Кіріспе

Апертура апеɾˈtuɾa және Клаусура клауˈsuɾa турнирлері – испан тіліндегі спорт лигалары үшін екі бөлімді маусым форматы. Бұл Латын Америкасының көптеген футбол лигалары үшін салыстырмалы түрде жаңа енгізілген жүйе, онда дәстүрлі футбол маусымы тамыздан мамырға дейін әр маусымда екі кезеңге бөлінеді, және әр кезеңнің жеке чемпионы болады. "Апертура" және "Клаусура" сөздері испан тілінде "ашылу" және "жабылу" мағынасын білдіреді. Француз тілінде сөйлейтін Гаитиде олар "Овертура" және "Ферметура" деп, ал ағылшын тілінде сөйлейтін Белизде тиісінше "Ашылу" және "Жабу" маусымдары деп аталады. АҚШ және Канадада олар көктем және күз мезгілдері деп белгіленеді.

Аргентина

Аргентина: 2012–13 жылдан бастап, Inicial және Final (іспан тілінде "бастапқы" және "соңғы" мағынасында). Аргентина футбол федерациясының (АФА) президенті Хулио Грондона 2008 жылдың желтоқсанында маусымға бір чемпионат форматына қайта оралуды ұсынды, және 2014 жылғы Примера маусымы аяқталған соң бұл орындалды, ал 2015 жылғы маусым ақпаннан желтоқсанға дейін еуропалық үлгідегі бір жылдық маусымды қамтыды. Кейіннен АФА маусымын екі күнтізбелік жылға созу туралы шешім қабылдады; осылайша, 2016 жылғы маусым ақпаннан мамырға дейінгі қысқартылған турнир болып өтті, одан кейін 2016–17 жылдан бастап тамыздан маусымға дейінгі маусым жалғасты.

Белиз

2012 жылы екі бәсекелес жоғары деңгейдегі лигалардың бірігуімен құрылған Белиздің Премьер-лигасы 2012–13 маусымында екі кезеңді жүйеге көшті. Ашылу кезеңі күнтізбелік жылдың екінші жартысында, ал жабылу кезеңі келесі күнтізбелік жылдың бірінші жартысында өтеді. Латын Америкасының көптеген лигалары сияқты, ол әр маусымда екі жеке чемпионды анықтайды. Дегенмен, оның форматы көптеген лигалардан ерекшеленеді және АҚШ мен Канададағы Басты лига жүйесіне ұқсас. Бірінші екі кезеңді маусымда (2012–13) лиганың 12 командасы екі алты командадан тұратын аймаққа бөлінді. Маусымның бірінші жартысында әр команда өз аймағында екі рет кездесіп, қарсы аймақтағы төрт командамен бір рет ойнады, нәтижесінде 14 ойындық кесте құрылды. Әр аймақтың ең үздік екі командасы плей-офф кезеңіне өтті, онда әр аймақтың жеңімпазы қарсы аймақтың екінші орын алған командасымен екі ойындық жартылай финалда кездесті. Жартылай финалдың жеңімпаздары екі ойындық финалға жолдама алды. Маусымның екінші жартысында бастапқы 12 команданың арасында тек сегізі ғана бақ сынасты; барлық командалар маусымның осы жартысында екі рет кездесіп, содан кейін төрт командадан тұратын турнирлік плей-офф өтті (барлық ойындар екі ойындық жүйеде). 2013–14 маусымында жоғары лигаға қатысатын командалардың саны жетіге дейін азайды. Бұл маусымның әр жартысы 2013 жылғы жабылу маусымының форматын қайталайды.

Бразилия

Бразилияның ұлттық лигасы Латын Америкасындағы маңызды турнирлердің бірі болып табылады. Ол маусымды екіге бөліп жібермей, чемпионды анықтау үшін бір маусымдық қос дөңгелек жүйесін қолданады, бұл Еуропа лигаларындағы сияқты, бірақ мамырдан желтоқсанға дейін өтеді. Бразилиялық клубтар қаңтардан сәуірге дейін штаттық лигаларда ойнасады, олардың кейбіреулері маусымды екіге бөлу форматын қолданады. Латын Америкасының көптеген елдерінен өзгеше, Бразилияда ұлттық кубок та бар. 1967 және 1968 жылдары «Таса Бразил» және Роберто Гомес Педроса турнирлері бір жылдың ішінде өткізілді, сол жылдарды де-факто «Апертура» және «Клаузура» маусымдары деп санауға болады. Екі турнирдің жеңімпаздары да Бразилия чемпиондары ретінде мойындалады.

Канада

Тек 2019 жылғы маусымда Канада Премьер-лигасы көктемгі және күзгі маусымдарға бөлінген маусымдық форматты қабылдады. Әр маусымның жеңімпазы Канада Премьер-лигасының финалына жолдама алады. Америка Құрама Штаттары мен Канададағы футболға қатысты дәстүрлі стандартты сақтай отырып, маусым бір күнтізбелік жыл ішінде, сәуірден қарашаға дейін өтеді. CPL қарапайым екі турлы жүйеден бас тартты; көктемгі маусымда 10 матч өткізілді, ал күзгі маусым үш турлы жүйемен, 18 матчтан тұрды.

Америка Құрама Штаттары

NASL 2013 жылы маусымды көктемгі және күзгі чемпионаттарға бөліп, екі бөлікті форматты қабылдады. Америка Құрама Штаттары мен Канададағы футболға қатысты дәстүрлі стандартқа сәйкес, маусым толығымен күнтізбелік жыл ішінде аяқталады. Бұл формат Никарагуа, Перу, Уругвай және Венесуэла сияқты елдердегідей, маусымның әр бөлігінде барлық команда өзара екі рет кездеседі, ал әр бөліктің жеңімпазы «Футбол кубогы» деп аталатын чемпионат финалына жолдама алады. NASL енді құрылмайды.

Кеңес Одағы

Футболдан КСРО чемпионаты "көрмелік командалар" (кейін "шеберлер командалары") арасында 1936 жылы басталды. Оның алғашқы маусымы (1936) чемпионаттың төрт деңгейінің барлығында, А, В, V және Ghe топтарында екі кезеңдік форматта өтті. 1976 жылы жоғары лигада бір маусымға екі кезеңдік формат қайтадан қолданылды. Екі жағдайда да маусымдар бір рет кездесулер бойынша турнир түрінде өткізілді.

Бельгия

Бельгияда 2016 жылы Бельгия футбол лигасы жүйесінде үлкен реформа жасалды, нәтижесінде кәсіби командалардың саны 24-ке дейін азайтылды, ал екінші деңгейде "Бельгия бірінші лигасы B" деп аталатын 8 команда ғана қалды. 2016–17 маусымынан 2019–20 маусымына дейін 8 команда екі турнир өткізді, ал екі турнирдің жеңімпаздары жалпы чемпионды анықтау үшін екі ойындан тұратын плей-оффқа қатысты. Бұл формат 2020–21 маусымында күшін жойды және бәсеке тамыздан сәуірге дейін өтетін дәстүрлі форматқа қайта оралды.

Жапония

Өз тарихының көп бөлігінде (1996 жылды қоспағанда) Жапонияның J лигасының бірінші дивизионында ұқсас жүйе болды, бірақ ол «1-кезең» және «2-кезең» деп аталды. 2005 жылы маусымдар Император кубогымен келіспеушіліктерді болдырмау үшін біріктірілді. Бұл формат 2015 және 2016 жылдардың маусымдарында қысқа мерзімге қайта қолданылды. Жапония футбол лигасы, төртінші лига ретінде, 2014 жылдан 2019 жылға дейін осы форматты қысқа ғана уақытқа енгізді.

Сингапур

1996 жылы S. Лигасының бірінші маусымы екі кезеңге бөлініп, плей-офф жүйесімен өткізілді. Бірінші кезең «Тайгер Бир» сериясы, ал екінші кезең «Пионер» сериясы деп аталды. Екі серияның жеңімпаздары маусым соңында чемпионат плей-оффында кездесіп, плей-оффта жеңіске жеткен команда S. Лигасының тұңғыш чемпионы атанды. Осы екі кезеңді маусым форматы бірінші маусымнан кейін қайта қолданылмады.

Оңтүстік Корея

Оңтүстік Кореяның K лигасы да 1984, 1986, 1995, 2004, 2005 және 2006 жылдары осындай жүйені қолданды. 2007 жылы жанкүйерлердің арасындағы шатасу салдарынан ол қайтадан біртұтас болды.

және ел бойынша

Егер басқаша көрсетілмесе, келесі лигалардың барлығы өз елдерінің ең жоғары ұлттық дивизионы (1-ші дивизион) болып табылады.

CONMEBOL
[[Аргентина Примера Дивизионы]] Еуропалық (тамыз – маусым) 1990/91–2014
[[Боливия Примера Дивизионы]] Еуропалық (тамыз – мамыр) Америкалық (қаңтар – желтоқсан) 1991–2017
2018–қазіргі уақыт
[[Чили Примера Дивизионы]] Еуропалық (шілде – маусым) Америкалық (қаңтар – желтоқсан) 2013/14–2017
1997, 2002–2009, 2011–2012
[[Categoría Primera A]] Екі Америкалық (ақпан – желтоқсан) 2002–қазіргі уақыт
[[Эквадор Серия А]] Бір Америкалық (ақпан – желтоқсан) 2005
[[Парагвай Примера Дивизионы]] Екі (2007 жылдан бері) Америкалық (ақпан – желтоқсан) 1996–қазіргі уақыт
[[Перу Примера Дивизионы]] Бір Америкалық (ақпан – қараша) 1997–2008, 2014–қазіргі уақыт
[[Уругвай Примера Дивизионы]] Бір Еуропалық (тамыз – маусым) Америкалық (қаңтар – желтоқсан) 1994–2016
2017–қазіргі уақыт
[[Венесуэла Примера Дивизионы]] Бір Еуропалық (шілде – мамыр) Америкалық (қаңтар – желтоқсан) 1986/87–2015
2016–2019, 2024–қазіргі уақыт

CONCACAF
Премьер-лига Екі (2012–13 жылдан бері) Еуропалық (тамыз – мамыр) 2012/13–қазіргі уақыт
Канада Премьер-лигасы Бір Америкалық (сәуір – қазан) 2019
[[Коста-Рика Примера Дивизионы]] Екі Еуропалық (тамыз – мамыр) 2007/08–қазіргі уақыт
[[Сальвадор Примера Дивизионы]] Екі Еуропалық (тамыз – маусым) 1998/99–қазіргі уақыт
[[Гватемала Футбол Лигасы]] Екі Еуропалық (шілде – мамыр) 1999/00–қазіргі уақыт
Элиталық лига Бір Еуропалық (қыркүйек – маусым) 2015/16–қазіргі уақыт
Ligue Haïtienne Екі (2002 жылдан бері, 2005–06 жылдан басқа) Америкалық (сәуір – қараша) 2002, 2003, 2004/05, 2007–қазіргі уақыт
[[Гондурас Футбол Кәсіби Лигасы]] Екі (1997–98 жылдан бері) Еуропалық (тамыз – мамыр) 1997/98–қазіргі уақыт
Liga MX Екі Еуропалық (шілде – мамыр) 1996/97–қазіргі уақыт
[[Никарагуа Примера Дивизионы]] Бір Еуропалық 2004/05–қазіргі уақыт
[[Панама Футбол Лигасы]] Екі (2007 жылдан бері) Еуропалық (шілде – мамыр) 2001/02–қазіргі уақыт
NASL (тоқтатылған, 2-ші дивизион) Бір Америкалық (сәуір – қараша) 2013–2017
NISA (3-ші дивизион) Бір Еуропалық (тамыз – маусым) 2019–2021

AFC
J1 Лигасы Бір Америкалық (наурыз – қараша) 1993–1995, 1997–2005, 2015–2016
Жапония Футбол Лигасы (4-ші дивизион) Бір Америкалық (наурыз – қараша) 2014–2019
S. Лигасы Бір Америкалық (сәуір қараша) 1996
K League Classic Бір Америкалық (наурыз – қараша) 1984, 1986, 1995, 2004, 2005, 2006

UEFA
First Division B (2-ші дивизион) Бір Еуропалық (тамыз – мамыр) 2016/17–2019/20
[[Советтік Жоғары Лигасы]] Екі Америкалық (қаңтар – желтоқсан) 1936, 1976

Басқа спорт түрлері

Бейсболда АҚШ-тағы Double A Southern және Texas Лигалары ұқсас жүйені қолданады, наурыз-қазан аралығындағы тұрақты маусымды екіге бөліп, маусым ортасында нәтижелер нөлден басталады, ал маусымның ортасы мен соңындағы үздік командалар лиганың жеңімпазы үшін плей-оффқа қатысу құқығын иеленеді (қалған плей-офф орындары жабайы карталар арқылы толтырылады). Бұл жүйе кейбір Single A лигаларында да қолданылады. Наурыз-қыркүйек айларындағы Қытай кәсіби бейсбол лигасы және қысқы Мексика Тынық мұхиты лигасы да осы құрылымды ұстанады, команданың әр кезеңдегі жеңістері плей-оффқа өтуді анықтайды. Жапонияның Тынық мұхиты лигасы 1973 жылдан 1982 жылға дейін бөлінген маусым форматын қолданды, екі жеңімпаз арасында лига чемпионын анықтау үшін шағын плей-офф өтті. Кіші лига бейсболы жергілікті лигалар үшін нақты кестелеу форматын міндеттемейді, бірақ тұрақты маусымды екіге бөліп, бірінші жартылайдың жеңімпазын маусым соңындағы чемпионат үшін екінші жартылайдың жеңімпазымен ойнауды ұсынады. Филиппин баскетбол қауымдастығы да Апертура мен Клаузураға ұқсас екі маусымдық жүйені өткізеді. Барлық League of Legends лигалары бөлінген маусым жүйесі бойынша жұмыс істейді, көктемде бір бөлім, жазда бір бөлім. Күзде әр лиганың плей-оффтары мен League of Legends әлем чемпионаты өтеді. Әлем чемпионатына қатысу екі жолмен шешіледі: маусымның екінші бөлімін жеңу немесе бес ірі лига үшін команданың әр бөлімдегі өнімділігіне қарай ұпайлар берілетін жүйе арқылы. Көптеген бөлінген маусым форматтарынан айырмашылығы, жазғы бөлім көктемгі бөлімнен маңыздырақ; жазғы бөлімде екінші орын алу көктемгі бөлімде жеңіске жеткенмен бірдей ұпайға ие болады. Ұлттық хоккей лигасының алғашқы төрт маусымында жарты маусымдық жүйе қолданылды, екі жарты маусымның жеңімпаздары лиганың финалында өтеді.