Теодор Киттельсен: Норвеж суретшісінің өмірі мен шығармашылығы
Theodor Kittelsen
Теодор Киттельсен (1857-1914) – норвежский художник, известный своими пейзажами и иллюстрациями сказок, особенно троллей. Биография и творчество художника.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық суретші (1857–1914)
Norwegian artist (1857–1914)
Теодор Северин Киттлсен (27 сәуір 1857 – 21 қаңтар 1914) – норвегиялық суретші. Ол Норвегиядағы ең көп танымал суретшілердің бірі. Киттлсен табиғат көріністерін салу арқылы, сондай-ақ ертегілер мен аңыздарға, әсіресе тролльдерге иллюстрациялар жасау арқылы әйгілі болды.
Theodor Severin Kittelsen (27 April 1857 – 21 January 1914) was a Norwegian artist. He is one of the most popular artists in Norway. Kittelsen became famous for his nature paintings, as well as for his illustrations of fairy tales and legends, especially of trolls.
Ерте өмір
Киттлсен Норвегияның Гренландиядағы Крагеро қаласында дүниеге келді. Әкесі оның жас кезінде қайтыс болды, соның салдарынан әйелі мен сегіз баласы қиын жағдайда қалды. Теодор он бір жасында сағатшының шәкірті болды. 17 жасқа келгенде оның талантын Дидерих Мария Аалл байқап, Кристианиядағы (қазіргі Осло) Вильгельм фон Ханнос сурет салу мектебіне оқуға қабылдады. Ааллдың жан-жақты қаржылық көмегі арқасында ол кейін Мюнхенде оқыды. Бірақ 1879 жылы Дидерих Аалл оны бұрынғыдай қаржылай қолдауға шамасы келмеді, сондықтан Киттлсен неміс газеттері мен журналдары үшін сурет салып ақша табуға мәжбүр болды.
Kittelsen was born in the coastal town of Kragerø in Grenland, Norway. His father died when he was young, leaving a wife and eight children in difficult circumstances. Theodor was only 11 years old when he was apprenticed to a watchmaker. When at the age of 17 his talent was discovered by Diderich Maria Aall, he became a pupil at Wilhelm von Hannos drawing school in Christiania (now Oslo). Because of generous financial support by Aall he later studied in Munich. However, in 1879 Diderich Aall could no longer manage to support him, so Kittelsen had to earn his money as a draftsman for German newspapers and magazines.
Мансап
1882 жылы Киттлсенге Парижге оқуға мемлекеттік стипендия тағайындалды, бірақ ол келесі жылы өз қаражатымен Мюнхенге қайта оралды. 1887 жылы ол Норвегияға қайтып келді және қоршаған табиғаттан шабыттанды. Ол келесі екі жылын Лофотенде өткізді, Скомвер маяғында әпкесі мен күйеуімен бірге тұрды. Сол жерде Киттлсен суреттеріне мәтін жаза бастады. 1899 жылы Киттлсен мен оның отбасы Престфосс маңындағы Лаувлия деп аталатын үй мен суретші студиясына қоныстанды, онда ол өзінің ең жақсы көркемдік жылдарын өткізді. Осы кезеңде Киттлсен норвегиялық фольклор коллекционерлері Питер Кристен Асбьорнсен мен Йёрген Моеден «Норвегия халық ертегілері» (норв. Norske Folkeeventyr) кітабына суреттер салу үшін шақырылды. 1908 жылы ол Норвегия Корольдік Сент-Олаф орденінің рыцары аталды. Дегенмен, денсаулығы нашарлағандықтан 1910 жылы Лаувлияны сатуға және тастап кетуге мәжбүр болды. 1911 жылы Киттлсенге суретшілік стипендия тағайындалды; ол 1914 жылы Елеяда қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін оның жесірі Инга Киттлсенге Стортингтен жылдық жалақы тағайындалды.
In 1882, Kittelsen was granted a state scholarship to study in Paris, though he would return to Munich at his own expense by the following year. In 1887, he returned to Norway for good, where he would find inspiration in the surrounding nature. He spent the next two years in Lofoten, where he lived with his sister and brother in law at Skomvær Lighthouse. Kittelsen also started to write texts to his drawings there. Kittelsen and his family settled in a home and artist studio which he called Lauvlia near Prestfoss during 1899, where he would spend his best artistic years. During this period, Kittelsen was hired to illustrate Norwegian Folktales (Norwegian: Norske Folkeeventyr) by the Norwegian folklore collector Peter Christen Asbjørnsen and Jørgen Moe. In 1908 he was made Knight of The Royal Norwegian Order of St. Olav. However, he was forced to sell and leave Lauvlia in 1910 due to failing health. Kittelsen was granted an artist’s stipend in 1911; he died in Jeløya in 1914. After his death, his widow Inga Kittelsen was granted an annual salary from the Storting.
Стиль
Киттлсеннің стилінде неоромантизм мен наивтік сурет элементтері болған. Ұлттық суретші ретінде ол Норвегияда жоғары құрметке ие және кеңінен танымал, бірақ халықаралық деңгейде көп назар қабылдамайды, осы себепті оның есімі халықаралық деңгейде мойындалған суретшілер мен өнершілердің тізімдеріне көбінесе енгізілмейді.
Kittelsen's style had elements of Neo Romantic and naïve painting. As a national artist he is highly respected and well known in Norway, but doesn't receive much international attention, which is the reason that his name is often not included in registers of internationally recognized painters and artists.
Арнайы музейлер
Лаувлия, 1899-1910 жылдар аралығында оның үйі болған, Престфосс қаласының солтүстігіндегі Сигдал қаласында Fv287 тас жолының бойында орналасқан, және Сёнерен көлінің әдемі көрінісін ұсынады. Айналасындағы аймақ, әсіресе көлден бірнеше шақырым солтүстікке қарай орналасқан Андерснаттен тауы, Киттлсеннің ең танымал пейзаждарына шабыттандырды. Бүгінде Лаувлия – Киттлсеннің түпнұсқа туындыларының көрмесін ұсынатын жеке музей. Лаувлия Киттлсеннің өзі жасаған ағаш оюларымен және қабырға суреттерімен безендірілген. Жыл сайын Киттлсеннің жаңа туындыларынан көрме ашылады, сондай-ақ балалар үшін сурет салу және салуға арналған шаралар ұйымдастырылады. Көрмедегі суреттер әр жылдары ауыстырылады. Теодор Киттлсен мұражайы Blaafarveværket-те, Кобальт кендерінің жанындағы Skuterudhøyden қырасында орналасқан. Киттлсеннің табиғатты, орманды, тауларды және тролльдерді поэтикалық түсіндіруі ою-өрнекті жиһаз, майлы бояулар, акварельдер мен суреттер арқылы ұсынылады. Әр жылдары жаңа көрмелер ұйымдастырылады. 2014 жылы Blaafarveværket қазіргі заманғы ең ірі көрмені ұйымдастыруға жауапты болды. Суретшінің бала кезі өткен Крогере қаласындағы үйі де қазір оның мұрасына арналған музей болып табылады.
Lauvlia, his home from 1899 to 1910, is located in Sigdal north of Prestfoss along Highway Fv287, with scenic view of Lake Soneren. The surrounding area, in particular Mount Andersnatten which overlooks the lake a few kilometres north, inspired some of Kittelsen's most famous landscapes. Today Lauvlia is a private museum featuring an exhibition of Kittelsen’s original work. Lauvlia is decorated with Kittelsen's own woodcarvings and murals. A new exhibition of original Kittelsen works is opened each year with painting and drawing activities arranged for children. The paintings exhibited are rotated each year. Theodor Kittelsen Museum at Blaafarveværket is at the Skuterudhøyden ridge by the Cobalt Mines. Kittelsen’s poetical interpretations of nature, the forest, the mountains and trolls are presented in the form of carved furniture, oil paintings, watercolours and drawings. New exhibitions each year. In 2014 are Blaafarveværket in charge of arranging the biggest exhibition held ever in modern times. The house where the artist grew up in Kragerø is also currently a museum devoted to his legacy.
Мәдени сілтемелер
Black metal және фолк-метал тобы, мысалы, Burzum, Empyrium, Otyg және Satyricon оның кейбір суреттерін альбомдық көркемдеу ретінде пайдаланды, әсіресе Киттселсеннің "Svartedauen" ("Қара өлім") кітабынан алынған иллюстрациялар. Музыкант Фил Элверум өзінің 2017 жылғы "A Crow Looked at Me" альбомындағы он бірінші әнді Киттелесеннің "Soria Moria" картинасының құрметіне атап, оны өзінің қайғысын бейнелеу үшін қолданды. Киттселсеннің 160 жылдығы 2017 жылдың 27 сәуірінде Google doodle арқылы тойланды, бұл оған Норвегиядан тыс жерлерде танымалдық әкелді. 2024 жылдың наурызында аргентиналық автор Николас Фрэнсис Теодор Киттлен және қара металдағы оның мұрасы туралы "Крагеродан: Теодор Киттленнің қара металға тигізген керемет әсері" атты кітапта алғашқы мақаласын өңдеп, жариялады.
Black metal and folk metal bands such as Burzum, Empyrium, Otyg and Satyricon have used some of his pictures as album art, notably illustrations taken from Kittelsen's book Svartedauen (The Black Death). Musician Phil Elverum named the tenth song on his 2017 album A Crow Looked at Me after Kittelesen's painting "Soria Moria" specifically, using it as an illustration of his grief. Kittelsen's 160th birthday was celebrated in a Google doodle on 27 April 2017, giving him some exposure outside of Norway. In March 2024, Argentine author Nicolás Francis edited and published the first essay on Theodor Kittelsen and his legacy in Black Metal, in a book titled "From Kragerø: The Incredible Influence of Theodor Kittelsen on Black Metal."
Басқа дереккөздер
Холгер Кофед (1994) Кездесулер Т. Киттелсенмен (Осло: Gyldendal Tiden)
Holger Koefoed (1994) Møter med Th. Kittelsen (Oslo: Gyldendal Tiden)