Кіріспе
Антарктидадағы мұздық
Антарктидадағы Аксель Хейберг мұздығы – Антарктидалық платоның жоғары биіктіктерінен Герберт жотасы мен Королева Мод тауларындағы Дон Педро Кристоферсен тауы аралығындағы Росс мұздық шельфіне (теңіз деңгейіне жуық) құлайтын ұзын аңғарлық мұздық.
Аңдау және атауы
Мұздық 1911 жылғы қарашада норвегиялық поляр зерттеушісі Роальд Амундсен ашқан. Ол, көптеген норвегиялық полярлық экспедицияларды қолдаған норвегиялық кәсіпкер және ғылымға демеушілік көрсеткен Консул Аксель Хайбергтің құрметіне аталған. Амундсен Оңтүстік полюске жасаған сәтті экспедициясы барысында осы мұздықты полярлық үстіртке шығу жолы ретінде пайдаланған.
Сипаттамалары
Антарктидаға арналған теңіздік нұсқаулықта (1960) былай делінген: "Аксель Хайберг мұздығы, шамамен 6 миль ені мен 27 миль ұзындығы бар, Фридтжоф Нансен массивінің оңтүстік-шығысына қарай жатыр. Ол солтүстік-шығыс – оңтүстік-батыс бағытында созылып, тіктеу болып келеді және оңтүстік бөлігінде 10 920 фут (3322 метр) биіктікке жетеді. Оны 1911 жылғы қарашада Оңтүстік полюске саяхаты барысында Амундсен ашқан және кесіп өткен." Бирдмор, Шеклтон және Лив сияқты ірі "шығару" мұздықтарынан өзгеше, Аксель Хайберг іс жүзінде альпілік мұздық болып табылады, долериттік шетімен полярлық платодан бөлініп, тек өзінің суайдырғыш алабында түсетін ерекше қармен қоректенеді. Ол 32 километрде (20 миль) 2700 метрден (9000 фут) астам биіктікте төмендейді, оның көп бөлігі 11 километрде (7 миль) орналасқан.
Курс
Аксель-Хейберг мұздығы полярлық платоның астында, солтүстікте Хеланд-Хансен иығының төменінде, ортасында Энгельстад тауы және оңтүстікте Вильгельм-Кристоферсон тауы мен Батчерс-Спур тауы арасында қалыптасады. Дон Педро Кристоферсен тауы Батчерс-Спурдың шығыс шетін анықтап, Аксель-Хейберг мұздығын Купер мұздығынан бөліп тұрады. Мұздықтың бастауында Амундсен мұздықтары арқылы төменге қарай өтеді, содан кейін Герберт жотасының оңтүстігінен батысқа қарай ағады. Оған оңтүстіктен Купер мұздығы, ал солтүстіктен Серджент мұздығы қосылады, бұл жер Белл шыңының шығысында орналасқан. Ол солтүстікке бұрылып, Стром мұздығының шығысында және Боуман мұздығы мен Амундсен мұздығының батысында Росс мұздық шелегіне құяды.
Хеланд Хансеннің иығы
Фридтжоф Нансен тауының батыс бөлігінен оңтүстікке қарай созылатын, негізінен мұзбен жабылған қырат. Аксель-Хейберг мұздығының бастау бөлігінің солтүстік жағына көрініс береді. 1911 жылы Роалд Армундсен ашқан және Норвегияның Осло университетінің профессоры Б. Хеланд Хансеннің құрметіне оның атымен атаған.
Энгельстад тауы
Ақсель Хайберг мұздығының бастауындағы полярлық платоның шетінен көтерілген, дөңгелек, қармен қапталған шың, Хелланд Хансен иығы мен Вильгельм Кристоферсен тауының арасында, шамамен ортасында орналасқан. 1911 жылы Роалд Амундсен ашқан және Норвегия теңіз күштерінің капитаны Оле Энгельстадтың құрметіне атаған. Оле Энгельстад Антарктидаға экспедицияны жеткізу үшін "Фрам" кемесінің екінші командирі болып таңдалған, бірақ экспедицияның басталуына дейін өткізілген ғылыми тәжірибеде қаза тапқан.
Вильгельм Кристоферсен тауы
Энгельстад тауының оңтүстігіндегі полярлық үстірттің жиегінен көтерілген, мұзбен жабылған дөңгелек төбе. Аксель-Хейберг мұздығының бастауын оңтүстік жағынан қарап тұрады. 1911 жылы Роалд Амундсен ашқан және сол кезде Буэнос-Айрестегі Норвегияның дипломаты және министрі болған Вильгельм Кристоферсеннің құрметіне оның атымен атаған.
Қасапшылар шұбыры
Мұзбен қапталған биік тіктеу, Дон Педро Кристоферсен тауынан оңтүстік-батысқа қарай полярлық платоға дейін төмен түседі. Бұл нысан Мауд патшайымы тауларының оңтүстік жиегінде орналасқан және Роальд Амундсеннің "Қырғын орны" деп аталатын жері болып табылады. 1911 жылдың қараша айында оның тобы осы жерде артық мұз жүкші иттерін сойып, өздері жеп, қалғандарына той беруге рұқсат берді, Оңтүстік полюске соңғы шабуыл жасамас бұрын. Олар 14 желтоқсанда полюске жетті.
Дон Педро Кристоферсен тауы
Аксл Хайберг және Купер мұздықтарының бастаулары арасындағы суайдыны биіктеп тұрған, көбінесе мұзбен жабылған, үшкір шатырлы алып тау. Оны 1911 жылы Роалд Амундсен ашқан және экспедицияның Буэнос-Айресте тұратын маңызды демеушісінің құрметіне есім қойған.
Купер мұздық
Батчерс Спур мен Кварлс жотасы арасында солтүстік-шығысқа қарай ұзақ ағып, Аксл Хейберг мұздығының оңтүстік жағына құятын қосымша мұздық. 1929 жылғы қарашада Королева Мод тауларына жасаған бірнеше әуе сапарында контр-адмирал Берд ашқан және оны Associated Press қызметкері Кент Купердің құрметіне атаған.
Амундсен мұздық
Фридтжоф Нансен тауы мен Дон Педро Кристоферсен тауының арасындағы полярлық үстіртіден Аксель Хейберг мұздығының тік және күшті ағыспен төмен түсетін мұздық. 1911 жылы Оңтүстік полюске жол аша отырып Аксель Хейберг мұздығына көтерілген капитан Роалд Амундсеннің құрметіне NZGSAE (1961–62) Оңтүстік тобы осылай атады.
Саргент мұздық
. Герберт жотасынан оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Белл шыңының оңтүстік-шығысында Аксель Хейберг мұздығына құятын тік жарлы қосалқы мұздық. Бұл мұздықты алғаш 1911 жылы Роальд Амундсеннің полярлық экспедициясы көрген болуы мүмкін, ал 1928-30 жылдары Byrd экспедициясы оны картаға түсірген. АҚШ ACAN осы мұздықты 1964 жылы Оңтүстік полюс станциясында ионосфераны зерттеген Говард Х. Саргент III-нің құрметіне атады.