Жұлдызды соғыстар: Сарлак құбыжығы

Кіріспе

Жұлдыздар соғысы тіршілік иесі Сарлак (көпше түрі сарлакки) – Джордж Лукастың «Жұлдыздар соғысы» ғылыми-фантастикалық сағасындағы ойдан шығарылған тіршілік иесі. Ол алғаш рет «Джедайдың оралуы» (1983) фильмінде көптеген шоғырлы денелері бар шетелдік құбыжық ретінде пайда болды, оның зор, кең аузы бірнеше қатар өткір тістермен қапталған, Татуин шөл планетасының құмындағы Каркунның Ұлы шұңқырында мекендейді. «Боба Фетт кітабының» «1-тарау: Бейтаныс жердегі бейтаныс» (2022) бөлімінде Боба Фетт бас аулаушы оның аузынан қашып, кейін қаруын қайтарып алу үшін оралғаннан кейін, оның серігі Феннек Шэнд «4-тарау: Дауыл жинала бастағанда» бөлімінде сарлакты өлтіреді. «Джедайдың түпнұсқалық оралуында» сарлак шұңғыл ауыз ретінде, құмда шоғырларымен бейнеленген. 1997 жылғы фильмнің арнайы нұсқасында ауызға компьютерлік графикамен жасалған шоғырлар мен мүңкіш қосылды, ол одан бері оның канондық бейнесі болып табылады. «Джедайдың оралуынан» басқа, бұл жаратылыс және оған ұқсас тіршілік иелері «Жұлдыздар соғысы» әдебиетінде де кездеседі. «Жұлдыздар соғысы» сияқты, сарлак та халық мәдениетінің бір бөлігіне айналды. Бұл жаратылыс «Джедайдың оралуы» фильмінің шығуына орай ұйымдастырылған тауарлық кампанияға енгізілді. Ол «Жұлдыздар соғысымен» байланысы жоқ әдебиеттерде талдау мен әзіл-қалжыңдардың тақырыбы болып табылады.

Сурет

Сарлак алғаш рет 1983 жылғы «Джедидің оралуы» фильмінде пайда болды, онда Джабба Хатт Люк Скайуокерді, Хан Соло мен Чубакканы жанұяның аузына түсіруге тырысады; бірақ Люк Ландо Калриссиан мен R2 D2 көмегімен өзін және басқаларын босатып, принцесса Лея Джаббаны өшіреді. «Жұлдызды соғыстар» дерекқорына сәйкес, сарлактар галактиканың шалғай, жарамсыз жерлерінде мекендейді, бірақ таксономиялық жіктеуге қарсы тұрады, себебі көптеген мәтіндер сарлакты буынтық аяқты жануар (мысалы, «Шетелдік түрлерге арналған анықтамалық» және «Жұлдызды соғыстардың фаунасы») деп көрсетеді, ал оның бекітілген тамыр жүйесі және споралар арқылы көбею әдісі өсімдік тектес екенін ұсынады. Сарлактар ғарышқа спораларды таратып, планетаға немесе астероидқа жеткізеді, содан кейін олжаны ұстау үшін шұңқыр қазып көбейеді. Стив Сансуиттің «Жұлдызды соғыстар энциклопедиясында» сарлак «барлығын жейтін, ине тәрізді өткір тістері және үлкен мүсіні бар көп қолды жанұя» деп сипатталған. Сарлак алып шұңқырдың түбінде орналасқан, оның денесінің барлығы шұңқырда көмілген, тек аузы ғана көрінеді, оның диаметрі үш метрге (10 фут) жетеді. Сарлақтың аузы лампарей аузына да ұқсас. Көптеген сарлактар оқшауланған ортада өмір сүретіндіктен және олжаның шұңқырына кездейсоқ түсуіне тәуелді болғандықтан, олар сирек тамақтанады; ас қорыту жүйесі бірнеше мың жыл бойы олжаны қоректік заттарға айналдырады. Сарлақтың асқазаны жұтқан құрбанға жабысатын және ірі олжаны жылдам қорыту немесе бөлшектеу үшін арналған жаңартқыштармен қапталған. Жаңартқыштар жарыққа ұшырағанда жабылады. Асқазанда сондай-ақ нейротоксиндер бар, олар олжада галлюцинацияларды тудырады, бұл «сарлак құрбандарының барлығының санасын сіңіріп алып, денесіз азапта өмір сүретінін көрсетеді». Дэниел Киз Моранның Ж.Д. Монтгомери псевдонимимен жазған «Солай бір барва: Боба Фетт туралы әңгіме» атты әңгімесінде Боба Фетт сарлақтың ішегінен босануға тырысады. Фетт қорытыла бастағанда, жанұя онымен төрт мың жыл бұрын сарлак жеген Сусежо есімді шетелдік тұрғынның дауысымен сөйлеседі. Реактивті қаптамасын жарылтып, Фетт өзін босату үшін конкуссиялық гранатаны қолданады. Бірнеше жылдан кейін Фетті сарлак таниды. Сарлактар «Жұлдызды соғыстар» (1992), «Империяның көлеңкесі» (1996), «Жұлдызды соғыстар: Жою» (2000), «Жұлдызды соғыстар: Баунти Хантер» (2002), «Жұлдызды соғыстар: Қарақшы эскадрильясы III: Көтеріліс соққысы» (2003) және «Жұлдызды соғыстар: Батальон» (2004) сияқты «Жұлдызды соғыстар» бейне ойындарында эпизодтық рөлдер атқарды. MMORPG Star Wars Galaxies (2003) алыс планетадағы Датомир планетасындағы «Жұлдызды соғыстар» галактикасындағы кіші сарлактардың бірін көрсетеді. Ол сондай-ақ Lego Star Wars II: The Original Trilogy, Lego Star Wars: The Complete Saga, «Lego Star Wars: The Skywalker Saga» (2022), Star Wars: Empire at War, MMORPG Star Wars: The Old Republic және Star Wars: The Force Unleashed (2008) фильмдерінде пайда болды, онда Татуиндегіден әлдеқайда үлкен сарлак алдымен джедай рыцарының одақтасы болып, кейін Империяның базасы ретінде пайдаланылды (ішінде құрылыстар салынды). Бұл ойында Старкиллер мен Шаак Ти арасындағы дуэль сарлақтың қасында өтеді, Ти сарлақтың ашық аузына кері құлайды. Disney Infinity 3.0 (2015) ойын жинағындағы «Империяға қарсы көтеріліс» сарлақтың және Татуиннің сыртындағы Каркун шұңқырын көрсетеді, олардың айналасында бірнеше жава тұр, ал ойыншы жаваны алып, оны лақтыра алады. «Жұлдызды соғыстар» ойынында «Сарлак шұңқыры монстры» ойынның басында бос ретінде әрекет етеді. Ол мұрт тәрізді денесі мен ұшқыштары бар үлкен жануар ретінде бейнеленген және Люкке тас лақтырады. «Боба Фетт кітабының» бірінші эпизодында кейіпкердің сарлақтың ішкі ағзаларындағы көрінісі көрсетіледі, ол өлі штурмкердің тыныс алу аппаратынан дем алып, от тілшігімен жарылып, шұңқырдан қашып шығады. Төртінші эпизодта, «Жыйналу даулымында» сарлак Слав I түсірген сейсмикалық зарядтан қаза табады.

The sarlacc first appeared in the 1983 film Return of the Jedi, wherein Jabba the Hutt attempts to drop Luke Skywalker, Han Solo, and Chewbacca into the creature's mouth; but Luke frees himself and the others with the aid of Lando Calrissian and R2 D2, while Princess Leia strangles Jabba. According to the Star Wars Databank, the sarlacci inhabit remote, inhospitable locations in the galaxy, but defy taxonomic classification, insofar as most texts claim that the sarlacc is an arthropod (as in The Essential Guide to Alien Species and The Wildlife of Star Wars), while its anchored root system and spore based method of reproduction suggest a plant origin. A sarlacc reproduces by releasing spores through outer space, which arrive on a planet or asteroid, and there excavate a pit to capture prey. Steve Sansweet's Star Wars Encyclopedia describes the sarlacc as an "omnivorous, multi tentacled creature with needle sharp teeth and a large beak". The sarlacc rests at the base of a giant pit where the entirety of its body is buried except for the gaping mouth, which may reach three meters (10 feet) in diameter. The sarlacc's mouth also has similarities with that of the lamprey. Because most sarlacci inhabit isolated environments and rely on prey to stumble into their pit, they rarely feed; the digestive system dissolves prey into nutrients over a period of several thousand years. The sarlacc's stomach is lined with vessels that attach themselves to a swallowed victim and maws for quick digestion or breaking apart of large prey. The maws close when exposed to bright lights. The stomach also contains neurotoxins, which induce hallucinations in prey which "suggest that the sarlacc somehow absorbs the intelligence of all its victims, who live on in disembodied torment". In the short story "A Barve Like That: The Tale of Boba Fett", by Daniel Keys Moran under the pseudonym of J. D. Montgomery, Boba Fett struggles to free himself from the belly of the sarlacc. As Fett is digested, the creature converses with him mentally in the voice of an alien named Susejo, eaten by the sarlacc four thousand years earlier. Having caused his jet pack to explode, Fett uses a concussion grenade to blast himself free. Years later, Fett is recognized by the sarlacc upon approach. Sarlacci have made minor appearances in Star Wars video games such as Super Star Wars (1992), Shadows of the Empire (1996), Star Wars: Demolition (2000), Star Wars: Bounty Hunter (2002), Star Wars Rogue Squadron III: Rebel Strike (2003), and Star Wars: Battlefront (2004). The MMORPG Star Wars Galaxies (2003) shows one of the smaller sarlacci in the Star Wars galaxy on the remote planet Dathomir. It has also made an appearance in Lego Star Wars II: The Original Trilogy, Lego Star Wars: The Complete Saga, "Lego Star Wars: The Skywalker Saga" 2022 Star Wars: Empire at War, MMORPG Star Wars: The Old Republic and Star Wars: The Force Unleashed (2008), where a sarlacc much larger than the one on Tatooine is first an ally of a Jedi Knight, and later used as a base for the Empire (even building structures inside the creature itself). A duel is fought beside the sarlacc in this game between Starkiller and Shaak Ti, until Ti falls backwards into the sarlacc's open mouth. The Rise Against the Empire playset of Disney Infinity 3.0 (2015) has the famous Sarlacc and Pit of Carkoon outside Tatooine, around which stand several Jawa, and the player can pick up a Jawa to throw in. In Super Star Wars, the "Sarlacc Pit Monster" acts as a boss early into the game. It is depicted as a large, worm like creature with tentacles, and shoots rocks at Luke. The first episode of The Book of Boba Fett shows a scene of the title character inside the sarlacc's innards, as he breathes from a dead stormtrooper's respirator and escapes from the pit by blasting through with his flamethrower. In episode four, The Gathering Storm, the sarlacc is killed by a seismic charge dropped by Slave I.

Тұжырымдама және шығармашылық

Сарлакк жаратылысының дизайны – бастапқыда «Слот Пит» деп аталған – «Джедайдың оралуында» көрінген, ол концепция, жасалу және түсірілім процестерінде дамыды. Алғашқы эскиздерде бірнеше қозғалатын шоғырлары және айқын тұмсығы бар жаратылыс бейнеленген; бірақ «Жұлдызды соғыстар» авторы Джордж Лукастың 1983 жылғы фильмде бұл концепцияны жүзеге асыру үшін жеткілікті технологиясы немесе қаржылық ресурстары болмады. Жаратылысты жандандыру үшін гидравликалық жүйе жасалды, бірақ құм механизмді бітеп тастады. Киноэкипі жаратылыстың шоғырларын қозғау үшін полюстер мен сымдарды пайдаланды. Үлкен декорацияда жұмыс істеу, экипі мүшелерінің айтуынша, қиын болды. Типпетт Starlog журналына: «Біз жардың түбінде жұмыс істедік, сондықтан жел болмады. Үнемі құм төгіліп тұрды». Сарлаккты басқарумен қатар, көптеген техниктер толық киімде қайық күзетшілері рөлінде ойнады. Типпетт еске алады: «Біз костюмдерден [құм мен] желіммен жабылдық. Мен бұл жерде қиналдым. Мен жыладым деп ойлаймын, өте жаман болды». Актриса Кэрри Фишер түсірілім кезінде жануарға құлаған көптеген актерлер мен каскадерлердің аяқтары сынғанын және білезіктері бұралып қалғанын айтты. ILM экипажының мүшелері түсірілім аяқталғаннан кейін декорацияны бөлшектеп, Мексикаға металл теріс ретінде сатты. Сату шарты – материалдарды сувенир ретінде қайта сатуға тыйым салу. 1997 жылы Лукас «Джедайдың оралуының» арнайы нұсқасын шығарғанда сарлак дизайны өзгерістерге ұшырады. Компьютерлік графиканың жаңа технологиясын пайдаланып, ILM жаратылыстың сыртқы түрін өзгертіп, CGI шоғырларын және сарлақтың аузындағы тұмсығын қосты. Лукастың сөзіне қарағанда, ол «әлдеқайда шынайы және қауіпті көрінеді, бұл көрініске үлкен көмек етеді». Бірнеше жыл ғана сатылған ойын коллекционерлер үшін құнды затқа айналды. Голливуд журналисі және юморист Питер Бискинд Джордж Лукастың «Жұлдызды соғыстар» фильмдерінің сюжетінен сексуалдық мазмұнды алып тастау үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланғанын айтады. Алайда Бискинд Лукастың сарлақтың түрінде «қорқынышты және әсерлі әйел сексуалды бейнесін» жасағанын мәлімдейді: «Жабба эпизодының мәмілесі аналық тіс фантазиясымен аяқталады, өйткені Люк пен оның серіктері фалликалық палубадан алып сарлақтың ұзын, иілген тістерімен әшекейленген «ұясына» кіруі керек». Peep Show телесериалында Марк Корриган «сарлақтың шұңқырына» сілтеме жасайды, чипстердің қалдықтарын жеп бітіргенде. 2018 жылы Канаданың Британ Колумбиясында табылған үңгір ресми емес түрде Сарлақтың шұңқыры деп аталды. Ghost Wars (2017–2018) телесериалында Билли Макграт (Ким Коутс орындаған) жер сілкінісінен туған оқиғаларға байланысты адамдардың қаладан кетуге мүмкіндігінің болмауы туралы айтады. Қала басшысы Вал Макграт Дюфренмен (Лувия Петерсен орындаған) сөйлескенде Вал қалаға кіре алғанын айтады, сондықтан «Егер кіру жолы болса, шығу жолы да болуы керек», ал Билли «Сарлаққа айт» деп жауап береді. Рэндалл Мунроның «Егерде?» кітабының мұқабасында: «Абсурдты гипотетикалық сұрақтарға ғылыми жауаптар» – сарлақтың шұңқырына түсірілген T. rex бейнеленген.

The design of the sarlacc creature—originally called the "Sloth Pit"—seen in Return of the Jedi evolved during the concept, creation, and filming processes. Early concept sketches portrayed a creature with several moving tentacles and a pronounced beak; but Star Wars creator George Lucas did not have the technology or financial resources to realize this concept in the 1983 film. A hydraulic system was designed to animate the creature, but the blowing sand clogged the mechanism. The film crew instead used poles and wires to move the creature's tentacles. Working on the giant set was an arduous task, according to the crew members involved. Tippett told Starlog magazine, "We were working the creature at the bottom of a gorge, so we got no breeze. Sand constantly fell down upon us". In addition to operating the sarlacc, many technicians were standing in as skiff guards in full wardrobe. Tippett remarks, "[We] were covered with [sand and] glue from the costumes. I almost cracked on that one. I think I cried, it was so terrible." Actress Carrie Fisher recalled that many of the crew and stuntmen who fell into the creature during filming suffered broken legs and sprained ankles. ILM crew members received some satisfaction when they dismantled the set at the conclusion of filming and sold it to Mexico as scrap. The one condition of the sale was that the materials were not to be resold as souvenirs. The sarlacc design underwent a series of changes when Lucas released the Special Edition of Return of the Jedi in 1997. Employing the new technology of computer generated imagery (CGI), ILM amended the creature's appearance with the addition of CGI tentacles and a beak inside the sarlacc's mouth. According to Lucas, it "just looks much more realistic and more threatening it helps the scene considerably." The game, which sold for only a few years, is a collector's item. Hollywood journalist and humor writer Peter Biskind muses that George Lucas went to great extremes to remove aspects of sex and sexuality from the plot of the Star Wars films. Biskind, however, asserts that Lucas created a "nightmarishly explicit image of threatening female sexuality" in the form of the sarlacc: "The Jabba episode culminates in an explicit vagina dentata fantasy, as Luke and his pals have to walk a phallic gangplank into the pullulating maw—festooned with long, curved teeth—of the giant sarlacc in its 'nesting place'." In the TV series Peep Show, Mark Corrigan references "the pit of sarlacc" when finishing off the remains of a packet of crisps. In 2018, a cave that was discovered in British Columbia, Canada was unofficially named Sarlacc's Pit. In the TV series Ghost Wars (2017–2018), Billy McGrath (performed by Kim Coates) refers to the inability of people to leave town due to the events triggered by the earthquake. In conversation with town's major Val McGrath Dufresne (performed by Luvia Petersen), Val points out that he had been able to get into town, so "If there's a way in, there's gotta be a way out", to which Billy replies "Tell that to a sarlacc." The front cover of Randall Munroe's book What If? : Serious Scientific Answers to Absurd Hypothetical Questions features a T. rex being lowered into a sarlacc pit.