Джон Денкуорт: Ағылшын джаз сазгері және музыканты

Кіріспе

Ағылшын джаз композиторы және музыканты (1927–2010)

Джон Филипп Уильям Данкворт, CBE (20 қыркүйек 1927 – 6 ақпан 2010), сондай-ақ Джонни Данкворт ретінде танымал, ағылшын джаз композиторы, саксофонист, кларнетші және киноға музыка жазған автор. Әйелі, джаз әншісі Клео Лэйнмен бірге ол музыканы оқытумен айналысып, сонымен қатар оның музыкалық директоры болды.

Алғашқы жылдар

Вудфордта (Эссекс) туған ол музыканттар отбасында, Чингфордтың маңындағы Хигамс Парктегі Голливуд Уэйде өсті. Ол Хигамс Парктегі Селвин Бойз (Жастар) мектебіне, кейін Уолтемстоудағы сэр Джордж Монукс гимназиясына қатысты. Скрипка мен фортепианодан сабақ алғаннан кейін, 16 жасында Бенни Гудман квартетінің жазбасын естігеннен кейін кларнетке көшті. Ұзақ уақыт өтпей, Чарли Паркердің ықпалымен альт-саксофонда ойнауды үйренді. Содан кейін, әскери қызметке шақырылып, Royal Air Force қатарында RAF Music Services үшін альт-сакс және кларнетте ойнады. 1947 жылдың шілдесінде ол Бобби Кевиннің тобында Queen Mary кемесінде, содан кейін 1947 жылы Лондонда Лес Айлингпен, ал 1948 жылдың мамырына дейін Тито Бернспен жұмыс істеді. 1949 жылы Париж джаз фестиваліне қатысып, Чарли Паркермен бірге сахнаға шықты. Паркердің Данкворт туралы пікірлері жас британдық джаз музыкантының сопрано саксофонист Сидни Бечетпен бірге Швециядағы қысқа гастрольдік сапарға қатысуына мүмкіндік берді. 1949 жылы Данкуорт "Жылдың музыканты" деп танылды.

1950 жылдар

1950 жылы Данкворт өзінің шығармашылық қызметі үшін, сондай-ақ бірнеше жас джаз орындаушыларын, оның ішінде өзінің (альто саксофонда), Джимми Дючардың (трубада), Эдди Харвидің (тромбонда), Дон Ренделдің (тенор саксофонда), Билл Ле Сейдждің (пианинода), Эрик Доусонның (контрабаста) және Тони Кинсидің (добылдарда) талантын көрсету мақсатында «Данкворт жетілігі» атты шағын топ құрды. Осы кезде Клео Лэйннің ән орындауы Данкворттың жазбаларында және концерттерінде үнемі естілетін болды. «The New York Times» газетінің сыншысы бұл орындау туралы: «Данкворт мырзаның тобы көп жылдар бұрын үлкен оркестрлерді сәтті еткен маңызды артықшылықтарын көрсетті – жанды драйв, гармониялық бояу және тәртіпті, шығармашылықпен басқарылатын топтың ұзақ уақыт бірге жұмыс істегенде солистерге қолдау беру мүмкіндігі. Бұл ағылшын тобында еркін, күшсіз, ритмдік драйв бар, ол американдық топтардан дерлік жойылды», – деп жазды. «The Tatler» журналының редакторы Жерард Ласселлз «Данкворт оркестрі тамаша орындады» деп атап өтті. Топ Нью-Йорктегі Birdland джаз клубында өнер көрсетті, ал көп ұзамай Дьюк Эллингтон оркестрімен бірнеше концертте сахнаны бөлісті. Данкворттың тобы сондай-ақ Нью-Йорктегі Льюисон стадионында өткен джаз фестивалінде өнер көрсетті, онда Луи Армстронг олармен бірге сахнаға шықты. 1959 жылы Данкворт фашистік «Ақ қорғаныс лигасына» қарсы күресу үшін құрылған «Жасыраушылық достық үшін жұлдыздар» науқанының төрағасы болды.

1960 жылдар

1961 жылы Данкуорттың Галт Макдермоттың «Африкандық вальсін» жазғаны Ұлыбританияның синглдар тізіміне еніп, 9-орынға жетті және 21 апта бойы тізімде қалды. Американдық альтист Кэннонбол Аддерли Данкуорттан рұхсат алып, аранжировканы жаздырды, нәтижесінде АҚШ-та шағын хитке ие болды. Бұл туындыны көптеген басқа топтар да орындады. 1967 жылы барабаншы Ронни Стивенсонның «Африкандық вальсі»ндегі партиясын Jimi Hendrix Experience тобының Митч Митчелл «Manic Depression» әніндегі барабан бөлімінің негізін құру үшін бейімдеді. Данкуорттың трубашы Кларк Терримен достығы Терридің 1964 жылы Данкуорттың «The Zodiac Variations» альбомында Боб Брукмейер, Зоот Симс, Фил Вудс, Лакки Томпсон және басқа да қонақтармен бірге жетекші орындаушы болуына әкелді. Осы кезеңде Данкуорттың басқа жазбаларында да көптеген танымал джаз музыканттары болды. Олардың кейбіреулері – Тони Коу, Майк Гиббс, Питер Кинг, Дадли Мур, Джордж Тиндейл, Дэрил Рансуик, Джон Тейлор және Кенни Уилер – Данкуорт тобының тұрақты мүшелері болды, ал Дейв Холланд, Джон Маклафлин, Табби Хейс және Дик Моррисси сияқтылары эпизодтық қатысушылар еді. Данкуорт кино және телефильмдерге музыка жазу арқылы екінші мансабын бастады (көбінесе «Джонни Данкуорт» деген атпен). Ол 1962 жылғы «All Night Long» фильмінде Дейв Брубек пен Чарльз Мингуспен бірге өзін-өзі сомдады және 1966 жылы BBC сатирикалық шоуының музыкалық тақырыбында орындады. Данкуортқа 1967 жылғы Фарнхэм фестивалі үшін туынды жазу тапсырылды, нәтижесінде «Том Сойердің сенбісі» атты шығарма жарық көрді, ол толық оркестр мен баяндаушыға арналған: «көптеген жастар оркестрлері орындай алатын «Питер мен қасқыр» сияқты нәрсе». Жазудың осы қарқынды кезеңінде Данкуорт тобы жиі тікелей концерттер мен радиошоуларға қатысты, соның ішінде Нат Кинг Коул, Сара Вон және Джерри Маллиганмен Ұлыбритания мен Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады, сондай-ақ Лайонель Хэмптон мен Элла Фицджеральдпен бірлескен концерттер мен радио бағдарламаларына қатысты.

In 1961, Dankworth's recording of Galt MacDermot's "African Waltz" reached the UK Singles Chart, peaked at No. 9, and remained in the chart for 21 weeks. American altoist Cannonball Adderley sought and received Dankworth's permission to record the arrangement and had a minor hit in the US as a result. The piece was also covered by many other groups. In 1967, drummer Ronnie Stephenson's part on "African Waltz" was adapted by the Jimi Hendrix Experience's Mitch Mitchell, to form the basis of the drum part on "Manic Depression". Dankworth's friendship with trumpeter Clark Terry led to Terry's being a featured soloist on Dankworth's 1964 album The Zodiac Variations, together with Bob Brookmeyer, Zoot Sims, Phil Woods, Lucky Thompson and other guests. Other Dankworth recordings during this period featured many other respected jazz names. Some were full time members of the Dankworth band at one time or another, like Tony Coe, Mike Gibbs, Peter King, Dudley Moore, George Tyndale, Daryl Runswick, John Taylor and Kenny Wheeler, while others such as Dave Holland, John McLaughlin, Tubby Hayes and Dick Morrissey were occasional participants. Dankworth began a second career as a composer of film and television scores (often credited as "Johnny Dankworth"). He appeared in the film All Night Long (1962) with Dave Brubeck and Charles Mingus – playing himself – and played on the theme to the satirical BBC show The Frost Report in 1966. Dankworth was commissioned to write a piece for the 1967 Farnham Festival; and produced "Tom Sawyer's Saturday"; written for full orchestra and narrator: "a sort of 'Peter and the Wolf' which could be played by most reasonably competent youth orchestras". During this active period of recording, the Dankworth band nevertheless found time for frequent live appearances and radio shows, including tours in Britain and Europe with Nat King Cole, Sarah Vaughan and Gerry Mulligan, and concerts and radio performances with Lionel Hampton and Ella Fitzgerald.

1970 және 1980 жылдар

Данкуорттың Дьюк Эллингтонмен достығы 1974 жылы соңғысының қайтысына дейін жалғасты. Ол Эллингтонның тағы бір трубашысы Барри Ли Холлмен бірге Эллингтонның көптеген пьесаларының симфониялық аранжировкаларын жазды. Данкуорт Дьюктің ұлы Мерсер Эллингтон басқарған Эллингтон оркестрімен бірге өнер көрсету арқылы Эллингтонмен байланысын сақтап келді. Данкуорт Диззи Гиллеспи және Рочестер филармониялық оркестрі сияқты бірге түрлі симфониялық альбомдарды жазды. Данкуортпен бірге сахнада көрінген басқа джаз музыканттары: Джордж Ширинг, Тутс Тилеманс, Бенни Гудман, Херби Хэнкок, Хэнк Джонс, Слам Стюарт және Оскар Петерсон. Ол әрқашан джаз білімін таратуға ынта білдірді, көп жылдар бойы Милтон-Кейнс қаласына жақын Уэвендондағы Stables жазғы мектептерін ұйымдастырды – бұл театрды Лэйнмен бірге 1970 жылдың қаңтарында өздерінің артқы бақшасында құрған еді. 1984 жылдан 1986 жылға дейін Данкуорт Лондонның Грешем колледжінде музыка профессоры болып жұмыс істеді, тегін лекциялар оқыды. 1982 жылы Данкуорт Беркли музыка колледжінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды.

Кейінгі жұмыстар

Ол BBC Two телеарнасының "Later with Jools Holland" бағдарламасында Крейг Дэвидпен бірге өнер көрсетті. 2003 жылы ол "Qnotes" атты жеке тәуелсіз лейблін құрып, өзінің ескі және жаңа жазбаларын қайта жариялады. Олардың ішінде Джулиан Ллойд Вебер, Дадли Мур және оның отбасы мүшелерімен бірлескен туындылары бар. Данкуорт пен Лэйннің екі баласы да джаз музыканттары: Алек Данкуорт – бассист, ол сонымен қатар әкесінің тобында да ойнаған, ал Жаки Данкуорт – әнші. Данкуорт 2006 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулер тізіміндегі рыцарь атағына ие болды. Ол және леди Клео Лэйн – екеуі де өз құқығымен атақ алған сирек кездесетін ерлі-зайыптылардың бірі еді. Данкуорт өмірінің соңына дейін белсенді композитор болып қалып, солист Кристиан Гаррик орындайтын джаз скрипкалық концертін жазды. Бұл туындының әлемдік премьерасы 2008 жылдың 3 наурызында Ноттингем Корольдік концерт залында Ноттингем жастар оркестрінің қатысуымен өтті. 2009 жылдың қазан айында әйелімен АҚШ-қа гастрольдік сапардан оралғаннан кейін Данкуорт ауырып қалды. Жұбайлар келесі айға жоспарланған Ұлыбританиядағы бірнеше концерттік шараларын жоққа шығарды. Данкуорт 2009 жылдың желтоқсанында Лондонның Корольдік фестиваль залында өткен Лондон джаз фестивалінде бір ғана жеке орындаумен сахнаға қайта оралды. Ол саксофонына отырып, дөңгелекті креслода орындады. Сонымен қатар, ол 2009 жылдың 17-20 желтоқсанында Уэвендондағы "The Stables" сахнасында Джон мен Клеоның Рождестволық шоуында өнер көрсетті.

Өлім

Данкуорт 2010 жылдың 6 ақпанында 82 жасында, "Стабльдер" театрының құрылғанына 40 жыл толуын мерекелеуге арналған концертке бір күн бұрын қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі 2010 жылдың 1 наурызында Милтон-Кейнс крематорийінде өтті, одан кейін сол күні "Стабльдер" театрында естелік шарасы болды.