Кіріспе

Күкірттің және натрийдің қорытпасы. Натрий амальгамы, әдетте Na(Hg) деп белгіленеді, күкірттің және натрийдің қорытпасы болып табылады. Амальгама термині қорытпалар, металл аралық қосылыстар және ртутті басты компонент ретінде қамтитын ерітінділер (қатты және сұйық ерітінділер) үшін қолданылады. Натрий амальгамы көбінесе реакцияларда, қатты натрийге қарағанда басқаруға ыңғайлырақ, күшті тотығуға қарсы агент ретінде қолданылады. Олар сумен салыстырмалы түрде қауіпсіз реакцияға түседі және көбінесе сулы суспензия ретінде қолданылады. Натрий амальгамы 1862 жылдан бері реагент ретінде қолданылып келеді. 1866 жылы Дж. Альфред Уэнклин синтез әдісін сипаттады.

Құрылымы мен құрамы

"Натрий амальгамасы" үшін ерекше формула қарастырылмаған. Na5Hg8 және Na3Hg нақты анықталған қосылыстар болып табылады. Натрий амальгамаларында Hg-Hg арақашықтығы сынаптың өзіндегідей 3 Å-ге қарағанда шамамен 5 Å-ге дейін ұзарады. Әдетте амальгамалар натрийдің салмақтық үлесіне сәйкес жіктеледі. 2% Na-ны қамтитын амальгамалар бөлме температурасында қатты күйде болады, ал кейбір азырақ концентрацияланған амальгамалар сұйық күйде қалады.

Дайындық

Металл натрий сынапқа экзотермиялық түрде, яғни жылу бөліп ерітеді, сондықтан натрий амальгамасының түзілуі ұшқын тудыруы мүмкін болғандықтан қауіпті. Бұл процесте сынаптың жергілікті қайнауына себеп болады, осы себепті әдетте түтін шығаратын шкафта (вытяжной шкаф) жүргізіледі және көбінесе ауадан қорғалған әдістермен, мысалы, сусыз сұйық парафин астында синтездеу арқылы жасалады. Натрий амальгамасын зертханада натрий металлын сынапқа еріту арқылы немесе керісінше дайындауға болады. Натрий амальгамасын химиялық реагенттер сататын дүкендерден сатып алуға болады.

Қолданылуы

Натрий амальгамасы органикалық химияда қуатты тотығуға қарсы агент ретінде қолданылады, оны натрийден қолдануға қауіпсіз. Ол Эмде ыдырауында, сондай-ақ ароматикалық кетондарды спирттерге дейін тотығуға қарсы процесте қолданылады. Жоғары қысымды натрий шамдарын жасауда натрий амальгамасы қолданылады, ол шамға қажетті түсті натрий арқылы, ал электрлік қасиеттерін сынап арқылы қамтамасыз етеді.

Жиделі элементтердің электролизі

Натрий амальгамы – сынап жасушалы электролиз арқылы хлор өндірілгендегі қосалқы өнім. Бұл жасушада тұздық (концентрацияланған натрий хлориді ерітіндісі) сұйық сынап катоды мен титан немесе графит аноды арасында электролизденеді. Анодта хлор пайда болады, ал катодта түзілген натрий сынапқа еріп, натрий амальгамын құрайды. Әдетте, бұл натрий амальгамы алынып, сумен "бөлшектегіш жасушада" реакцияға түсіріледі, нәтижесінде сутек газы, концентрацияланған натрий гидроксиді ерітіндісі және қайта өңдеуге жіберілетін сынап алынады. Теориялық тұрғыдан алғанда, барлық сынап толығымен қайта өңделуге тиіс, бірақ сөзсіз шамалы бөлігі жоғалады. Сынаптың қоршаған ортаға таралуы мүмкін деген алаңдаушылықтан туындап, сынап жасушалы процесс көбінесе аз улы катодты қолданатын жаңа нысандармен алмастырылуда.