Кіріспе
Канадалық саясаткер (1951–2022)
Джеймс Гордон Карр (11 қазан 1951 – 12 желтоқсан 2022) – канадалық саясаткер, министр, журналист және кәсіби гобойші. Либералдық партия мүшесі, ол 2015 жылдан бастап, 12 желтоқсан 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Виннипег Оңтүстік-Орталық округінің парламент депутаты болды. Карр жеке мүшелік заң жобасы – C-235 заңы, «Дала аймағында жасыл экономика құру туралы» заң, Палатадан өтіп, Сенатқа жіберілгеннен кейін дүние салды. Соңғы рет ол 2022 жылдың 29 қыркүйегінде отставкаға кеткенге дейін Ұлттық қауіпсіздік және қоғамдық қауіпсіздік тұрақты комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Бұрын ол 2015 жылдан 2018 жылға дейін Табиғи ресурстар министрі, ал 2018 жылдан 2019 жылға дейін Халықаралық сауданы әртараптандыру министрі болды. 2019 жылы қатерлі ісік диагнозы қойылғаннан кейін ол министрлік қызметінен кетті, бірақ көп ұзамай Дала аймағы бойынша арнайы өкіл болып тағайындалды. 2021 жылы ол министрлер кабинетіне оралып, Портфелі жоқ министр және Дала аймағы бойынша арнайы өкіл болып бірдей қызмет етті. Бұрын ол 1988 жылдан 1992 жылға дейін Манитоба либералдық партиясынан Манитоба заң шығарушы органының депутаты болды.
Өмірбаян
Карр 1951 жылы 11 қазанда Виннипегте (Манитоба) Эстер (Голден) мен Дэвид Каррдың ұлы болып дүниеге келді. Ол Виннипег университетінің колледжін бітіріп, 16 жастан 21 жасқа дейін Виннипег симфониялық оркестрінде гобойде ойнады. Бітіргеннен кейін Карр Виннипегте Манитоба үкіметінің мәдени саясатын қарау жөніндегі қызметкер ретінде жұмыс істеді және 1980 жылдардың басында журналист болып жұмыс істеді. Бұл сайлауда Либералдық партия жиырма орыннан жеті орынға дейін қысқарды; Карр 1992 жылдың ақпан айында мандатын тастады.
Провинциядан кейінгі саясат
1992 жылы қызметтен кеткеннен кейін Карр тілші ретінде жұмыс істеді және Виннипег еркін баспасөзінің редакциялық алқасында болды. Ол бұл ұйымды бірге құрған және 2015 жылға дейін оның құрамында қалды. Осы қызметінде ол 2009 жылдың қазан айында өткен, бұрын-соңды болмаған жиынмен басталған Виннипег келісіміне де қатысты. Бұл жиында Канаданың экологиялық және экономикалық болашағындағы энергияның рөлі туралы ұлттық диалог және Канаданың таза энергия стратегиясы қажет екеніне келісім білдірген әртүрлі ұйымдар бас қосты. Манитобаның Іскерлік кеңесінің президенті ретінде Карр муниципалитеттердің инфрақұрылымдық дефицитіне көмектесу үшін ПНС-ті 1%-ға уақытша арттыруды қолдады. Карр сонымен қатар Канада Батыс қоры мен Виннипег әуежайлар басқармасының мүшесі, Виннипег сахналық өнер консорциумының вице-президенті және Манитоба өнерді тұрақтандыру қорының директоры болды. Карр Канада еврей конгресінде де белсенділік танытты. Ол номинация жиналысында жеңіске жетіп, 2015 жылғы федералды сайлауға Либералдық партиядан кандидат деп жарияланды. 2015 жылдың 19 қазанында өткен сайлауда ол дауыстардың 59,7 пайызын алып жеңіске жетті. Екі аптадан кейін, 2015 жылдың 4 қарашасында Карр ресми түрде Табиғи ресурстар министрі ретінде кабинетке ант берді.
Табиғи ресурстар министрі
Каррдың Виннипег консенсусы бойынша бұрынғы жұмысы, 2017 жылдың сәуірінде басталган, Табиғи ресурстар министрі ретіндегі оның ең маңызды жобасы – Generation Energy жобасының негізі болды. Бұл, Канаданың климаттық мақсаттарына қалай қол жеткізуге болатынын, жаңа жұмыс орындарын қалай құруға болатынын және энергияны қолжетімді етуге қалай кепілдік беруге болатынын анықтау мақсатында Канаданың энергетикалық болашағы туралы жалпыұлттық диалогты бастады. Онлайн платформалар мен тікелей дөңгелек үстелдер арқылы 380 000-нан астам адам бұл диалогқа қатысты, оның ішінде Канаданың және әлемнің түкпір-түкпірінен 650-ден астам қатысушы қатысқан Виннипегте өткен Generation Energy конференциясы да бар. Диалогтан туған идеялар электр көліктері мен баламалы отынға, смарт желілерге, ауылдық және шалқар аймандар үшін таза энергетикалық шешімдерге, энергияны үнемдеуші ғимараттарға және жаңа жаңаруға тиіс энергия көздеріне миллиардтаған доллар инвестициялауға әкелді. Карр Қоршаған орта және климаттық өзгерістер министрі Кэтрин МакКеннамен тығыз байланыста жұмыс істеді, соның нәтижесінде Панканадалық таза өсу және климаттық өзгерістер жөніндегі аяққа (PCF) әзірленді. Ол өзінің министрлігінің ПКФ аясында белгіленген 50 шараның 30-ын іске асыру жөніндегі күш-жігерін бақылады, оның ішінде жоғарыда аталған инвестициялар да бар. Осы қызметінде Карр 2016 жылғы маусымда өткен Таза энергетика министрлігі мен «Миссиялық инновация» шарасында Канаданы өкілдік етті, онда федералдық үкімет 2020 жылға қарай таза энергетиканы зерттеуге жұмсалатын қаражатты 775 миллион долларға дейін екі есеге арттыратынын және жаңа технологияны коммерцияландырудың жолдарын іздейтінін жариялады. Карр содан кейін 2019 жылғы мамыр айында Ванкуверде Таза энергетика министрлігі/«Миссиялық инновация» шарасын өткізуге дайындық жасады, онда Канаданың энергетика саласындағы әйелдерді қолдау, жергілікті халықтың таза энергетикалық кәсіпкерлігін дамыту және Generation Energy жобасының нәтижелеріне негізделген Канаданың Энергетикалық көзқарасын іске қосу жөніндегі күш-жігері көрсетілді. 2016 жылдың 11 ақпанында Табиғи ресурстар министрі ретінде Карр Виннипег Джетс және Бостон Брюинз командаларының арасындағы НХЛ ойынына жеті билет сатып алды. Оның қонақтарына АҚШ және Мексиканың энергетика министрлері мен елшілері шақырылды. Кейіннен Карр билеттерге 1258,25 доллар, ал Форт-Гарри қонақ үйінен Виннипегтің MTS орталық аренасына лимузинмен сапарға 525,30 доллар жұмсағаны белгілі болды. Карр кеңсесінің өкілі бұл шығындардың қазыналық кеңестің қонақжайлылыққа қатысты нұсқауларына сәйкес келетінін және келесі күні өтетін энергетикалық саммит алдында талқылаулар өткізуге мүмкіндік бергенін мәлімдеді.
Транс-Тынық мұхит серіктестігі жөніндегі жан-жақты және прогрестік келісім (CPTPP)
Ант бергеннен кейін көп ұзамай Карр Тыныш мұхит аймақтық жан-жақты және прогрессивті келісім (CPTPP) құжатын алды. Канадалық бизнестің ертерек басымдықпен қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін Карр және федералды үкімет Канадада CPTPP-ні ратификациялауды басты міндет деп белгіледі, оны рекордтық жылдамдықпен парламент арқылы өткізді. CPTPP-ні іске асыру заң жобасы, C-79, оның алдыңғы лауазымындағы адам 2018 жылдың 14 маусымында Халық палатасында талқылауға енгізді. Карр үш айдан кейін, 17 қыркүйекте оны екінші оқылымда ұсынды. C-79 заң жобасы 25 қазанда корольдік бекітілуді алды және Карр төрт күннен кейін Канаданың келісімді ратификациялаған 5-ші ел екенін ресми түрде жариялады. Каррдың сөзінше, CPTPP заңнамасы «Канададағы фермерлер, мал өсірушілер, кәсіпкерлер және жұмысшылар үшін CPTPP-нің маңыздылығын көрсететін жылдамдықпен» енгізіліп, ілгеріледі. Карр және оның алдыңғы лауазымындағы Франсуа-Филипп Шампань 2019 жылдың 11 ақпанында Ванкувер портында бизнес иелері мен экспорттаушылармен CPTPP күшіне енуін атап өтті. CPTPP-ні іске асыру және осылайша Жапониямен еркін сауда жасау арқылы Канада G7 елдерінің барлық алты серіктесімен сауда келісімдеріне ие болған жалғыз мемлекетке айналды. Жаңғыртуды құптаған Карр: «Бұл маңызды келісім инвестицияларды ынталандыру және жаңа жұмыс орындарын құру арқылы Канада мен Чили арасындағы сауданы одан әрі дамытуға көмектеседі. Ол бүгінгі Канада экономикасын, соның ішінде кәсіпкер және инноваторлар ретінде әйелдердің белсенді рөлін көрсететіндей жаңартылды» деді және Карр 2019 жылдың 1 қыркүйегінде күшіне енуін құптады. CIFTA гендерлік тақырыпты қамтитын екінші канадалық еркін сауда келісімі болды және «саудаға көбірек адамдардың қатысуына және оның құратын байлықтан пайда табуына жағдай жасау» мақсатын көздейтін қосымша компоненттерді іске қосты. Бұл шағын және орта бизнестің қатысуын арттыруды, жұмысшылардың құқықтарын қорғауды, әйелдерге тиесілі бизнестің қатысуын ынталандыруды және қоршаған ортаны қорғауды білдіреді.
Кәсіпорынның әлеуметтік жауапкершілігі
Корпоративтік жауапкершілік саласында Карр 2019 жылдың 8 сәуірінде Шери Мейерхофферді Канаданың бірінші жауапкершілікпен жұмыс істейтін кәсіпорындар жөніндегі омбудсмені (CORE) лауазымына тағайындағанын жариялады. Мейерхоффердің мандаты, әлемдегі тұңғыш рет осылай сипатталған, "канадтық компаниялардың шетелдегі қызметінен туындаған адам құқықтарының бұзылуы туралы шағымдарды қарау" және ұсынымдар беру болып табылады. Оның қызметі негізінен тау-кен, киім-кешек, мұнай және газ секторларына бағытталған. Баспасөз хабарламасында "қызмет көрсетуден бас тартқан компаниялар сауда шараларына, оның ішінде сауданы қолдау көрсету қызметтерінен айырылу және болашақта Экспорттық даму Канадасының қолдауын алмау мүмкіндігіне тап болуы мүмкін" делінген. Сайлаудан кейінгі күні Каррға көптеген миелома диагнозы қойылды. Ол осы аурумен күресу үшін үкіметтен кетіп, бірақ федералды үкіметтің Прерия айманындағы арнайы өкілі қызметін қабылдады. Карр бұл қызметті "Манитоба, Саскачеван және Альберта провинцияларындағы премьер-министрдің көзі, құлағы және дауысы" деп сипаттады. 2021 жылдың 12 қаңтарында Карр портфелі жоқ министр ретінде үкіметке қайта оралды, сонымен бірге арнайы өкілдік қызметін де сақтап қалды. Карр 1978 жылдан бері Канада үкіметінде портфелі жоқ алғашқы министр, бұл лауазымды соңғы рет Пьер Трюдо тағайындаған.
Үшінші мерзім
Карр 2021 жылғы федералды сайлауда Виннипег Оңтүстік Орталық округінен үшінші рет депутат болып қайта сайланды. Қайта сайланғаннан кейін Карр үкімет құрамына қайта кіргізілмеді. Оның орнына ол Қоғамдық қауіпсіздік және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі тұрақты комитетінің төрағасы болып тағайындалды, сондай-ақ 2022 жылдың қыркүйегінде осы лауазымдарынан кеткенге дейін комитеттің күн тәртібі және процедурасы жөніндегі кіші комитетіне де жетекшілік етті. Каррдың жеке жобасы – C 235 заңы, «Прария аймағында жасыл экономиканы құру туралы» заң, оның үшінші мерзіміндегі басты жұмысы болды. 2019 жылдың 25 қазанында Карр сайлау науқаны кезінде тұмауға ұқсас белгілер сезінгенін мәлімдеді. Біраз уақыттан кейін жасалған қан тексерулерінде ол миелома, яғни қан ағымындағы қатерлі ісікке шалдыққандығы анықталды. Ол химиялық терапия мен диализ ем-шараларын қабылдайтынын, сонымен бірге Парламентте қалатынын айтты. Карр 2022 жылдың 12 желтоқсанында Виннипегтегі үйінде қатерлі ісіктен көз жұмды. Ол 71 жасқа толыпты. Оның ұлы Бен Карр – педагог, Мелани Жолидің бұрынғы кеңесшісі және 2023 жылғы Виннипег Оңтүстік Орталық округіндегі федералды сайлауға либералдық кандидат.