Кіріспе
тинея немесе рингворт – медициналық термин, ол терідегі түрлі микоздық инфекцияларды білдіреді. Тинея – теріде өте жиі кездесетін саңырауқұлақтық инфекция. Бұл инфекцияны көбінесе "сақиналы құрт" деп атайды, себебі бөртпе дөңгелек пішіндес және сақинаға ұқсайды. Оны кейде дерматофитозбен шатастырады. "Тинея" деп аталатын көптеген жағдайлар дерматофиттер құрайтын толық емеспе саңырауқұлақтар тобына жатса да, тинея нигра және тинея версиколор сияқты инфекциялар дерматофиттерден туындамайды.
the medical term
Tinea or ringworm is any of a variety of skin mycoses. Tinea is a very common fungal infection of the skin. Tinea is often called "ringworm" because the rash is circular, with a ring like appearance. It is sometimes equated with dermatophytosis, and, while most conditions identified as "tinea" are members of the imperfect fungi that make up the dermatophytes, conditions such as tinea nigra and tinea versicolor are not caused by dermatophytes.
Тinea unguium (мұрттар)
Онихомикоз (оны "дерматофиттік онихомикоз" немесе "tinea unguium" деп те атайды) – тырнақтардың ең көп кездесетін ауруы, және барлық тырнақ аномалияларының шамамен жартысын құрайды. Бұл жағдай қол және аяқ тырнақтарына әсер етуі мүмкін, бірақ аяқ тырнақтарының инфекциясы жиірек кездеседі. Ересектердің шамамен 10 пайызында осы ауру кездеседі.
Tinea manuum (қол)
Tinea manuum (немесе tinea manus) – еркектерде жиі кездеседі, бірақ кез келген жыныстағы адамдарда болатын жамбас аймағының дерматофиттер туғызған саңырауқұлақ инфекциясы. Неміс тілінде бұл жағдай tinea inguinalis (латын тілінен inguen = жамбас) деп аталады, ал tinea cruris – төменгі аяқтың дерматофитозы үшін қолданылады (латын тілінен crus). Tinea cruris Candida intertrigo-ға ұқсас, ол Candida albicans туғызған тері инфекциясы. Бұл инфекция көбінесе жақын орналасқан тері бүктелері арасында пайда болады, ол жамбас немесе мүшеқап аймағында болуы мүмкін және тиния туғызған саңырауқұлақ инфекциясынан ажырату қиын. Дегенмен, кандидоздық инфекциялар емдеу кезінде жылдамырақ пайда болып, жоғалады. Аурудың негізгі себебі – Trichophyton және Microsporum туыстарына жататын дерматофиттер, олар шаш фолликуласын зақымдайды. Клиникалық көрінісі әдетте жеке немесе бірнеше шаш түсу ошақтарымен сипатталады, кейде «қара нүкте» үлгісі (көбінесе үзілген шаштармен) байқалады, сонымен қатар қабыну, қабыршақтану, іріңдік және қышыну да болуы мүмкін. Ересектерде сирек кездесетін tinea capitis көбінесе жасөспенің алдындағы балаларда, қыздарға қарағанда ұлдарда жиірек кездеседі. Tinea capitis-пен байланысты дерматофиттердің кем дегенде сегіз түрі бар. Trichophyton инфекциясының жағдайлары Орталық Америкадан АҚШ-қа дейін және Батыс Еуропаның кейбір аймақтарында жиі кездеседі. Microsporum түрлерінің инфекциялары негізінен Оңтүстік Америкада, Оңтүстік және Орталық Еуропада, Африкада және Таяу Шығыста кездеседі. Бұл ауру жұқпалы және адамдар, жануарлар немесе саңырауқұлақты тасымалдайтын заттар арқылы берілуі мүмкін. Саңырауқұлақ бас терісінде клиникалық белгілері жоқ тасымалдаушы ретінде де болуы мүмкін. Tinea capitis-ті емдеу үшін ауызға қабылданатын саңырауқұлаққа қарсы препараттар қажет; гризеофулвин – ең көп қолданылатын препарат, бірақ тербинафин, итраконазол және флуконазол сияқты басқа да жаңа микозға қарсы препараттар қолданыла бастады, жергілікті емдеуге селен сульфиді бар шампунь кіреді.
Тinea faciei (бет)
Тинья фацеи – беттің саңырауқұлақтық инфекциясы. Ол көбінесе бетте қызыл бөртпе ретінде көрінеді, одан кейін кішкентай, көтеріңкі түйінділер пайда болады. Емдеу барысында тері қабыршақтануы мүмкін. Тинья фацеи тек қана тігізу арқылы жұғады және терінің кез келген бөлігіне оңай таралуы мүмкін.
Қара шаян (қара)
Қара кірпік (сонымен қатар "сыртқы фаеогифомикоз" деп аталады) – қолдың алақандары мен аяқ табандарында қара қоңырдан қара түске дейінгі, ауыртпалықсыз дақтар тудыратын беткі саңырауқұлақтық жұқпалы ауру. Бұл ашытқылар әдетте адам терісінде кездеседі және жылы әрі ылғалды орта сияқты белгілі бір жағдайларда ғана проблема тудырады, бірақ ауру процесін бастайтын нақты жағдайлар толыққанды түсініксіз. Емдеуге [гризеофульвин], жергілікті селенді шампунь және жергілікті кетоконазол кіреді. Питириазис версиколор алғаш рет 1846 жылы сипатталған. Versicolor латын тілінен келген, "версаре" – айналдыру және "колор" – түс сөздерінен құралған.
Тinea инкогнито (көрініссіз)
Tinea incognito - жергілікті иммунодепрессанттың қолдануынан туындаған терідегі саңырауқұлақтық инфекция (микоз). Көбінесе бұл жергілікті кортикостероид (жергілікті стероид) болады. Саңырауқұлақтық инфекция қабынуды басу нәтижесінде әдеттегі белгілерін жоғалтқандықтан, шекарасы анық болмауы, терінің жұқаруы (атрофиясы), телангиэктазия және шатыр тәрізді өсуі мүмкін. Сирек жағдайларда, бактериялық қосалқы инфекция іріңдік және импетигомен бірге пайда болуы мүмкін.