Кіріспе

Турбореактивті қозғалтқыш

Pratt & Whitney J75 (азаматтық атауы: JT4A) – 1955 жылы алғаш рет ұшқан осьтік ағынды турбореактивті қозғалтқыш. 17,000 фунт-күш (76 кН) итеру класындағы екі шпулды конструкция, J75 Pratt & Whitney J57 (JT3C) қозғалтқышының үлкен нұсқасы болды. Азаматтық қызметте ол JT4A ретінде, ал стационарлық қолданыста GG4 және FT4 ретінде белгілі болды.

Жобалау және әзірлеу

Әскери мақсатта J75, Convair F 106 Delta Dart, Lockheed U 2 және Republic F 105 Thunderchief ұшақтарында қолданылған. Ол сондай-ақ прототиптік және тәжірибелік Avro Canada CF 105 Arrow, Lockheed A 12, Martin P6M 2 SeaMaster, North American YF 107 және Vought XF8U 3 Crusader III ұшақтарында да пайдаланылды. Pratt & Whitney JT3D турбовентиляторлы қозғалтқышы пайда болғанға дейін JT4A, кейбір Boeing 707 және Douglas DC 8 модельдерін қуаттандыруға қолданылды, бұл Boeing 707 220 және Douglas DC 8 20 ұшақтарының орташа қашықтықтағы, ал Boeing 707 320 және Douglas DC 8 30 ұшақтарының континенттер аралық қашықтықтағы жұмысын жақсартты. 1959 жылдың соңына қарай P&W, J75 турбовентиляторлы нұсқасын енгізуді қарастырды, оған TF75 немесе JT4D деп атау жоспарланған. Бірақ авиация өнеркәсібінен үлкен қызығушылық болмағандықтан, бұл жобадан бас тартылды.

Теңіз және электр энергиясын өндіру

Ұшақтардағы қызмет мерзімі салыстырмалы түрде қысқа болғаннан кейін, JT4A теңіз күштерінде кеңінен қолданылды, онда FT4 түрлі модельдерде өндірілді. Оның кең таралған қолданыстарының ішінде алғашқы турбиналық соғыс кемелері, Канаданың, сондай-ақ АҚШ жағалау күзетінің кемелері, 1970 жылдары салынған "Polar Sea" және "Polar Star" мұз бұзақыштары (CODOG конфигурациясындағы әрқайсысы 3 қозғалтқышпен) бар, сонымен қатар ол АҚШ теңіз күштері үшін де қарастырылған болатын. 1960 жылдан бері 1000-нан астам FT4 сатылды, олардың көптегені бүгінге дейін электр энергиясын өндіруге қолданылуда. Қазіргі стандарттар бойынша ескірген оларды шығарындыларын азайту үшін каталитикалық түрлендіргіштерді қосатын жаңартулар қолжетімді.