Кіріспе

Кабуки театрының авторы – жапондық әртіс және киелі үйдің қызы, ол осы театр өнерін ойлап тапқан деп саналады. Ол Киотодағы Камо өзенінің құрғаған арнасында жаңа кабуки стилінде өнер көрсетуді бастаған деп есептеледі. Окунидің труппасы тез арада үлкен танымалдылыққа ие болды, олар көбінесе Окуни өзінің әйелдер театрына тартып алған төмен дәрежелі әйелдерден құралған актерлер тобымен танымал болды. Оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ; Идзумо провинциясының жанында дүниеге келген Окуни бірнеше жыл Идзумо Тайшада (Идзумоның Ұлы киелі орны) мико (қасиетті қыз) болып қызмет етті, содан кейін драматизацияланған билерінен оған кабуки деген ат берілді. Окуни 1610 жылға дейін труппасымен кабукиді орындауды жалғастырды, содан кейін зейнетке шығып, із-түссіз жоғалды. Ол шамамен 1613 жылы қайтыс болған деп есептеледі.

Алғашқы жылдар

1578 жыл шамасында туған Окуни Идзумо киелі орнының жанында өсті, онда оның әкесі Накамура Санемон темірші болып жұмыс істеді және басқа да бірнеше туыстары қызмет етті. Соңында Окуни мико (киелі орындағы қыз) болып қосылды, ол билеу және актерлік өнерімен, сондай-ақ әдемілігімен танымал болды. Сол кезде дін қызметкерлерін, миколарды және басқаларын киелі орынға садақа жинау үшін жіберу қалыпты болғандықтан, оны Киотоға киелі билер мен әндер орындауға жіберді. Киотодағы өнер көрсетулері барысында ол Амида Будданың құрметіне nembutsu odori (немесе nembutsu биі) билеуімен де танылды. Бұл бидің бастауы 10 ғасырдағы Таза Жер буддизмін уағыздаған Куяға дейін жетеді, бірақ Окуни заманында ол көбінесе халықтық биге айналды, ал оның ерекше бейімделуі құштарлығымен және жыныстық меңзеулерімен ерекшеленді. Окунидің танымал тақырыптарына әртүрлі қоғамдық орындардағы ғашықтардың кездесулері және ерлер мен әйелдер арасындағы кездесулер туралы әзіл-қалжыңдар да кірді. Осы және басқа билер мен өнер көрсетулерінің арқасында ол көп назар аударды және өнер көрсететін әр жерде көп көрермен жинады. Бірақ ол киелі орынға қайта оралу туралы шақыруды елемеді, ақша жіберіп отырғанымен.

Кабукидің негізі

1603 жылы Окуни Камо өзенінің Шиджогавара (Төртінші көшедегі құрғақ арна) құрғақ арнасында және Китано қасиетті орындарында өнер көрсетуді бастады. Окуни император сарайындағы дамылдар үшін де өнер көрсетті. Аймақтағы маргиналды әйелдерді, әсіресе жезөкшелікпен айналысатын қыздарды жинап, Окуни оларға жол көрсетіп, актерлік шеберлік, би және ән салу дағдыларын үйретті, осылайша труппа құрды. «Кабуки» сөзінің этимологиясы туралы бірнеше теория бар, соның бірі – осы сөз, ерекше киінген және көшеде мақтана шаңқан адамдарға, «кабукимоно» ( «кабуку» – «белгілі бір бағытта иілу», «моно» – «адамдар») деген ат бергендіктен шыққан. Тағы бір мүмкін түбірі – «катамуки», яғни «қисайған» немесе «күшті еңкейген». Қай жағдайда болсын, Окуни труппасының өнерлерін олардың ерекшелігі мен әлеуметтік батылдығы үшін «кабуки» деп атады. Кабукидің алғашқы өнерлері сюжеті жоқ би мен ән болды, көбінесе олардың тым сезімтал және шулы екендігіне наразылық білдірілді, бірақ сонымен бірге олардың түрлі-түсті және әдемі екендігі де жоғары бағаланды. Окуни труппасы тек әйелдерден тұрды. Сондықтан ол актрисаларынан ер және әйел рөлін ойнауды талап етті. Оның труппасының даңқы арта келе, оған көптеген басқалар, әсіресе жезөкшелер үйлері еліктеді, олар бай клиенттерді көңілдіру үшін, сондай-ақ актерлік және әншілік дағдылары бар жезөкшелерді тарту үшін мұндай қойылымдар ұсынды. Бұл жаңа стильдегі әйелдерден құралған труппалар «шибай» және «оннакабуки» ( «онна» – жапон тілінде «әйел» немесе «қыз») және «Окуни кабуки» деген басқаша атаулармен белгілі болды. Окуни шамамен 1610 жылы зейнетке шықты, содан кейін ол із-түзсіз жоғалып кетті. 1629 жылы моральдық реформа талаптары мен актрисалардың назарын аударуға тырысқан ерлер арасындағы төбелес туралы алаңдаушылықтарға байланысты, сёгун Токугава Иэмицу әйелдерге кабукиде өнер көрсетуге тыйым салды. Бұл принцип жапон театр өнерінде, кабукиден басқа да, кеңінен қолданылады. Сонымен қатар, ол қазіргі заманғы мюзиклдік театрға да әсер етті. Идзумо но Окуниге арналған ескерткіш Киотода, Камо өзенінің жанында, Минамидза кабуки театрынан көп алшақ емес жерде орналасқан.