Кіріспе
Ағаштан салынған үй – көлденең ағаш бұрыштардан құрылған, бұрыштарында бір-бірімен бекітілген құрылыс. Ағаштар дөңгелек, шаршы немесе басқа да пішінде кесіліп, қолмен немесе арнайы станокта өңделеді. "Ағаш үйшесі" деген термин көбінесе электр қуаты мен су құбыры бар немесе жоқ, орман ішіндегі аң аулау үйі сияқты кішкентай, қарапайым үйді білдіреді.
A log house, or log building, is a structure built with horizontal logs interlocked at the corners by notching. Logs may be round, squared or hewn to other shapes, either handcrafted or milled. The term "log cabin" generally refers to a smaller, more rustic log house, such as a hunting cabin in the woods, that may or may not have electricity or plumbing.
Құралымдары
Ағаш үйлердегі бұталардың ылғалдылығы әртүрлі дәрежеде болады; барлық бұталар жаңадан кесілген кезде ылғалды болады. Қолмен жасалған бұталардың ылғалы табиғи түрде ағаштан шығып, оны ауа райымен тепе-теңдікке келгенше кептіреді. Осы кептіру бұтаның диаметрін қозғалып, кішірейтеді. Бұталар мен ағаштар кепкенде, әртүрлі ықшамдалу (радиальдыққа қарсы жанама) уақыт өте келе кішкентай жарықтардың ("жарықтар" деп аталады) ақырындап пайда болуына себеп болады. Жарықтар – ауада және пеште кептірілген бұталардың табиғи процесі. Бұл құрылыс әдісіне немесе ағашқа қалай кептіруге рұқсат етілгеніне қарамастан, барлық ағаш үйлерде кездеседі және қалыпты жағдай саналады. Жылғарылған бұталар қолмен жасалған бұталардан өзгеше өңделеді. Бұталар, қажетті сапа мен нәтижеге байланысты, бірнеше түрге айналуы мүмкін.
Жасыл бұталар
Төңкерілген орманнан кесілген, диірменге немесе қабырғалы үй салу алаңына жеткізілген, қабығынан арылтылған және қабырғалы үйдің қаңқасын, қолмен жасалған үйлерді салуға немесе профильдеу машиналары арқылы өңделген ағаштар, егер олар ауада немесе пеште кептірілмеген болса, әдетте "жасыл" ағаштар деп аталады. "Жасыл" дегені – түсі емес, ылғалдылығы. "Жасыл" ағаштардың ылғал мөлшері ағаш түріне, кесілген мезгілге және қабық немесе жүрек ағашы өлшеніп жатқандығына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Жасыл ағаштардың ылғалдылығы шамамен 20%-дан 90%-ға дейін жетеді. Ауада кептірілген ағаштардың бір түрі – "өлі тұрған", ол табиғи себептерден (қоңыздар, вирустар, өрт және т.б.) өлген, содан кейін кесілген ағаштарды білдіреді. Өлі тұрған ағаштар өлгеннен кейін бір ай немесе бірнеше онжылдықтардан кейін кесілуі мүмкін, сондықтан "өлі тұрған" термині ағаштардың ылғалдылығы тепе-теңдік деңгейіне жеткенін міндетті түрде білдірмейді. Өлі тұрған ағаштар жасыл немесе жартылай құрғақ болуы мүмкін. Салыныс аяқталғаннан кейін жасыл ағаштар ағаш үйдің ішінде кептіріледі. Шамамен төрт жыл ішінде, толық салынған үйдің бөлігі болып табылатын жасыл ағаштар жергілікті жағдайлармен тепе-теңдікке жетеді және 6%-тан 12%-ға дейінгі тепе-теңдік ылғалдылыққа ие болады, бұл жергілікті климатқа, маусымға және орналасқан жерге байланысты өзгереді.
Ауада кептірілген бүршіктер
Кейбір ағаш үй салу компаниялары жаңа кесілген бұталарды (немесе жоңдалған ағаштарды) ашық ауада табиғи түрде кеуіп қалуға қалдырады. Ағаштарды аралықтарымен ("тіреулер" деп аталады) қатарлап қоюға болады. Бұл процеске ағаш кеуіп қалғанда, оның ылғалдылығы табиғи түрде төмендейді. Ылғалдылығы жоғары аймақтарда бір дюйм қалыңдығына бір жылға дейін кеуіту қажет болуы мүмкін. Құрғақ климаттағы аймақтарда одан аз уақыт талап етілуі мүмкін. Солтүстік Американың Роки тауларында диаметрі 8 дюйм болатын бұта әдетте 18 айда тепе-теңдікке жетеді. Ауа айналымы өте маңызды, әйтпесе бұталар дұрыс кеппестен шіріп кетуі мүмкін, әсіресе ылғалды аймақтарда. Егер бұталарды жергілікті климатқа сай тепе-теңдікке дейін кептіру қажет болса, бұл процесс орналасқан жеріне және ағаштардың мөлшеріне байланысты бірнеше жылға созылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, жаңбырдың кеуіту процесіне тигізетін әсерін азайту үшін бұталарды қандай да бір жабын немесе шатыр астында ұстау қажет. Бұталар қажетті уақытқа дейін кептірілгеннен кейін, оларды тасымалдау алдында пішімдеуге болады. Пішімдеу әдетте тасымалдауға дейін көп ұзамай жасалады, бұл бұталардың мүмкіндігінше біркелкі болуын қамтамасыз етеді. Бұл процестің тиімділігі әлі белгісіз; ол жергілікті климат, ағаш түрі, оның мөлшері және ағаш үй құрылысының орналасқан жері сияқты көптеген факторларға байланысты.
Пеште кептірілген бүршіктер
Орында пеш бар диірмендер кептіру процесін жасанды түрде жылдамдату мүмкіндігіне ие. Жасыл ағаш үлкен пешке салынады, онда жылу олардан ылғалды шығарып алады; бірақ, кептіру процесінде пештің бақылауын дұрыс қадағаламаса, ағаштарда күрт жарықтар мен сызаттар пайда болуы мүмкін. Пешті пайдалану кептіру уақытын бірнеше айдан бірнеше аптаға дейін қысқарта алады. Пеште кептіру нәтижесінде әдетте орташа ылғалдылығы 18-20% болады ("орташа" дегеніміз – ағаш сырты мен ортасының орташа ылғалдылығы). Солтүстік Америкада ағаштардың тепе-теңдік ылғалдылығы шамамен 6%-тан 12%-ға дейін жетеді; пеште кептірілген ағаштардың көпшілігі 18%-тан 20%-ға дейін кептіріледі, сондықтан пеште кептірілген ағаштардың уақыт өте келе қысқаруы және тұншығуы мүмкін, бірақ жасыл ағаштарға қарағанда бұл аз болады.
Клеймен қапталған ағаш
"Ламинатталған" немесе "инженерлік" бөліктер – бұл бөлік үй салудың басқаша тәсілі. Толық ағаштар немесе (басқаша) кесілген қалыңдар (әрі қарай өңдеуге арналған дайын емес бөліктер) құрғату пеші бар диірменге әкелінеді, қабығы алынып, ағаштар әдетте екі дюймнан аспайтын қалыңдықтағы тақталарға кесіледі. Содан кейін осы тақталар құрғату пешіне жіберіледі, онда (олардың мөлшеріне байланысты) ағашқа елеулі зақым келтірмей кептірілуі мүмкін. Желіммен ламинациялау үшін қолданылатын ағаш 15%-дан төмен ылғалдылыққа дейін келуі керек, сондықтан әдетте бұл ағаштар шамамен 8-10% ылғалдылыққа дейін кептіріледі. Кептіру процесі ағаш түріне байланысты өзгереді, бірақ бір апта ішінде аяқталуы мүмкін. Кептіру процесі аяқталғаннан кейін тақталар тегістеу станогынан (немесе рейсмус) өтеді, ол ағаш бетін толығымен тегіс етеді. Бұл тақталар машинаға жеткізіледі, онда ішкі беттеріне арнайы желім жағылады. Қазір "қозғалмайтын" бөлік профильдері де қолжетімді. Желім түріне және диірмен түріне байланысты ламинациялау процесін аяқтаудың екі жолы бар. Бір түрлі желім радиожиіліктік (RF) энергиямен әрекеттесіп, бірнеше минут ішінде желімді қатырады; екіншісі 24 сағат бойы жаңадан құрастырылған бөліктерді қысыммен ұстайтын жоғары қысымды қысқышты пайдаланады. Желім құрғағаннан кейін, сатып алушының қалаған пішімінен сәл үлкен "бөлік" пайда болады. Бұл бөліктер пішінді құрау станогынан өтеді, нәтижесінде мінсіз түзу және біркелкі бөлік шығады. Кейбір диірмендер кішкентай бөліктерді беттік және жиектік желімдеу және саусақтық қосылыс процесі арқылы біріктіре алады. Басқа зауытта пайдасыз боларлық тақталар ламинатталған бөліктердің немесе қабырғалардың орталық бөлігінде пайдаланылуы мүмкін, бұл қалдықтарды азайтуға көмектеседі.
Құрылыс әдістері
Скандинавиялық толық жазу, сондай-ақ "тігісіз әдіс" деп аталады, бұл табиғи пішінді, бір-біріне сызылып, арнайы бейімделген тегіс қабықтан (drawknifed) жасалған бөліктер. Олардың бұрыштарында бір-бірімен байланысатын жерлері ойылып жасалады, және бөліктерді ойып жасаудың бірнеше тәсілі бар. Жазық бетке жазық әдісінде бөліктер жоғары және төменгі жағынан тегістеледі, содан кейін үйіледі (әдетте, соңғы және аралық бұрыштармен). Жылға жасалған үйлер тіл мен ойық жүйесімен салынады, бұл бір бөлікті екіншісімен дұрыс орналастыруға көмектеседі және сыртқы факторлардан қорғайтын жүйе құрайды. Тығыз бекітілген соңғы және аралық әдісінде бөліктер ешқандай ойылып немесе тегістелмейді. Олар бір қатарға орналастырылады және бір-бірін жаппай қоймайды; тік жұп бөліктер мықты, жүк көтеретін болат штифтермен бекітіледі.
Басқа әдістер
Жартылай бұрқақ: Құрылыс дәстүрлі құрылыс техникасымен салынған, ал "жартылай бұрқақ" сайдингі сыртқы және ішкі қабырғаларға толық бұрқақ құрылысының көрінісін беру үшін қолданылады. Кейбір жартылай бұрқақ сайдингтерінде де шыншылдық үшін атқыштардың тігісі, түйіспесі немесе құйрықша бұрыштары болуы мүмкін. Паллисада стилі: Бүрқақтар тік тұрғызылып, штифтке немесе бұрандамен бекітіледі. Бөлшек-бөлшек немесе қатар-қатар. Жоғарыдағы тірек-тақтаға ұқсас: тік тіректер арасында көлденең жатқан қысқа бүрқақтар (мысалы, 8 футтық) қолданылады, бұл тірек-арқалық құрылысына ұқсайды (бірақ әдетте тірек-арқалықтағы күрделі тіліктер болмайды). Piece en piece әдетте үлкен (8х8 дюйм) тік бұрыштық тіректі пайдаланады. Әрбір терезе мен есіктің екі жағына тік элемент (көбінесе 3х6 дюйм) орнату маңызды. Бұл Германияның Оберлаузиц аймағындағы ерекше үй түрі, неміс тілінде Верхний Лузац үйі немесе Umgebinde деп аталады. Бірінші қабаттың бір бөлігінде тіреулер арасында бұрқақ қабырғалар болады.
Төлем
Дайын болғаннан кейін, бұйымдық үйдің қабырғаларын бөліп, құрылыс алаңына тасымалдауға болады. Бұл үйді бір орында жасауға және құрылысты салыстырмалы түрде жылдамдатуға мүмкіндік береді. Толық келісіммен қолмен жасалған қабырға құрылысы – бұл әрбір қабырғалық бөлікті қай жерден кесу керектігін дәл анықтау әдісі, бұл табиғи пішіндес бөліктердің бүкіл ұзындығы мен бұрыштарында тығыз жабысуын қамтамасыз етеді. Бұл әдіс үшін жоғары шеберлік қажет, ал табиғи пішіндес бөліктердің тығыз жабысуы эстетикалық тартымдылыққа ие. Тұнбалы ағаш үйлерге барлық терезе және есік ашылымдарында жылжымалы қосылыстар, тік элементтердің (мысалы, бағандар мен баспалдақтардың) астында реттелетін тіреулер, ғимарат тұнған кезде оларды мерзімді түрде реттеу, сантехника, электр сымдары және желдету жүйелері үшін кеңістік беру, сондай-ақ қабырғалардың көтерілуін болдырмау үшін бекіткіштер қажет.