиторийлерінде қолжетімді. 2012 жылдың қаңтар айында CNET FileZilla-ға ең жоғары баға – бес жұлдыздың бесiн беріп, оны "тамаша" деп атады. 2022 жылға қарай FileZilla үздік тегін бағдарламалық қамтамасыз ету туралы мақалаларда жиі кездеседі. Жобаның SourceForge бағдарламасы арқылы жарнамалық бағдарламалармен кіріс табуға қатысқаннан кейін, бірнеше рецензенттер FileZilla-ны жүктеу туралы ескерту жасады және пайдаланушыларды оны пайдаланудан бас тартуға шақырды.

Жарнамалық бағдарламалардың жиынтық мәселелері

2013 жылы жобаның хостинг сайты SourceForge.net, FileZilla-ның негізгі жүктемесін қосымша бағдарламалық жасақтаманы орнатуға шақыратын жүктеу қаптамасымен ұсынды. Көптеген пайдаланушылар кейбір жарнамалық бағдарламалардың барлық орнату сұраныстарын қабылдамауға қарамастан, келісімсіз орнатылғанын, немесе пайдаланушының "келісімін" алу үшін алдау қолданғанын хабарлады. Байқалған салдардың арасында: веб-браузердің басып алынуы, мазмұнының, бастапқы бетінің және іздеу жүйелерінің күштеп өзгертілуі, ізгіленбеген терезелердің пайда болуы, жеке құпияға қатысты мәселелер немесе тыңшылық, кенеттен өшіп қалу және қайта іске қосылу, бұл ағымдағы жұмыстың жоғалуына әкелуі мүмкін. Кейбір жарнамалық бағдарламалардың бұрынғы параметрлерді жоюға немесе қалпына келтіруге қарсы тұратыны, ал кейбіреулері алып тасталғаннан кейін қайта орнатылатыны туралы хабарламалар түсті. Сондай-ақ, пайдаланушылар жарнамалық бағдарламалардың тағы да қажетсіз бағдарламаларды жүктеу және орнату туралы айтты, олардың кейбіреулері қауіпсіздік жүйелерімен зиянды бағдарлама ретінде танылды. 2016 жылдан бастап FileZilla қолданбаны іске қосылғанда жарнамаларды ("жаңарту туралы хабарламалар") көрсетеді. Бұл жарнамалар "Жаңартуларды тексеру" терезесінің бөлігі ретінде пайда болады. 2018 жылы FileZilla-ның жарнамалық бағдарламаны орнатушымен пайдалануына байланысты тағы да бір дау туындады.

Парольді жай мәтінмен сақтау

3.26 нұсқасына дейін FileZilla барлық сақталған пайдаланушы есімдері мен парольдерді қарапайым мәтін түрінде сақтады, бұл кез келген қауіпті бағдарламаның пайдаланушы жүйесіне тіпті шектеулі қол жеткізуге мүмкіндік берді, осы арқылы деректерді оқуға болатын. FileZilla авторы Тим Коссе шифрланған сақтауды қосуға қарсы болды. Ол мұның қауіпсіздік туралы жалған сезім тудыратынын айтты, себебі сапалы қауіпті бағдарламалар деректерді қорғау үшін қолданылатын бас парольді оқитын перне тіркегішін (кейлоггер) қамтуы мүмкін. Пайдаланушылар шифрланған сақтауды шифрлау үшін бас парольді оқу, шифрланбаған сақтауды оқудан гөрі қиынырақ екенін айтты. 2016 жылдың қараша айында шифрланған сақтауды қосу мақсатымен FileZilla Secure деп аталатын тармақ пайда болды. 2017 жылдың мамыр айында шифрланған сақтау негізгі нұсқаға да қосылды, бұл алғашқы сұраныстан кейін 10 жыл өткен соң болды. Коссе операциялық жүйе қауіпсіз болмаса, бұл мүмкіндік шынайы қауіпсіздікті арттырмайды деп мәлімдеді.

FileZilla сервері

FileZilla Server – FileZilla Client-тің туысқан өнімі. Ол сол жобамен қолдау көрсетілетін FTP сервері және FTP және SSL/TLS арқылы FTP қолдауын ұсынады. FileZilla Server қазіргі уақытта Linux, MacOS және Windows платформалары үшін қолжетімді. FileZilla Server – тегін, ашық кодты FTP сервері. Оның бастапқы коды FileZilla жобасының веб-сайтында жарияланған.

FileZilla клиентімен байланысты мәселелер

Басқа FTP клиенттерінен өзгеше, FileZilla Client үлкен файлдарды жүктеуді жалғастырғанда файлдың бұзылуына себеп болатын IIS серверіндегі қатеге шешім табуға тырыспайды.