Кіріспе

"Омега даңқы" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" екінші маусымының жиырма үшінші бөлімі. Джин Родденберри жазған, Винсент МакЭвити түсірген, алғаш рет 1968 жылдың 1 наурызында көрсетілді. Эпизодта капитан Кирк қауіпті ауруға ем табуға және тағы бір Жұлдыздық Флот капитанының мәдени ықпалына тоқтатқан кетуі керек. Бұл оқиға "Жұлдыздар жолының" екінші пилоты ретінде қарастырылған үш ұсыныстың бірі болды, қалғандары – "Маддтың әйелдері" және "Ешбір адам бұрын бармаған жер". "Омега даңқы" эпизодына жасалған кейінгі шолулар оны түпнұсқа сериалдың ең нашар эпизодтарының қатарында санайды.

Сюжет

Федерациялық жұлдыз кемесі «Энтерпрайз» Омега IV планетасына жақындағанда, оның орбитасында «Эксетер» кемесі табылады. Капитан Кирк, бірінші офицер Спок, доктор Маккой және лейтенант Галлоуэй «Эксетерге» тексеру үшін телепортталады. Олар кемені қараусыз, бірнеше киімнен басқа, адам қалдықтары табылған кристалды затпен жабылған күйде табады. Кеме журналы «Эксетер» экипажы планетадан әкелінген жұқпалы аурудан қайтыс болғанын, ал «Энтерпрайз» десант тобының жұқтырғанын және аман қалу үшін планетаға түсуі керектігін көрсетеді. Кирк тобы «Эксетер» компьютерінде сақталған соңғы координаттарға жетеді. Олар «Эксетер» капитаны Рон Трейсиді (Морган Вудворд) дәстүрлі қытай ауылына ұқсайтын жерде табады. Трейси ауру кемесіне зақым келтіріп, оны құлатқан кезде планетада болғанын түсіндіреді. Ол планетада қалудың аурудан иммунитет беретінін анықтағанын айтады. Ол кейін «Кохм» деп аталатын планетада бірге тұратын ауыл тұрғындарының «Янг» деп аталатын «жабайылармен» соғыста екенін айтады. «Янг» шабуылдан кейін Спок шайқас даласын зерттеп, Трейсидің Бірінші Директиваны бұза отырып «Кохмдарға» көмектескенін анықтайды. Кирк «Энтерпрайзбен» байланысуға тырысады, бірақ Трейси кедергі келтіреді, ол өз бұзушылығын планетаның тумалары құпия ауруға қарсы иммунитетке ие ғана емес, сонымен қатар 1000 жылдан астам өмір сүруге қабілетті екенін ашу арқылы ақтауға тырысады. Трейси Маккойға олардың ұзақ өмір сүру құпиясын зерттеуді тапсырады және Кирк пен Спокты екі «Янг» тұтқынымен – бір еркек және бір әйелмен – қарапайым түрмеге қамап қояды. Кирк еркек «Янгқа» камера терезесінің құлыптарын ашуды тапсырады, бірақ сенімсіз «Янг» Киркті есінен танып, әйелмен бірге қашып кетеді. Кирк сауығып, Спокпен бірге қашып кетеді. Спок Маккоймен қайта қосылады және медициналық жабдықты өзгертіп, оны уақытша коммуникаторға айналдырады, бірақ Трейси мұны тауып, жояды. Маккой мен Кирк Трейсиге жергілікті тұрғындардың ұзақ өмір сүруінің ауруға қарсы иммунитетіне ешқандай қатысы жоқ екенін түсіндіруге тырысады, бірақ Трейсидің санасы бұзылады, ол Киркті «Энтерпрайздан» қосымша қару-жарақ жіберуді бұйыруға мәжбүрлейді. Екі жақтың арасындағы күрес кезінде «Янг» жауынгерлері келіп, барлығын өз ауылдарына алып кетеді. Олардың басшысы – Киркпен бұрынғы түрмеде бірге болған Клауд Уильям. «Янг» жеңісін тойлау рәсімі кезінде Кирк пен Спок «Янг» мәдениеті туралы сөйлесіп, «Янг» және «Кохм» аттарын «янки» және «коммунист» сөздерімен байланыстырады. Содан кейін Спок Омега IV тарихы Жер тарихына өте ұқсас болғанын, бірақ Жерде болған биологиялық соғыстың салдарынан бұл планета қирап қалғанын болжайды. Бұл гипотеза Уильямның өте ескі американдық туды және ежелгі құжаттарды көрсетуімен расталады, ол құжаттардан адалдық сертін бұрмаланған акцентпен оқиды. Кирк серттің соңын оқығанда «Янгтар» таңғалады. Трейси өз өмірін сақтап қалу үшін Кирк пен Спокты жамандап, оларды жұмақтан қуылғандар деп мәлімдейді және Споктың шайтанға ұқсас келбетін дәлел ретінде көрсетеді. Уильям Кирктен басқа құжаттан «қасиетті сөздерді» толықтыру арқылы өзін дәлелдеуін сұрайды. Акценттің әсерінен Кирк сөздерді түсінбейді және оның орнына өзі мен Трейси арасында жекпе-жек ұсынады. Олар ұрысып жатқанда, Спок Уильямның әйел серігіне телепатиялық ұсыныс жіберіп, оның қасында жатқан коммуникаторды іске қосуға шақырады. Сол арқылы Сулу не болып жатқанын біліп, қауіпсіздік тобымен бірге тергеу үшін жерге телепортталады және Трейсиді қамауға алады. Клауд Уильям енді Кирк алдында құдай сияқты тізе бүгеді, бірақ Кирк оған тұруға бұйырады. Екінші құжат – Америка Конституциясының нұсқасы. Кирк «Янгтарды» оның мағынасын ұмытқандары үшін сөкпейді және бұл сөздер тек «Янгтарға» ғана емес, «барлығына қатысты болуы керек, әйтпесе олардың мәні жоқ» деп мәлімдейді. Уильям толық түсінбейді, бірақ Кирктің сөздеріне бағынуға ант етеді. Десант тобы кетіп бара жатқанда, Кирк туға үнсіз құрмет көрсетеді.

Өндіріс

Бұл оқиға алғашқыда Родденберри "Омега тарихы" деп аталатын екінші пилоттық серияға нұсқа ретінде ұсынған. Түпнұсқа сценарийдің мәнері мен мазмұны айтарлықтай ерекшеленбесе де, кейіпкерлердің мінездемесі мен аяқталған мәліметтерінде маңызды айырмашылықтар болды. Доктор Леонард Маккой кейіпкері әлі жасалмағандықтан, кеменің дәрігері Милтон Перри деп аталды, ал сценарийдің бір нұсқасында Перри "Энтерпрайзға" сигнал беру үшін "Меди сканерін" қолдануға тырысады, бірақ капитан Трейси сканерді фазермен жойғанда құтқаруға үміттенді. Сонымен қатар, сценарийде Эксетерден келген доктор Картердің экранда еріп кететіні көрсетілуі керек еді. Уильям Уэр Тейс (костюм дизайнері) өндірістік қате жіберіп, USS Эксетер экипажына "Энтерпрайз" экипажының формасындағы дельтадан өзгеше бірегей белгі берді. Қателік эпизод эфирге түспей тұрып байқалды, бірақ түзетуге кеш болды. Джин Родденберримен кеңескенін жариялаған дереу хабарлама жіберілді және болашақта барлық жұлдыз кемелері экипажының формасында "Энтерпрайз" экипажы киетіндей дельта белгісі болуы керек болды.

Қабылдау

2015 жылы Entertainment Weekly Кирк АҚШ Конституциясын оқитын сахнаны осы кейіпкердің өміріндегі ең маңызды сәттердің бірі деп атады. WhatCulture бұл эпизодты «Жұлдыздар жолы» франшизасының ең нашар 15-ші эпизоды деп бағалады. 2016 жылы SyFy бұл эпизодты көбінесе ұнамайтын, бірақ «екінші мүмкіндікке лайық» деп есептелетін «Жұлдыздар жолы» франшизасының эпизодтарының тізіміне қосты. 2017 жылы ScreenRant бұл эпизодты франшиза тарихындағы ең нашар 8-ші эпизод деп көрсетті. 2018 жылы CBR бұл эпизодты «Көруге тиіс, сондықтан нашар» деп атаған эпизодтар тізіміне енгізді. CBS News «Омега даңқы» эпизодын түпнұсқа серияның ең нашар эпизодтарының бірі деп тілге алды. 2017 жылы Den of Geek бұл эпизодты түпнұсқа серияның ең нашар 5-ші «Жұлдыздар жолы» эпизоды деп бағалады.