Жаңа Зеландияның Оңтүстік Аралындағы Солтүстік-Батыс Желдің Құбылысы
Nor'west arch
Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы ерекше Nor'west аркасы – қатты желмен бірге көрінетін құбылыс. Бұл арка Альпі тауларының үстіндегі бұлттардың қалыптасуымен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-батыс доғасы – Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының шығыс жағалауына тән ерекше ауа райы құбылысы. Сондықтан, оны көбінесе Кентербери доғасы деп атайды, бірақ ол Отаго мен Марлбороу, сондай-ақ Кентербери аймағында да байқалады. Ол Оңтүстік Альп тауларының үстіндегі көк аспанда көрінетін ақ бұлттың доғасы түрінде көрінеді және күшті, ыстық солтүстік-батыс немесе солтүстік жел – "Солтүстік жел" (The Nor'wester) деп аталатын желмен бірге жүреді. Кентербери жағалауына жақын, Оңтүстік Альп тауларынан алшақ жерде, таулардың үстінде көк түсті аймақ болып көрінеді, одан шығысқа қарай ақ бұлттар ағып жатыр. Бұл құбылыс АҚШ және Канаданың Тынық мұхиты аймақтарындағы Чинук доғасына ұқсас.
The Nor'west arch is a weather pattern peculiar to the east coast of New Zealand's South Island. For this reason, it is also often referred to as the Canterbury arch, although it is visible in both Otago and Marlborough as well as in the Canterbury Region. It is shown in an apparent arch of high white cloud in an otherwise clear blue sky over the Southern Alps, and is accompanied by a strong hot northwesterly or northerly wind simply known as The Nor'wester. Closer to the Canterbury coast, some distance from the mountains of the Southern Alps, it appears as a clear area of blue above the mountains, with white cloud streaming to the east from it. The phenomenon is similar to the Chinook arch seen in the Pacific regions of the United States and Canada.
Құрылу
Солтүстік-батыс доғасы – фён бұлты. Солтүстік-батыс желдері Тасман теңізінен жылы ылғалды ауа алып келеді, және Оңтүстік Альп таулары оны жоғары көтеріп, тез суытады. Таулардың шығысындағы аймақ Альп тауларының жаңбыр көлеңкесінде орналасқан; ылғалдың көп бөлігі Батыс жағалауына жауады және ол жердегі қоңыржай ылғалды орманның пайда болуына себеп болады. Ауа Альп тауларынан өтетін кезде, қалған су буы таулардың үстіндегі бұлт жолағында, әрбір ауа толқынының жоғары нүктесінде көрінеді. Шығыс жағынан қарағанда, бұл бұлттың "доғасы" сияқты көрінеді. Тұрақты толқын немесе доға, ылғалдың конденсацияланып, толқынның жоғарғы бөлігінде көрінетіндей болуынан және ауа толқынның төменгі бөлігіне түскенде қайта булануынан пайда болады. Суық фронттардың әсерінен туындаған солтүстік-батыс желдері, фронт өте келе, бір-екі күн ішінде салқын оңтүстік желге айналып, жаңбыр шашырауымен бірге келеді. Қыстың ортасында Норвестерден кейін көбінесе қысқа, бірақ күшті суық толқын соғады, көбінесе нөсер, бұрқасын немесе жаңбыр әкеледі, ал кейде қар да жауып, теңіз деңгейіне дейін орналасады.
The Nor'west arch is a föhn cloud. The northwesterly wind drives warm moist air from over the Tasman Sea, and it is pushed up by the presence of the Southern Alps, causing it to cool rapidly. The area to the east of the divide is in the rain shadow of the Alps; much of the moisture is dumped on the West Coast, and is responsible for the temperate rainforests found there. As the air passes over the alps, the water vapour remaining becomes visible in a band of cloud over the mountains at the top of each wave of air. From the perspective of a viewer on the eastern side, this appears as an 'arch' of cloud. The standing wave or arch is caused by the moisture condensing and becoming visible towards the top of the wave and then evaporating again as the air descends to the trough of the wave. Nor'westers caused by cold fronts will often change within a day or two to a cool southerly wind accompanied by rain showers, as the front passes through. In mid winter, a Nor'wester is often followed by a brief but intense cold snap, frequently bringing thunder, hail, or rain and sometimes snow which may settle to sea level.
Пайда болуы
Солтүстік-батыс аркасы Амберлиден солтүстікке дейін және Орталық Отагодан оңтүстікке дейін көрінеді, бірақ Кентербери жазығында ең анық байқалады, себебі таулардың шығысындағы жер жазық және темендікке ие. Норвестер жылдың кез келген уақытында соғуы мүмкін, бірақ қыста сирек кездеседі. Көптеген күшті солтүстік және солтүстік-батыс желдері суық фронттардың алдында пайда болады. Оңтүстік арал арқылы өтетін фронт көбінесе солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылады, алдымен Батыс жағалауының солтүстік бөліктеріне жетеді, содан кейін шығыс жағалауының сәйкес аймақтарына таралады. Фронтпен байланысты циклоникалық жүйенің алдындағы тік ауа қысымы градиенті осы норвестерлерге күш береді; олар көбінесе дауылдық күшке жетеді және ағаштар мен ғимараттарға жергілікті зақымдар келтіреді. Бірнеше жылда бір рет норвестер дауылдың күшіне жақындап, кең аумақта зардаптар тудырады.
The Nor'west arch can be seen as far north as Amberley and as far south as Central Otago, but it is at its most prominent on the Canterbury Plains, due to the flat and low lying nature of the land to the east of the mountains. The Nor'wester can blow at any time of year, but is less common in winter. Many of the strongest northerly and northwesterly winds blow ahead of cold fronts. A front lying across the South Island will often extend from northwest to southeast, reaching northern parts of the West Coast before it reaches corresponding areas on the east coast. The steep air pressure gradient ahead of the cyclonic system associated with a front gives these nor'westers their strength; they will commonly reach gale force and cause isolated damage to trees and buildings. Once every few years, a nor'wester will approach hurricane strength and cause widespread damage.
Әсерлер
Солтүстік-батыстан соғатын желдің тән қасиеттері – ыстық пен ылғалдың жетіспеуі, Кентербери және Жаңа Зеландияның шығыс жағалауындағы басқа да аймақтардағы үдемелі құрғақшылықтардың пайда болуына елеулі үлес қосады. Нор'вестердің ыстық, құрғақ сипаты көптеген адамдарға терең психологиялық әсер етеді. Статистикалық зерттеулер бойынша, бұл құбылыс өзіне-өлісім және отбасылық зорлық-зомбылықтың өсуімен байланысты.
The heat and lack of moisture characteristic of nor'westers play a major role in the intermittent droughts experienced by Canterbury and other regions on New Zealand's eastern coasts. The Nor'wester has a deep psychological effect on many people subjected to its hot, dry nature. It has been statistically linked to increases in suicide and domestic violence.