Кіріспе

HMV – 1921 жылы Ұлыбританияда құрылған музыка және ойын-сауық сауда компаниясы. 2024 жылдың ақпанына дейін ол Ұлыбритания, Ирландия, Жапония және Бельгияда жұмыс істейді, сондай-ақ Канададағы Toys "R" Us орындарындағы сату орындарына ие. Бұл акроним – Франсис Барро салған Ниппер иттің граммофонды тыңдап отырған суретінің «Оның қожайынының дауысы» деген атауынан шыққан. Бұл дүкен 1921 жылы Лондонның Оксфорд көшесінде «Граммофон компаниясы» тарапынан ашылды. 1998 жылы ол «EMI» (Граммофон компаниясының мұрагері) компаниясынан бөлініп, кейін «HMV Group plc» болып құрылды. 2007 жылдың тамызында HMV бәсекелес «Fopp» сауда компаниясын сатып алды. 2013 жылдың сәуірінде HMV компаниясы «Hilco UK» компаниясымен шамамен 50 миллион фунт стерлингке сатып алынды. 2019 жылдың ақпанында «JD Sports» HMV брендін сатып алды, ал канадалық «Sunrise Records» компаниясы лицензия бойынша HMV дүкендерін басқарады. Бұл бренд Жапонияда да бар, бірақ ол жеке меншікте.

Шығу тегі

HMV-нің тарихы 1890 жылдары дискілік граммофон пайда болған кезде басталды. "The Boy's own Paper" атты Лондондық ер балаларға арналған, Британ империясы бойынша таралған апталық газетте 1899 жылғы фоторекламада Ниппер, граммофон және шеберлер дауысы мотиві алғаш рет қолданылды. 1902 жылы бұл Грамофон компаниясының құрылуының бастамасы болды. 1907 жылдың ақпанында Хэйс, Мидлсекс қаласында жаңа, арнайы пластинкалар зауытының құрылысы басталды. Осы кезде диск жазбалары музыка дүкендерінде және тәуелсіз саудагерлерде сатылды. 1921 жылы Грамофон компаниясы Лондонның Оксфорд көшесіндегі 363 нөмірдегі бұрынғы ер адамдар киімдері дүкенінің орнында алғашқы HMV дүкенін ашты; композитор Эдвард Элгар ашылу салтанатына қатысты. 1931 жылдың наурыз айында Грамофон компаниясы Columbia Graphophone Company компаниясымен бірігіп, Electric and Musical Industries Ltd (EMI) компаниясын құрды.

Кеңейту

1966 жылы HMV Лондондағы бөлшек сауда желісін кеңейте бастады. 1970-ші жылдар бойы компания өсуін жалғастырып, көлемі екі есеге ұлғайды және алты жылдың ішінде елдегі жетекші мамандандырылған музыка дүкеніне айналды. Дегенмен, 1976 жылы құрылған Virgin Megastores және 1972 жылы құрылған Our Price компанияларынан күшті бәсекеге тап болды, олар Ұлыбритания бойынша көптеген сауда орталықтарында дүкендер желісін ашты. Кейіннен HMV Our Price-ты озып кетіп, оның қызметін тоқтатуға қауіп тудырды, өйткені жаңа және ірі дүкендер желісін құрды. Компания 1986 жылы 150–154 Оксфорд көшесіндегі жаңа орналасқан жерде өзінің флагмандық дүкенін ашты, сол кезде бұл әлемдегі ең үлкен пластинка дүкені екендігін мәлімдеді, ал ресми ашылу рәсіміне Боб Гелдоф және Майкл Хатченс қатысты. 1990-шы жылдарға дейін өсім жалғасты, компания 320-дан астам дүкенге жетті. HMV 1996 жылы 75 жылдық мерекесін тойлады. Жаңа бірлескен кәсіпорын содан кейін Waterstones кітап дүкендері желісін сатып алып, Dillons компаниясымен біріктірді.

Ұстауыш

2002 жылға қарай EMI-нің HMV Media-дағы үлесі 43% құрады, Advent International-ға 40% тиесілі болса, қалғаны басқаруға берілді. Компания сол жылдың соңында Лондон қор биржасында HMV Group plc деп тіркелді, нәтижесінде EMI-нің үлесі номиналды ғана болды. 2005 жылғы Рождествоға дейінгі нашар сауда кезеңінен кейін компания басқа біреуге сатылуға бейім болды. 2006 жылғы 7 ақпанда Permira компаниясы топты сатып алуға 762 миллион фунт стерлингтік (бір акцияға 190 пенс есебімен) шартты ұсыныс жасады, бірақ HMV компаниясы оны компанияның бағасы жеткіліксіз деп санады. Permira құнын арттырған екінші ұсыныс жасады, алайда HMV 2006 жылғы 13 наурызда одан да бас тартты, содан кейін компанияның орта және ұзақ мерзімді перспективалары дұрыс бағаланбағанын мәлімдеді, осыдан кейін Permira сатып алудан бас тартты.

Сатып алулар

2006 жылы HMV Group Ottakar’s кітап желісін сатып алып, оны Waterstones-ке біріктірді. Бірігу HMV-нің өсу стратегиясымен байланысты болды, себебі Ottakar’s филиалдарының көптегені шағын қалаларда орналасқан. 2006 жылғы 30 наурызда Бәсекелестік комиссиясы HMV Group компаниясына Waterstones арқылы Ottakar’s тобын сатып алуға алдын ала рұқсат берді, бұл сатып алудың «бәсекелестіктің маңызды деңгейін төмендетпейтінін» мәлімдеді. Содан кейін Waterstones 2006 жылғы 31 мамырда Ottakar’s сатып алу бойынша келіссөздердің сәтті аяқталғанын хабарлады. Ottakar’s-тың барлық 130 дүкені 2006 жылғы Рождествоға дейін Waterstones деп қайта аталды. 2007 жылғы наурызда жаңа топтың бас директоры Саймон Фокс үш жыл ішінде кеңейтілген Waterstones дүкендерінің жалпы ауданын 10%-ға қысқартуды жариялады, оның көп бөлігі Ottakar’s-ты сатып алу нәтижесінде құрылған екі дүкені бар жерлерді қамтиды. 2007 жылғы 29 маусымда ойын-сауық дүкені Fopp әкімшілікке өтті, 81 дүкен жабылып, 800 қызметкер жұмыстан босатылды. 31 шілдеде HMV брендті және 70 жұмыс орнын сақтап қалған алты дүкенді сатып алды. 2008 жылғы 24 желтоқсанда HMV-нің бәсекелесі Zavvi, Virgin Megastores ойын-сауық дүкенінің мұрагері, әкімшілікке енді. 2009 жылғы 14 қаңтарда HMV 14 Zavvi дүкенін сатып алуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2009 жылғы 18 ақпанда HMV Group тағы бес Zavvi дүкенін сатып алды, олар HMV дүкендері болып қайта аталды. Сонымен қатар, Эксетердегі Принцесшай дамуындағы бұрынғы Zavvi дүкені де қосылды. Сатып алулар Әділ сауда кеңсесімен тексеріліп, 2009 жылғы сәуірде мақұлданды. 2008 жылғы MCV Industry Excellence Awards жүлдесінде HMV «Жылдың ойын-сауық сауда желісі» атағын алды. 2009 жылғы қаңтарда HMV MAMA Group-тың 50% үлесін сатып алып, Mean Fiddler Group деп аталатын бірлескен кәсіпорын құрды. Келісім HMV брендін тікелей музыка орындарына, соның ішінде Hammersmith Apollo-ға енгізді. 2009 жылғы 23 желтоқсанда HMV 46 миллион фунт стерлингке бағаланған тікелей музыка сатып алу келісімі бойынша MAMA Group-тың барлық бөлігін сатып алды. HMV 2009 жылғы қыркүйекте 7digital компаниясының 50% үлесін 7,7 миллион фунтқа сатып алды, бұл оның цифрлық контент ұсынысын арттыру стратегиясының бір бөлігі болды. 7digital HMV-нің музыка жүктеу қызметін ұсынды және компания Waterstone’s үшін электрондық кітаптар қызметін енгізуді жоспарлады. 2011 жылғы 5 қаңтарда HMV сатудың төмендеуіне байланысты талдаушылардың болжамы бойынша пайданың төменгі шегінде болатынын хабарлады, нәтижесінде акциялардың құны 20%-ға төмендеді және топтың 40 HMV дүкенін, сондай-ақ 20 Waterstone кітап дүкенін, әсіресе компанияның бірнеше орналасқан жерлерде жұмыс істейтін қалалар мен қалаларда жабу ниеті туралы хабарлады. Дүкендерді жабу 2011 жылғы қаңтардың соңында басталды. Waterstone’s-тың A&NN Capital Fund Management компаниясына 53 миллион фунт стерлингке сатылуы 2011 жылғы 29 маусымда аяқталды және төтенше жалпы жиналыста акционерлердің көп бөлігімен мақұлданды. HMV Hammersmith Apollo-ны 2012 жылғы мамырда AEG Live және Eventim компанияларына 32 миллион фунтқа сатты. Ол MAMA Group-тың қалған бөлігін 2012 жылғы желтоқсанда Lloyds Development Capital компаниясына 7,3 миллион фунтқа сатты, соның ішінде компанияның Mean Fiddler Group-тағы 50% үлесі де бар.

Әкімшілік (2013)

2013 жылдың 15 қаңтарында HMV Group компаниясы Deloitte компаниясын басқарушы етіп тағайындады және акцияларын тоқтатты, бұл оның 4,350 Ұлыбританиядағы қызметкерлерін жұмыстан босату қаупіне ұшыратты. Сыйлық купондары бастапқыда жарамсыз деп жарияланды, себебі купон иелері кепілсіз кредиторлар ретінде қарастырылды, оларға компанияның міндеттемесі болды, бірақ 22 қаңтардан бастап қайта қабылдана бастады. HMV Ireland 2013 жылдың 16 қаңтарында тарап кеткенін мәлімдеді, бұл компанияны Ирландия заңнамасына сәйкес барлық дүкендерін дереу жабуға міндеттеді. Hilco UK қайта құрылымдау компаниясы HMV-нің қарызын кредиторларынан – The Royal Bank of Scotland және Lloyds Banking Group банктерінен сатып алды, бұл компанияны бақылауға алуға жасалған қадам болды. Hilco сатып алған жалпы қарыз шамамен 110 миллион фунт стерлингті құрады және HMV басқаруға кірген кезде HM Revenue and Customs органдарына шамамен 20 миллион фунт стерлинг салық төлеуі тиіс болды. 2013 жылдың 31 қаңтарында бас кеңседе және таратпа орталықтарында 190 қызметкер жұмыстан босатылды. 2013 жылдың 7 ақпанында Deloitte 66 дүкеннің жабылатынын растады. Жабылудың нақты күні белгіленбеді, бірақ келесі екі айда орын алуы күтілді. Келесі күні Deloitte Лондон, Марлоу және Солихалл қалаларындағы кеңселерде тағы 60 адамның, соның ішінде бас директор Тревор Мурдың жұмыстан босатылғанын растады. 2013 жылдың 20 ақпанында Deloitte қосымша 37 дүкеннің жабылатынын растады. 2013 жылдың 26 ақпанында алты дүкен Morrisons супермаркеттер желісіне сатылды. 2013 жылдың 28 ақпанында Гонконг пен Сингапурдағы сегіз дүкен AID Partners Capital Limited компаниясына сатылды, содан кейін операция Hilco UK сатып алған HMV Group компаниясынан тәуелсіз болды. Бұл мәміле AID Partners Capital Limited компаниясына Гонконг, Макао, Қытай, Тайвань және Сингапурда HMV брендін пайдалану құқығын алуға мүмкіндік берді. 2013 жылдың 23 наурызына дейін Deloitte 120 дүкенді жұмысын жалғастыратын компания ретінде сату бойынша келісімді аяқтауға тырысты. Бұрын жабылуға белгіленген бірнеше дүкендерді жабу туралы шешім үй иелерімен келіссөздерден кейін қайта қарастырылды. 2016 жылдың 21 наурызында China 3D Digital Entertainment Limited компаниясы AID Partners Capital Limited компаниясынан HMV Гонконг операцияларын сатып алды, кейіннен ол HMV Digital China Group Limited деп аталды.

Hilco-ның меншік құқығы (20132019)

2013 жылдың 5 сәуірінде Hilco UK компаниясы HMV-ді сатып алғанын жариялады, бұл компанияны банкроттықтан алып шығарды және оның 141 дүкенін және шамамен 2500 жұмыс орнын сақтап қалды. Бұл көрсеткіштердің ішінде Deloitte компаниясы банкроттық процесінде жабылуға таңдаған 25 дүкен де болды. HMV-ге тиесілі барлық тоғыз Fopp дүкені де сатып алынған дүкендердің қатарына кірді. Hilco сонымен қатар, елдегі барлық дүкендер жабылғаннан кейін Ирландияда HMV дүкенін қайта ашуға үміттенедінін мәлімдеді. Бұл мәміле шамамен 50 миллион фунт стерлингке бағаланды. Компания өзінің басты дүкенін 2013 жылдың 23 қазанында 363 Oxford Street мекенжайындағы бастапқы орнына көшірді. HMV-нің 150–154 Oxford Street мекенжайындағы бұрынғы басты дүкені, әлемдегі ең ірі музыка дүкені болған, 2014 жылдың 14 қаңтарында жабылды. 2014 жылға қарай HMV Ұлыбритания ойын-сауық нарығында Amazon-нан кейін екінші орынды иеленді. Компанияның 2014 жылдың қыркүйегінде Companies House-қа ұсынған құжаттарында, банкроттыққа түскеннен бері 11 ай ішінде 17 миллион фунт стерлинг пайда тапқаны көрсетілді. 2015 жылдың қаңтарында HMV Ұлыбританияда физикалық музыканың ең ірі сатушысы болып Amazon-ды озып кетті. Дегенмен, бастапқыда сақталған деп есептелген Йорк, Сойлхелл, Портсмут және Белфаст дүкендері жабылды.

Sunrise-тің меншік құқығы (2019 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2018 жылдың 28 желтоқсанында HMV компаниясы тағы да әкімшілікке берілгенін растады. Hilco UK бұл қадамның себебі ретінде бөлшек саудадағы бәсекелестіктің күрт өсуін ("цунами") көрсетті. 2019 жылдың 5 ақпанында канадалық Sunrise Records компаниясы Hilco UK-тан HMV Retail Ltd компаниясын белгісіз сомаға сатып алғанын жариялады. Бұған дейін Sunrise, HMV Canada компаниясы банкротқа ұшырағаннан кейін Канададағы 70-тен астам HMV дүкенінің жалға алу құқығын сатып алған болатын, бұл Онтариодағы бөлшек сауда желісін ұлттық деңгейге жеткізді. Sunrise HMV желісін және бес Fopp дүкенін сақтап қалуды жоспарлап отыр, бірақ бірден 27 дүкенді, оның ішінде Oxford Street-тегі бас дүкенін және жоғары жалға төлеуге мәжбүр болған басқа да дүкендерді жапты. 2019 жылдың 25 ақпанында Financial Times Sunrise компаниясының HMV-ді сатып алу құны 883 000 фунт стерлингке бағаланғанын хабарлады. Жалға берушілермен келіссөздер жүргізгеннен кейін, ақпан айының соңында HMV 13 дүкенін (оның ішінде бір Fopp дүкенін) қайта ашты. 2019 жылдың қазан айында жаңа иелері Бирмингемдегі Дейл-Эндте HMV Vault дүкенін ашты, ол Еуропаның ең ірі ойын-сауық дүкені деп танылды және ондаған мың дискі, винил пластинкасы және басқа да тауарлар сатылады.

COVID-19 пандемиясы және 100 жылдық мерейтойы (20202021)

22 наурыздан 15 маусымға дейін, содан кейін 2020 жылдың 5 қарашасынан 2 желтоқсанына дейін және 2021 жылдың 4 қаңтарынан 2021 жылдың 12 сәуіріне дейін (Англияда) барлық HMV дүкендері COVID-19 пандемиясының салдарынан жабылды. 2020 жылдардың басында HMV жаңа дүкендер ашуды және бар дүкендерін басқа жерге көшіруді бастады, соның ішінде бұрын жабылып қалған HMV филиалдары болған жерлерде де, мысалы, Солихаллде. Кейбір жағдайларда бұл жаңа сауда орындары басқа бөлшек сауда желілерінің, әсіресе Arcadia Group-тың тарауынан босаған дүкендерде ашылды. Мысалы, HMV дүкені бұрын Burton Menswear және Dorothy Perkins иеленген Данфермлиндегі үй-жайларда орналасты, Бродвей сауда орталығына, Бекслихитке (бұрынғы Burton/Perkins үй-жайларында) қаладағы бұрынғы дүкені жабылып, тоғыз жыл өткен соң қайта оралды, ал Уиган қаласында бұрынғы кішірек жерден Topshop/Topman босаған үлкен үй-жайларға көшірілді. 2021 жылдың шілдесінде HMV өзінің 100 жылдық мерейтойын тойлады. Мерекелік шаралар аясында фирма 37 лимиттік винил альбомын шығарды. Сондай-ақ, 100 тректен тұратын Now That's What I Call HMV атты CD жинағы жарық көрді. Альбомды тек HMV дүкендерінен, HMV веб-сайтынан және eBay-ден сатып алуға болды. 2021 жылы компания брендін жаңартты, дүкендердің фасадында және әлеуметтік желілерде "The HMV Shop" деген ұранды пайдалана бастады. Бұрынғы логотип әлі де көптеген дүкендерде (соның ішінде HMV Vault дүкенінде) және веб-сайтта қолданылады. 2023 жылдың сәуірінде HMV төрт жылдық үзілістен кейін 363 Оксфорд көшесіндегі бастапқы орнында жаңа форматтағы дүкенді қайта ашуға келісім бергені расталды. Бұл уақытта үй-жайлар уақытша түрде "американдық тәттілері" сататын дүкендермен және көшенің басқа бос дүкендерімен толтырылған еді. Бұл HMV-нің 1921 жылдан 2000 жылға дейін және 2013–2019 жылдар аралығында 363 Оксфорд көшесіндегі үшінші рет орналасуы болады. Содан кейін HMV Ирландияда да қайта ашылатыны жарияланды және 2023 жылдың маусым айында Дублиннің Генри көшесінде дүкен ашты.

Операциялар

Hilco UK компаниясы сатып алғаннан кейін, компания жалақы төлемдерінен 7,8 миллион фунт стерлинг үнемдеу мақсатында бүкіл бизнес бойынша дүкен қызметкерлерінің санын азайтуға тырысып жатқаны хабарланды. Дүкендер күзетшілерді, кассирлерді және қадағалаушыларды жоғалтты, ал менеджерлер олардың орнын басуға міндетті болды. 2016 жылдың тамызында Ирландия Республикасындағы барлық HMV дүкендері жабылып, онлайн-дүкенге алмастырылды. Солтүстік Ирландиядағы HMV Belfast дүкені 2014 жылдың наурыз айында 1 миллион фунт стерлингке жөнделгеннен кейін қайта ашылды, бірақ 2019 жылдың ақпанында жабылу қаупі туды. Дегенмен, Frasers Group компаниясымен келісімге қол жеткізілді, бұл дүкенге саудасын жалғастыруға мүмкіндік берді. HMV 2009 жылдың қазанында бас директор Саймон Фокстың Англиядағы HMV және Waterstone's дүкендеріне кинотеатрлар әкелу жоспарының аясында Curzon Cinemas компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрды. Алғашқы сынақ кинотеатры Уимблдондағы HMV дүкенінің үстінде, бұрынғы қойма бөлмесін үш жеке зал мен барға айналдырып ашылды. Оның дүкен жұмыс уақытынан тыс кіруге мүмкіндік беретін жеке кіреберісі бар, сондай-ақ дүкен ішінде де кіруге болады. Сынақ сәтті деп танылды және HMV-нің Челтенхэм дүкенінде және Лондонның Пикадиллидегі Waterstone's дүкенінде қосымша кинотеатрлар ашу жоспарланған. 2015 жылдың маусым айында HMV өзінің музыка жүктеу қызметін толықтыратын онлайн-дүкенін қайта іске қосты. AID Partners жеке капитал фирмасына тиесілі Сингапурдағы бір және Гонконгтағы бес дүкен Ұлыбританиядағы операциялардан тәуелсіз HMV брендімен сауда жасады. Бұл дүкендер кейін жабылды, Сингапурдағы дүкен 2015 жылы, ал Гонконгтағы соңғы филиал 2018 жылы жабылды.

Өнімдер ассортименті

HMV компаниясының 2023 жылғы слоганы ресми веб-сайтта және жарнамалық баннерлерде винил ● музыка ● кино және теледидар ● поп-мәдениет ● дискі ойнатқыштар деп көрсетілген. HMV дүкендерінде аудио өнімдер, Blu-ray, CD, аудио кассеталар, винил пластинкалары, DVD, пластинка ойнатқыштар және құлаққаптар, сондай-ақ кино, теледидар және музыка тауарларының ассортименті кеңейіп келеді. HMV 2013 жылдың қазан айында 7digital ұсынған, iOS және Android қосымшаларын қамтитын музыка жүктеу қызметін іске қосты (www.hmvdigital.com). HMV 2015 жылдың маусым айында онлайн дүкенін қайта іске қосты, эксклюзивті тауарлармен CD, DVD, Blu-ray дисктері мен LP пластинкаларын онлайн тапсырыс беруге және үйге жеткізуге мүмкіндік берді. Соңғы кезде HMV популярлы мәдениет тауарларының өсу тенденциясына көбірек назар аударды және 2020 жылы жапондық және американдық тәттілер мен сусындардың "Sweet Treats" атты өте табысты желісін ұсынды.

Лояльдік бағдарлама

2008 жылдың 1 қыркүйегінде HMV пайдаланушыларға өз музыка кітапханаларын импорттауға мүмкіндік беретін "Get Closer" әлеуметтік желісін іске қосты, бұл Napster және iTunes Store сияқты онлайн музыка дүкендерімен бәсекелестікке түсті. Сайт 2009 жылдың қыркүйегінде жабылды. HMV 2003 жылдың тамызында алғаш іске қосылып, кейіннен жабылып, 2008 жылы қайта іске қосылған "purehmv" деп аталатын клиенттік бағдарламаны пайдаланды. Бұл бағдарлама карта иелеріне жасаған сатып алулары үшін ұпай жинауға және оларды купондар, естелік заттар мен автографталған тауарлар сияқты түрлі сыйлықтарға айырбастауға мүмкіндік берді. "purehmv" бағдарламасы енді тоқтатылды және оның орнына жаңа клиенттік бағдарлама енгізіледі, оның іске қосылу күні әлі хабарланбады.