Антарктидадағы Ливингстон аралы

Кіріспе

Оңтүстік Шетланд аралдарындағы арал, Антарктида.

Ливингстон аралы (орысша атауы Смоленск) – Оңтүстік мұхитындағы Антарктида аралы, Оңтүстік Шетланд архипелагының бір бөлігі, Антарктида түбегінің солтүстігінде орналасқан Антарктида аралдарының тобы. 1819 жылы 60° оңтүстік ендігінен оңтүстікке қарай ашылған алғашқы құрлық болды, бұл ғасырлар бойғы мифтік Terra Australis Incognita-ны іздеуге нүкте қойып, Антарктиданы зерттеу және пайдаланудың басталуын белгілеген маңызды тарихи оқиға. Ливингстон атауының шығу тегі белгісіз болғанымен, 1820 жылдардың басынан бері халықаралық қолданыста кеңінен орныққан.

География

Ливингстон аралы Батыс Антарктидада, Антарктида құрлығындағы Роквемаурел мүйісінен солтүстік-батысқа қарай, Оңтүстік Америкадағы Хорн мүйісінен оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай, Диего-Рамирес аралдарының (Оңтүстік Американың ең оңтүстік жері) оңтүстік-шығысына қарай, Фолкленд аралдарының оңтүстігіне, Оңтүстік Георгия аралдарының оңтүстік-батысына және Оңтүстік полюстен орналасқан. Арал Оңтүстік Шетланд аралдарының бөлігі болып табылады, аралдар тізбегі шығыс-солтүстік-шығыстан батыс-оңтүстік-батысқа қарай созылып, жақын орналасқан Антарктика түбегінен Брансфилд бұғазы және Оңтүстік Америкадан Дрейк бұғазы арқылы бөлінеді. Оңтүстік Шетланд аралдарының жалпы жер ауданы (20 ғасырдың соңындағы бағалау, қазіргі көрсеткіш жағалау өзгерістеріне байланысты одан сәл кем болуы мүмкін) Кларенс, Элефант, Король Георг, Нельсон, Роберт, Гринвич, Ливингстон, Десепшн, Сноу, Лоу және Смит сияқты он бір негізгі аралдан және көптеген кіші аралдардан, аралшалардан және тау жыныстарынан тұрады. Ливингстон шығысындағы Гринвич аралынан кең Макфарлен бұғазымен, ал батыс-оңтүстік-батысындағы Сноу аралынан кең Мортон бұғазымен бөлінеді. Брансфилд бұғазында орналасқан Десепшн аралы – белсенді жанартау, соңғы рет 1967, 1969 және 1970 жылдары атқылаған. Оның су басқан кальдерасы Порт-Фостердің қорғалған портын құрайды, ол «Нептун үрлеуі» деп аталатын кең өткел арқылы кіретін жер. Ливингстон аралында төртінші кезеңде белсенді болған бірнеше сөнген жанартаулар бар, мысалы Резен-Кнолл, Глинер-Хайтс, Эдинбург-Хилл және Инот-Пойнт. Арал батысындағы Старт-Пойнттан шығысындағы Рениер-Пойнтқа дейін созылады, ені Оңтүстік шығанағы мен Геро шығанағы арасындағы тар жерде өзгереді, ал оңтүстіктегі Ботев-Пойнт пен солтүстіктегі Уильямс-Пойнт арасында кеңейеді. Ливингстон – архипелагтағы екінші үлкен арал (бетінің ауданы XXI ғасырдың басындағы бағалау, қазіргі көрсеткіш жағалау өзгерістеріне байланысты сәл кішірек болуы мүмкін). Жағалауы тік жарлы, Оңтүстік шығанағы, Жалған шығанағы, Ай шығанағы, Геро, Барклей, Жаңа Плимут, Осогово және Уокер сияқты үлкен ойыстар мен Хурд (ұзын), Рожен, Бургас, Варна, Иоанн Павел II және Байерс сияқты мүйістер бар. Аралда мұзда қатып қалған тау жыныстарынан тұратын бірнеше тау мұздақтары бар, мысалы Нюша төбесі, МакКей шыңы және Рениер-Пойнт. Ливингстонның батыс шетін құрайтын кең Байерс түбегінен басқа, аралдың мұзсыз бөлігі Ширреф мүйісі, Сиддинс нүктесі, Ханна нүктесі, Уильямс нүктесі, Хурд түбегі және Рожен түбегіндегі шағын жағалау аймақтарын, сондай-ақ тау жоталарындағы беткейлерді және шығыс Ливингстондағы тау жоталары мен биіктіктерін қамтиды. Жаз айларында мұзсыз аймақтарда көптеген еріген су ағындары ағып, жүздеген метрден 4,5 км-ге дейін созылады. Байерс түбегінде ғана 60-тан астам мұндай өзен және осыған тең көлдер бар, атап айтқанда Мидж көлі (587 x 112 м, немесе 642 x 122 йд), Лимнополяр көлі және Базальт көлі. Мұндай бірнеше өзендер, көлдер мен тоғандар Хурд түбегіндегі болгар және испан базаларының маңында орналасқан. Аралдағы негізгі тау құрылымдары: Тангра таулары (ұзындығы және ені, Фризеланд тауы ), Боулс қырқасы (ұзындығы, биіктігі ), Видин биіктігі (, ), Бурдик қырқасы, Мельник қырқасы және Плиска қырқасы (аралдың шығыс бөлігінде), Ориахово биіктігі (, ) және Доспей биіктігі (, ). Ливингстон аралындағы Фризеланд тауының шыңына алғаш рет 1991 жылдың 30 желтоқсанында каталондықтар Франсеск Сабат пен Хорхе Энрике Хуан Карлос I базасынан шықты. Тангра тауларының басқа да айқын шыңдарының бірі Лясковецке алғаш рет 2004 жылдың 14 желтоқсанында болгарлар Любомир Иванов пен Дойчин Василев Академия лагерінен шықты. Ұлы ине шыңына (Фальса Агуха шыңы, ) 2015 жылдың 8 қаңтарында болгарлар Дойчин Боянов, Николай Петков және Александр Шопов Академия лагерінен шықты.

Livingston Island is situated in West Antarctica, northwest of Cape Roquemaurel on the Antarctic mainland, south southeast of Cape Horn in South America, southeast of the Diego Ramírez Islands (the southernmost land of South America), due south of the Falkland Islands, southwest of South Georgia Islands, and from the South Pole. The island is part of the South Shetlands archipelago, an islands chain extending in east northeast to west southwest direction, and separated from the nearby Antarctic Peninsula by Bransfield Strait, and from South America by the Drake Passage. The South Shetlands cover a total land area of (late 20th century estimate; the current figure might be somewhat less than that due to coastal change), comprising (from east to west) the eleven principal islands of Clarence, Elephant, King George, Nelson, Robert, Greenwich, Livingston, Deception, Snow, Low and Smith, and a number of minor islands, islets and rocks. Livingston is separated from neighbouring Greenwich Island to the east by the wide McFarlane Strait, and from Snow Island to the west southwest by the wide Morton Strait. Deception Island, situated in Bransfield Strait barely southwest of Livingston's Barnard Point, is an active volcano last erupting in 1967, 1969 and 1970 whose flooded caldera forms the by sheltered harbour of Port Foster entered by a single wide passage known as Neptune's Bellows. There are several extinct volcanoes on Livingston Island itself that were active in the Quaternary, such as Rezen Knoll, Gleaner Heights, Edinburgh Hill and Inott Point. The island extends from Start Point in the west to Renier Point in the east, its width varying from at the neck between South Bay and Hero Bay to between Botev Point to the south and Williams Point to the north. Livingston is the second largest island in the archipelago after King George, with surface area of (early 21st century estimate; the current figure might be somewhat smaller due to coastal change). The coastline is irregular, with major indentations such as South Bay, False Bay, Moon Bay, Hero, Barclay, New Plymouth, Osogovo and Walker, and peninsulas such as Hurd ( long), Rozhen , Burgas , Varna , Ioannes Paulus II and Byers The island hosts also several rock glaciers consisting of rock debris frozen in ice, such as those at Nusha Hill, MacKay Peak and Renier Point. Along with the extensive Byers Peninsula forming the west extremity of Livingston, the ice free part of the island includes some minor coastal areas at Cape Shirreff, Siddins Point, Hannah Point, Williams Point, Hurd Peninsula and Rozhen Peninsula, as well as slopes in the mountain ranges, and ridges and heights in eastern Livingston that are too precipitous to keep snow. Numerous meltwater streams flow in the ice free areas during summer, extending from hundreds of meters up to 4.5 km. Byers Peninsula alone has more than 60 such streams and as many lakes, notably Midge Lake (587 by 112 m, or 642 by 122 yd), Limnopolar Lake and Basalt Lake. Several such streams, lakes and ponds are situated in the vicinity of the Bulgarian and Spanish bases on Hurd Peninsula. The principal mountain formations on the island comprise Tangra Mountains ( long and wide, with Mt Friesland rising to ), Bowles Ridge ( long, elevation ), Vidin Heights (, ), Burdick Ridge , Melnik Ridge and Pliska Ridge in the eastern part of the island, and Oryahovo Heights (, ), and Dospey Heights (, ). The first ascent of the island's Mount Friesland summit was made by the Catalans Francesc Sàbat and Jorge Enrique from Juan Carlos I Base on 30 December 1991. Of the other notable peaks of Tangra Mountains, Lyaskovets was first summited by the Bulgarians Lyubomir Ivanov and Doychin Vasilev from Camp Academia on 14 December 2004, Great Needle Peak (Falsa Aguja Peak, ) – by the Bulgarians Doychin Boyanov, Nikolay Petkov and Aleksander Shopov from Camp Academia on 8 January 2015, St. Boris – by Boyanov and Petkov from Camp Academia on 22 December 2016, and Simeon – by Boyanov, Petkov and Nedelcho Hazarbasanov from Nesebar Gap on 15 January 2017.

Климат

Ливингстонның климаты Көппен-Гайгер климат жіктеу жүйесі бойынша полярлық тундра болып табылады. Климаттық жағдайларға келесі нақты факторлар әсер етеді: аралдың Оңтүстік мұхиттың ең тар бөлігінде орналасуы (Антарктика конвергенциясы мен Антарктика түбегі арасындағы қашықтық 600 км-ден кем); қоршаған теңіздегі су температурасының салыстырмалы түрде аз амплитудасы; жергілікті жер бедері, соның ішінде архипелагтың ең биік тау тізбектерінің бірі – Тангра таулары, ол жергілікті атмосфера айналымын қалыптастыруға үлес қосады; және аралдың мұз қабаты. Жер бетіндегі ауа температурасы биіктікпен бірге төмендейді, шығыс Ливингстон аралының ішкі бөлігінде орталықта орналасқан Вернер аңғарында 550 м-ге дейін, ал Тангра тауларының шаңырағында 1400 м-ден астам биіктікке жетеді. Антарктика түбегіндегі ауа райының жергілікті нұсқасы ерекше өзгермелі, желді, ылғалды және күн сәулесі аз болады. Бұл аймақта альпинизммен айналысқан австралиялық таушы Дэмиен Гилдеа: «Ливингстонда әлемдегі ең жаман ауа райы болды» дейді. 2009 жылдың ақпан айында Байерс түбегіндегі АҚШ-тың маусымдық базасы дауылдан қирап, шұғыл түрде эвакуацияланды. Көру қабілетінің нашарлауы (whiteouts) жиі кездеседі, ал қарлы борандар жылдың кез келген уақытында болуы мүмкін. Температура салыстырмалы түрде тұрақты, тәуліктік температура өзгерісі көбінесе бірнеше градустан аспайды. Желдің салқындату әсері нақты температурадан төмен болуы мүмкін. Аралда тіркелген ең жоғары тәуліктік температура (Чили базасында өлшенген), ал ең төменгі температура (Испания базасында) тіркелген. XX ғасырдың екінші жартысындағы жылыну кезеңінен кейін Антарктика түбегі аймағы XXI ғасырдың басында салқындау кезеңін бастан өткерді. Ливингстон аралы үшін бұл салқындау 2004–2016 жылдар аралығында, ал осы кезеңде жазғы орташа температура 12 жыл ішінде байқалды. Бұл жағалаудағы мұзсыз аудандарда қар жамылғысының ұзақтығын арттырды, мысалы, 1996 және 2016 жылғы Болгар базасының карталарында көрсетілген қаңтар айындағы қар шебінің конфигурациясын салыстыру арқылы оны көрсетуге болады. Ливингстон аралында жылдың кез келген уақытында жаңбыр немесе қар жауы мүмкін, бірақ қыста жауын-шашынның көп бөлігі қар түрінде болады.

The climate of Livingston is polar tundra under the Köppen Geiger climate classification system. Climatic conditions are influenced by the following specific factors: the island's location in the narrowest part of the Southern Ocean (less than 600 km between the Antarctic Convergence and the Antarctic Peninsula); the relatively small amplitude of water temperatures in the surrounding sea; the local relief including Tangra Mountains, one of the highest mountain ranges in the archipelago that contributes to shaping the local atmospheric circulation; and the ice cap of the island. Surface air temperature decreases with increasing altitudes, which in the interior of eastern Livingston Island reach 550 m at the centrally located Wörner Gap and over 1400 m at the crest of Tangra Mountains. The local variety of the Antarctic Peninsula weather is particularly changeable, windy, humid and sunless. Says Australian mountaineer Damien Gildea who climbed in the area: ‘Livingston got just about the worst weather in the world’. A US seasonal field camp on Byers Peninsula was wrecked by storm and emergency evacuated in February 2009. Whiteouts are common, and blizzards can occur at any time of the year. Temperatures are rather constant, with diurnal temperature variations seldom exceeding a few degrees. Wind chill temperatures could be up to lower than actual ones. The highest daily temperature recorded on the island is (measured at the Chilean Base), and the lowest is (at the Spanish base). Following a period of warming during the second half of the 20th century, the Antarctic Peninsula region has experienced a period of cooling in the early 21st century. For Livingston Island this cooling has reached over the 12 year period 2004–2016, and for the summer average temperatures over the same period. That has resulted in a longer snow cover duration in the coastal ice free areas, which could be exemplified by comparing the January snow line configurations shown on the 1996 and 2016 maps of the Bulgarian base. It can rain or snow on Livingston Island at any time of the year, although in the winter most precipitation occurs in the form of snow.

Топонимика

Аралдағы көптеген географиялық нысандардың атаулары оның ерте тарихымен байланысты. Еске алушылардың арасында американдық Джеймс Шеффилд, Кристофер Бурдик, Чарльз Барнард, Честер, Роберт Джонсон, Дональд МакКей, Роберт Инот, Дэвид Лесли, Бенджамин Бруноу, Роберт Мейси, Принс Мурс, Уильям Напиер және Дэниел Кларк (бірінші офицер), британдықтар Уильям Ширреф, М’Киан, Джон Уокер, Ральф Бонд, Кристофер МакГрегор, Т. Бинн және Уильям Боулз, австралиялық Ричард Сиддинс, Нью-Йорк кеме иесі Джеймс Байерс, американдық кит саудагерлері Уильям және Фрэнсис Ротч, британдық адмиралтейство гидрографы Томас Хард және Джон Миерс, Уильям Смит жұмысына негізделген Оңтүстік Шетланд аралдарының алғашқы картасын жариялаған адам, немесе «Хьюрон», «Уильямс» (Уильям Смит бригі), «Герсилия», «Сэмюэл», «Глинер», «Хантресс», «Чэрити», «Ханна», «Генри», «Джон», «Герой» (Натаниэль Палмер шлюпы), «Кора», «Хетти», «Эссекс» және «Меркурий» сияқты теңіз кемелері бар. XIX ғасырдағы теңізшілер берген кейбір жер атаулары сипаттамалық, мысалы, «Дьявол мүйісі», «Тозақ қақпалары» және «Мойын немесе Ештеңе жолы» – кемелер мен адамдар жоғалған қауіпті жерлер; «Жалған шығанақ», қалың ауа-райында көршілес Оңтүстік шығанақпен шатастырылатын; «Инелік шыңы»; «Қара мүйіс»; немесе американдық теңізшілердің британдықтардан теңіз терісін тонап алған «Тонау жағалаулары». Алайда, Ливингстон, Фрисланд тауы, Эреби мүйісі және Рениер мүйісі сияқты аралдың ашылуынан кейінгі алғашқы маусымдарда қалыптасқан атаулардың шығу тегі әлі де белгісіз. Ливингстон – аралдың үшінші атауы, оны 1821 жылы британдық теңізші Роберт Филдс енгізді (жоғарыда айтылғандай), ол бұрынғы танымал Фрисланд аралының (Фризеланд, Фризеланд, Фризеланд, Фризеланд, Фризеланд, Фризланд және Фризланд деп те жазылған) және Наполеон соғыстарының ұлы шайқастарының бірін еске алу үшін Беллингсхаузен берген Смоленск атауын алмастырды. Фрисланд және Смоленск топонимдері қазір Фрисланд тауы және Смоленск бұғазы ретінде сақталған. Ливингстон есімі кейде Ливингстон деп қате жазылады, бірақ оның 1821 жылы 8 жастағы, мақта фабрикасының жұмысшысы болмаған және кейін Африканы зерттеуші миссионер болған шотландтық Дэвид Ливингстонмен ешқандай қатысы жоқ. Аралдың шалғай аймақтарындағы зерттеулерді қолдайтын уақытша немесе тұрақты лагерьлер бар. «Байерс» (Испания) лагері Байерс түбегіндегі Никополь мүйісіне жақын Оңтүстік жағалауындағы Петрелес ағысының жағалауында тұрақты жұмыс істейді; бұл орын халықаралық далалық лагерь ретінде пайдалануға да белгіленген. «Ливингстон» (Аргентина) маусымдық лагері де Байерс түбегінде орналасқан, ал «Салли Рокс» (Болгария) лагері Хурд түбегінің оңтүстігінде геологиялық зерттеулерді қолдады. Wörner Gap аймағындағы Жоғарғы Хюрон мұздығында орналасқан «Академия» лагері 2004/05 жылғы топографиялық зерттеудің базалық лагері ретінде қызмет етті. Оған Санкт-Климент Оридский және Хуан Карлос I базаларынан маршруттар арқылы жетуге болады және оңтүстікке қарай Тангра тауларына, солтүстікке қарай Bowles Ridge, Vidin Heights, Kaliakra мұздығы және Saedinenie Snowfield аймақтарына, шығысқа қарай Huron мұздығына және батысқа қарай Perunika мұздығы мен Huntress мұздығына ыңғайлы жер арқылы кіруге мүмкіндік береді. Бұл орын Антарктиканы зерттеуге қосқан үлесі үшін Болгария Ғылым академиясының құрметіне аталған және 2004 жылдан бері Болгария почтасының жазғы почта бөлімшесі – «Тангра 1091» болып тағайындалған. 2004/05 маусымда «Академия» лагерінен жүргізілген далалық жұмыстарды 2012 жылы Discovery Channel, Табиғи тарих мұражайы, Корольдік коллекция және Британдық Антарктика зерттеуі Антарктиканы зерттеудегі маңызды оқиға ретінде атап өтті.

The names of many geographical features on the island refer to its early history. Among the commemorated are ship captains such as the Americans James Sheffield, Christopher Burdick, Charles Barnard, Chester, Robert Johnson, Donald MacKay, Robert Inott, David Leslie, Benjamin Brunow, Robert Macy, Prince Moores, William Napier and Daniel Clark (first mate), the Britons William Shirreff, M’Kean, John Walker, Ralph Bond, Christopher MacGregor, T. Binn and William Bowles, the Australian Richard Siddins, people like the New York shipowner James Byers, the American whaling merchants William and Francis Rotch, British Admiralty hydrographer Thomas Hurd, and John Miers, publisher of the first chart of the South Shetland Islands based on the work of William Smith, or sealing vessels like Huron, Williams (William Smith's brig), Hersilia, Samuel, Gleaner, Huntress, Charity, Hannah, Henry, John, Hero (Nathaniel Palmer's sloop), Cora, Hetty, Essex and Mercury. Some of the place names given by the nineteenth century sealers are descriptive, such as Devils Point, Hell Gates and Neck or Nothing Passage, hazardous places where ships and people were lost; False Bay, sometimes confused in thick weather with neighbouring South Bay; Needle Peak; Black Point; or the Robbery Beaches where American sealers were robbed of their sealskins by the British. However, names like Livingston, Mount Friesland, Ereby Point and Renier Point that also became established during the first few seasons after the discovery of the island remain of unknown origin. Livingston was the third name of the island, introduced in 1821 by the British sealer Robert Fildes (as quoted above), replacing the popular early name Friesland Island (variously spelled also as Frieseland, Freesland, Freeseland, Frezeland, Freezland, Frezland and Freezeland) and the name Smolensk given by Bellingshausen in commemoration of one of the great battles of the Napoleonic Wars. The toponyms Friesland and Smolensk are now preserved as Mount Friesland and Smolensk Strait respectively. While the name Livingston is sometimes misspelt as Livingstone, it has nothing to do with the Scotsman David Livingstone, an 8 year old boy in 1821 who was yet to become a cotton mill worker and still later a missionary and famous explorer of Africa. Occasional or more permanent field camps support research in remote areas of the island. Camp Byers (Spain) operates regularly on the banks of Petreles Stream, South Beaches near Nikopol Point on Byers Peninsula; that site is also designated for use as an International Field Camp. The seasonal Camp Livingston (Argentina) is also situated on Byers Peninsula, while Sally Rocks Camp (Bulgaria) supported geological research on southern Hurd Peninsula. Camp Academia site situated at elevation in upper Huron Glacier, Wörner Gap area served as a base camp of the Tangra 2004/05 topographic survey. It is accessible by routes from St. Kliment Ohridski and Juan Carlos I base respectively, and offers convenient overland access to Tangra Mountains to the south; Bowles Ridge, Vidin Heights, Kaliakra Glacier and Saedinenie Snowfield areas to the north; Huron Glacier to the east; and Perunika Glacier and Huntress Glacier to the west. The site is named for the Bulgarian Academy of Sciences in appreciation of its contribution to Antarctic exploration, and has been designated as the summer post office Tangra 1091 of the Bulgarian Posts since 2004. Field work done out of Camp Academia during the 2004/05 season was noted in 2012 by Discovery Channel, the Natural History Museum, the Royal Collection and the British Antarctic Survey as a timeline event in Antarctic exploration.

Қорғалатын аумақтар мен жерлер

Антарктиканы қорғау үшін Антарктика шарты жүйесі континенттегі адамның болуын және қызметін қатаң реттейтін жалпы тәртіпті сақтайды, сондай-ақ белгілі бір қорғалған аумақтарды белгілейді, онда ғылыми мақсаттар үшін және арнайы рұқсат алу арқылы ғана кіруге болады. 1966 жылы құрылған Ливингстон аралында екі мұндай табиғат қорығы бар: Антарктиканың ерекше қорғалатын аймақтары ASPA 149 – Ширреф мүйісі мен Сан-Телмо аралы және ASPA 126 – Байерс түбегі. Бұл аймақтар тиісінше, Оңтүстік Шетланд аралдарындағы ең үлкен мұзсыз жер болып табылатын Байерс түбегін, Герлово жағажайымен бірге Ширреф мүйісінің кішкентай түбегін, жақын орналасқан Сан-Телмо аралын және іргелес суларды қамтиды. ASPA 126 қорғауында Антарктида мен басқа оңтүстік континенттер арасындағы байланысты көрсететін қазбалар, көптеген түрлі өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, оның ішінде ғылыми зерттеулер мен мониторингке алынған мөрлер мен пингвиндердің колониялары, сондай-ақ 19 ғасырға жататын көптеген тарихи ескерткіштер бар. ASPA 149 әртүрлі өсімдік және жануарлар әлемімен ерекшеленеді, әсіресе пингвиндер мен мөрлердің колониялары, соның ішінде Антарктика түбегі аймағындағы ең ірі түкті мөрлердің көбейетін ошағы. Бұрын ауланған түкті мөрлер Ливингстон аралында және Антарктика түбегінің басқа да аймақтарындағы бастапқы мекендеріне сәтті оралып келді. ASPA 126 Байерс түбегінің құрлық шекарасы 2016 жылы шығысқа қарай 60º53'45"W-қа жылжытылды, бұл Байерс түбегімен бірге Кларк Нунатагы мен Роу Пойнтының батысындағы барлық мұзсыз жер мен мұздық жамылғысын қамтиды, осы қорғалған аумақтың жалпы ауданын ұлғайтады. Антарктика микробиологиясы үшін маңызды екі шектеулі аймақ осы шекаралар ішінде белгіленді, оларға кіруге қатаң шектеулер қойылды, мақсаты – адам қызметінен туындаған микробиологиялық немесе басқа да ластанудың алдын алу: батыста Рейв Промонториы, шығыста Иванов жағажайы және солтүстік-батыс Ротч Дөмесі. Аралда Антарктиданың екі тарихи орны немесе ескерткіші бар: 1819 жылы «Сан-Телмо» кемесінде қаза болған 644 испандыққа арналған Ширреф мүйісіндегі Сан-Телмо қалың тасы (HSM 59) және Сент-Климент Охридский базасындағы «Ламп-Дог» қабінесі (HSM 91), ол Ливингстон аралындағы ең көне сақталған ғимарат және оған байланысты заттармен бірге аралдың және Антарктиданың мәдени және тарихи мұрасының бір бөлігі болып саналады. Бұл қабінеде Софиядағы Тарих ұлттық мұражайының бөлімшесі – Ливингстон аралы мұражайы орналасқан.

In order to protect Antarctica, the Antarctic Treaty system enforces a strict general regime regulating human presence and activities on the continent, and designates certain protected territories where access is allowed only for scientific purposes, and with special permission. There are two such nature reserves on Livingston Island established in 1966: Antarctic Specially Protected Areas ASPA 149 Cape Shirreff and San Telmo Island, and ASPA 126 Byers Peninsula. These comprise respectively Byers Peninsula, which is the largest ice free land area in the South Shetlands, and the small peninsula of Cape Shirreff together with Gerlovo Beach, nearby San Telmo Island and adjacent waters. Subject of protection in ASPA 126 are the fossils demonstrating the link between Antarctica and other austral continents, a variety of abundant flora and fauna including colonies of seals and penguins that are the subject of scientific study and monitoring, as well as numerous historical monuments dating from the nineteenth century. ASPA 149 features diverse plant and animal life, notably penguin and seal colonies including the largest fur seal breeding colony in the Antarctic Peninsula region. No longer hunted, fur seals have successfully re colonized their original habitats on Livingston Island and elsewhere in the Antarctic Peninsula region. The land boundary of ASPA 126 Byers Peninsula was shifted eastwards to 60º53'45"W in 2016 to include along with Byers Peninsula also all ice free ground and ice sheet west of Clark Nunatak and Rowe Point, increasing the overall surface area of that protected territory to Two restricted zones of scientific importance to Antarctic microbiology have been further designated within these boundaries with greater restriction placed on access with the aim of preventing microbial or other contamination by human activity: Ray Promontory in the west, and Ivanov Beach and northwestern Rotch Dome in the east. There are two Historic Sites or Monuments of Antarctica on the island: San Telmo Cairn (HSM 59) at Cape Shirreff, which commemorates the 644 Spaniards lost on board the San Telmo in 1819, and the Lame Dog Hut (HSM 91) at St. Kliment Ohridski base, which is the oldest preserved building on Livingston Island and together with its associated artefacts is considered a part of the cultural and historic heritage of the island and Antarctica. The hut hosts the Livingston Island Museum, a branch of the National Museum of History in Sofia.

Туризм

Антарктикадағы кемелік туризм 1957/58 жылғы маусымда Чили мен Аргентинаның Оңтүстік Шетланд аралдарында жүзеге асырылған төрт круиздік саяхатпен басталды. Одан бері Антарктиданы басып көрген туристердің саны жыл сайын ондаған мыңға жетті. Олардың 95%-дан астамы Оңтүстік Шетланд аралдары мен жақын орналасқан Антарктика түбегін аралайды. Ливингстон аралының оңтүстік жағалауындағы Ханна нүктесі, оның шығыс жағалауындағы Жарты Ай аралы, Гринвич аралының солтүстігіндегі Айтчо аралдары және Десепшн аралы ең танымал бағыттардың қатарында. Туристер көбінесе круиздік кемелермен келіп, туристік жетекшілердің басшылығымен белгіленген бағыттармен жүру және көркем пейзаждар мен жануарлар әлемін тамашалау үшін «Зодиак» типті қатаң қабықталған қайықтармен жағаға түседі. «Зодиак» қайықтары – жергілікті теңіз көлігінің ең қолайлы түрі, олар мұз арасында жүзуге және порттық жабдықтары жоқ жерлерге қонуға өте ыңғайлы. Бұл, әрине, тек жаз айларында ғана мүмкін, себебі қыс айларында теңіз беті бір метрден қалың мұзбен жартылай немесе толығымен қатып қалады. Ливингстон аралы кириллицамен ерекше байланысқа ие, өйткені 1995 жылы Антарктикадағы жер-су атаулары жөніндегі комиссия аралдағы болгар тіліндегі жер-су атауларын пайдалану үшін болгар тілін латын әрпіне аударудың қазіргі заманғы жүйесін әзірледі, ол кейін Болгария, Ұлыбритания, АҚШ және БҰҰ үшін ресми жүйеге айналды. Тангра тауларының солтүстік-шығыс беткейлері, Елена шыңы мен Рениер нүктесі арасындағы және іргелес Сопот мұздығы – тау шаңғысы мен альпинизмге арналған танымал орын, шаңғышылар «Зодиак» қайықтарымен жағаға түсіріліп, Жарты Ай аралының жанындағы кемелерді аралайды.

Құрметтер

Болгария қалаларындағы бірнеше алаңдар мен көшелер Ливингстон аралының атымен аталады, мысалы, Самуил және Кула қалаларындағы Ливингстон аралы алаңы, сондай-ақ Готсе Делчев, Ямбол, Петрич, София, Ловеч және Видин қалаларындағы Ливингстон аралы көшесі.

Карталар

Г. Пауэлл. Оңтүстік Шетланд аралдарының картасы, оның ішінде Коронация аралы және т.б. 1821 және 1822 жылдары «Dove» шлюпінің барлауы кезінде Джордж Пауэлл басқаруымен жасалған. Шамамен 1:200000 масштабында. Лондон: Лори, 1822 ж.
Г. Дж. Хоббс. Ливингстон аралының физиографиясы, геологиялық станциялар нөмірлері және зерттеу маршруттарын көрсететін карта. «Ливингстон аралының геологиясы» ғылыми есебі, № 47. Британдық Антарктика зерттеуі, 1963 ж. 1-сурет.
Оңтүстік Шетланд аралдары. 1:200000 масштабындағы топографиялық карта. DOS 610, W 62 60 парағы. Толворт, Ұлыбритания, 1968 ж.
Оңтүстік Шетланд аралдары. 1:200000 масштабындағы топографиялық карта. DOS 610, W 62 58 парағы. Толворт, Ұлыбритания, 1968 ж.
Ливингстон аралынан Король Джордж аралына дейін. 1:200000 масштабындағы карта. Адмиралтейство картасы 1776. Ұлыбританияның Гидрографиялық кеңсесі, 1968 ж.
Isla Elefante a Isla Trinidad. 1:500000 / 1:350000 масштабындағы гидрографиялық карта. Вальпараисо: Чили Әскери-теңіз күштерінің Гидрографиялық институты, 1971 ж.
Islas Shetland del Sur de Isla 25 de Mayo a Isla Livingston. 1:200000 масштабындағы гидрографиялық карта. Буэнос-Айрес: Аргентина Әскери-теңіз күштерінің Гидрографиялық қызметі, 1980 ж.
Islas Livingston y Decepción. 1:100000 масштабындағы топографиялық карта. Мадрид: Испания Армиясының Географиялық қызметі, 1997 ж.
Isla Livingston: Península Hurd. 1:25000 масштабындағы топографиялық карта. Мадрид: Испания Армиясының Географиялық қызметі, 1991 ж. (Карта байланысты жұмыстың 16-бетінде көрініс тапқан)
Península Byers, Isla Livingston. 1:25000 масштабындағы топографиялық карта. Мадрид: Испания Армиясының Географиялық қызметі, 1992 ж. (Зерттеу жұмысының 55-бетіндегі карта суреті)
Л. Иванов. Сент-Климент Охридский базасы, Ливингстон аралы. 1:1000 масштабындағы топографиялық карта. София: Болгария Антарктика жер аттары комиссиясы, 1996 ж. (Болгарияның Антарктика топографиялық картасының алғашқы нұсқасы; түпнұсқасы)
Л. Иванов. Ливингстон аралы: Орталық Шығыс аймағы. 1:25000 масштабындағы топографиялық карта. София: Болгария Антарктика жер аттары комиссиясы, 1996 ж.
С. Соккол, Д. Гилдеа және Дж. Бат. Ливингстон аралы, Антарктида. 1:100000 масштабындағы спутниктік карта. «Омега» қоры, АҚШ, 2004 ж.
Л. Иванов, Н. Главинчев, Р. Тошева және С. Найденов. Антарктида: Ливингстон аралы мен Гринвич аралы, Оңтүстік Шетланд аралдары (Англия бұғазынан Мортон бұғазына дейін, суреттермен және мұз жамылғысының таралуымен). 1:100000 масштабындағы топографиялық карта. София: Болгария Антарктика жер аттары комиссиясы, 2005 ж.
Л. Иванов. Антарктида: Ливингстон аралы, Гринвич, Роберт, Сноу және Смит аралдары. 1:120000 масштабындағы топографиялық карта. Троян: Манфред Вёрнер қоры, 2010 ж. (Алғашқы басылым 2009 ж.) Болгария базасы (1 және 2 парақтары): Антарктида, Оңтүстік Шетланд аралдары, Ливингстон аралы. 1:2000 масштабындағы топографиялық карта. София: Әскери Географиялық қызмет, 2016 ж. (Болгар тілінде, карта суреттері байланысты есептің 6-шы және 7-ші слайдтарында)
Л. Иванов. Антарктида: Ливингстон аралы мен Смит аралы. 1:100000 масштабындағы топографиялық карта. Манфред Вёрнер қоры, 2017 ж. Антарктика сандық деректер базасы (ADD). Антарктиканың 1:250000 масштабындағы топографиялық картасы. Антарктика зерттеулері жөніндегі ғылыми комитет (SCAR). 1993 жылдан бері жүйелі түрде жаңартылып, толықтырылып келеді.
А. Камбуров және Л. Иванов. Боулз қырқасы мен Орталық Тангра таулары: Ливингстон аралы, Антарктида. 1:25000 масштабындағы карта. София: Манфред Вёрнер қоры, 2023 ж.

G. Powell. Chart of South Shetland including Coronation Island, &c. from the exploration of the sloop Dove in the years 1821 and 1822 by George Powell Commander of the same. Scale ca. 1:200000. London: Laurie, 1822
G. J. Hobbs. Map showing the physiography, geological station numbers and the survey routes on Livingston Island. In: The geology of Livingston Island Scientific Report No. 47. British Antarctic Survey, 1963. Figure 1
South Shetland Islands. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Sheet W 62 60. Tolworth, UK, 1968
South Shetland Islands. Scale 1:200000 topographic map. DOS 610 Sheet W 62 58. Tolworth, UK, 1968
Livingston Island to King George Island. Scale 1:200000. Admiralty Chart 1776. UK Hydrographic Office, 1968
Isla Elefante a Isla Trinidad. Mapa hidrográfico a escala 1:500000 / 1:350000. Valparaíso: Instituto Hidrográfico de la Armada de Chile, 1971
Islas Shetland del Sur de Isla 25 de Mayo a Isla Livingston. Mapa hidrográfico a escala 1:200000. Buenos Aires: Servicio de Hidrografía Naval de la Armada, 1980
Islas Livingston y Decepción. Mapa topográfico a escala 1:100000. Madrid: Servicio Geográfico del Ejército, 1997
Isla Livingston: Península Hurd. Mapa topográfico de escala 1:25000. Madrid: Servicio Geográfico del Ejército, 1991. (Map reproduced on p. 16 of the linked work)
Península Byers, Isla Livingston. Mapa topográfico a escala 1:25000. Madrid: Servicio Geográfico del Ejército, 1992. (Map image on p. 55 of the linked study)
L. Ivanov. St. Kliment Ohridski Base, Livingston Island. Scale 1:1000 topographic map. Sofia: Antarctic Place names Commission of Bulgaria, 1996. (First Bulgarian Antarctic topographic map; original version)

L. Ivanov. Livingston Island: Central Eastern Region. Scale 1:25000 topographic map. Sofia: Antarctic Place names Commission of Bulgaria, 1996
S. Soccol, D. Gildea and J. Bath. Livingston Island, Antarctica. Scale 1:100000 satellite map. The Omega Foundation, USA, 2004
L. Ivanov, N. Glavinchev, R. Tosheva and S. Naydenov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich Island, South Shetland Islands (from English Strait to Morton Strait, with illustrations and ice cover distribution). Scale 1:100000 topographic map. Sofia: Antarctic Place names Commission of Bulgaria, 2005
L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Greenwich, Robert, Snow and Smith Islands. Scale 1:120000 topographic map. Troyan: Manfred Wörner Foundation, 2010. (First edition 2009. ) Bulgarian Base (Sheet 1 and Sheet 2): Antarctica, South Shetland Islands, Livingston Island. Scale 1:2000 topographic map. Sofia: Military Geographic Service, 2016. (in Bulgarian, map images on slides 6 and 7 of the linked report)
L. Ivanov. Antarctica: Livingston Island and Smith Island. Scale 1:100000 topographic map. Manfred Wörner Foundation, 2017. Antarctic Digital Database (ADD). Scale 1:250000 topographic map of Antarctica. Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR). Since 1993, regularly upgraded and updated
A. Kamburov and L. Ivanov. Bowles Ridge and Central Tangra Mountains: Livingston Island, Antarctica. Scale 1:25000 map. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2023.

Танымал мәдениетте

Ливингстон аралындағы испандық және болгарлық базалар ауданы испандық автор және полярлық зерттеуші Хавьер Качоның "Las aventuras de Piti en la Antártida" кітабының оқиғасының орны болып табылады. Британдық романтикалық романдар жазушысы Рози Томас (Джейн Кинг псевдонимі) 2002/03 жылғы оңтүстік жазда болгар базасында "Түн ортасында күн" атты кітабын жазды. Арал 2016 жылы Симон Бофорттың "The Killing Ship" Антарктида триллері романының көрінісін құруға әсер етті, оқиға Ханна нүктесінен Байерс түбегіне дейін Иванов жағажайы арқылы, Verila мұздығы мен Rotch Dome-ының айналасын орап өтеді. Санкт-Борис шыңын болгар әулиесінің құрметіне атау туралы британдық баспасөз 2008 жылғы 2 мамырда Лондон мэрі сайлауында Борис Джонсонның жеңісімен байланысты еске салды, сол күні болгар православ шіркеуінде Санкт-Борис күні тойланады. VA альбомының "Under Heaven: Vinson Massif" (2010) мұқабасында Vinson Massif-тің суреті орнына Ливингстонның Елена, Яворов және Делчев шыңдарының суреті бейнеленген. Бұл сурет пен қате анықтама "Жеті шыңның ізденісі" веб-сайтындағы "Винсон массиві" жазбасынан бастау алған болуы мүмкін.