Кіріспе

Афина қаласындағы стадион, Джорджия штаты, АҚШ
Джорджия университетінің стадионы

Санфорд стадионы – Афина қаласындағы Джорджия университетінің (сондай-ақ UGA деп те аталады) футбол ойындары өткізілетін кампустағы арена. 92 746 орындық стадион NCAA (және АҚШ) бойынша тоғызыншы орында, ал әлем бойынша 17-ші орында тұр. Стадиондағы ойындар алаңды қоршаған жиектерге байланысты "жиектер арасында" өтеді деп айтылады, бұл жиектер 1929 жылы стадион ашылғаннан бері оның дизайнының бөлігі болған. Қазіргі жиектер 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының футбол турнирлерін өткізу үшін бұрынғылары алынып тасталғаннан кейін отырғызылды. Стадион көбінесе университет футболының "ең жақсы, ең шулы және ең қорқынышты атмосферасының" бірі деп есептеледі. Көптеген университет стадиондарында жасанды жабын болса, Санфорд стадионында бастапқыда және қазірге дейін Тифтон 419 Бермуда шөбі егілген табиғи шөп алаңы бар.

Тарих

Стадионға доктор Стьэдман Винсент Санфордтың есімі берілген, ол UGA атлетикасының дамуына зор үлес қосып, бастама көтерген тұлға. Санфорд 1903 жылы Джорджия университетіне ағылшын тілі оқытушысы болып келді. Кейіннен ол спорт комитетінің өкілі болды, ал ақырында университет президенті және Джорджия университетері жүйесінің басшысы қызметтерін атқарды. 1911 жылы университет футбол командасының ойын алаңын алғашқы орналасқан жерінен, Герти Филдтен, кампустың орталық бөлігіне, Санфорд Филдке көшірді. Сол жылдары футболға жаңа серпіліс болды, Джорджия штатындағы қарсыласы – Джорджия Технология институтымен бірнеше даулы ойындар өткізілді. Санфорд Филд үлкен көрермен қабылдай алмағандықтан, Джорджия командасы әр жыл сайын Атлантадағы Технология институтының Грант Филд стадионына баруға мәжбүр болды. Санфорд Джорджияның Технология институтымен теңдей алатын жаңа стадионға ие болуын қалады. 1927 жылы UGA-ның жеңілмеген (9–0) командасы Технология институтына барып 12–0 есебімен жеңілгенде, ол мүшеліктің «соңғы тамшысы» болды. Технология институтының алаңды UGA-ның шабуылшыларын баяулату үшін түнгі уақытта суарғаны айтылды. Осыдан кейін Санфорд «Технология институтынан үлкен стадион салуға» және ойындарды Афинадағы стадионда екі жылда бір рет өткізуге уәде берді. Санфорд өз жобасын қаржыландыру үшін спорттық қауымдастықтың мүшелері стадион құрылысын қаржыландыру үшін банк несиесіне кепілдік беретін қағаздарға қол қояды деген идеяны ұсынды. Осы кепілдік берушілерге өмір бойына орын беріледі. Жауап күтілгеннен де жоғары болды, 1928 жылы жанкүйерлер мен түлектердің қолдауымен 150 000 долларлық несие алынып, жалпы құны 360 000 доллар болатын стадионның құрылысы басталды. Санфорд Филдке жақын жерде, тарихи Солтүстік кампус пен Ғылым кампусы (оңтүстік жағында) арасындағы төмен жатқан аймақ болды, одан Таньярд өзені ағып өтетін. Бұл жағдай жаңа стадионның орналасуы үшін ең қолайлы таңдау болды. Табиғи аңғардағы Таньярд өзені құрылыс шығындарын азайтуға мүмкіндік берді, себебі трибуналар төбенің көтеріңкі беткейлеріне салынуы мүмкін, ал өзен бетонды құбырға жабылып, оның үстіне алаң салынуы мүмкін еді. Стадионның архитекторы – Солтүстік Каролина штатының Чапел Хилл қаласынан Т.С. Атвуд болды, онда Солтүстік Каролинаның Кенан ескерткіш стадионы ұқсас дизайнмен салынып аяқталған еді. 30 000 орындық стадионның құрылысында сол дәуірдегі көптеген қоғамдық жобалар сияқты сотталғандардың еңбегі кеңінен пайдаланылды. Орналасқан жері құрылыс үшін қолайлы болғанымен, нәтижесінде стадионнан кез келген бағытта жоғары көтерілуге тура келеді. Стадион уақытылы аяқталды, ал UGA тарихи жақын байланыста болған Йель университетін жаңа стадиондағы алғашқы қарсыласы болуға көндірді. (Бұл сондай-ақ Йельдің Оңтүстік штатында өткізілген алғашқы футбол ойыны болды.) 1929 жылдың 12 қазанында 30 000-нан астам көрермен билет үшін 3 доллар төлеп, жаттықтырушы Гарри Мехр басқарған «Булдогз» командасының Санфорд стадионының салтанатты ашылу ойынында «Йель» командасын 15–0 есебімен жеңгенін көрді. Сол кезде Оңтүстік штаттарында колледж футбол ойынына жиналған ең көп көрермен саны осы болды, сонымен қатар Оңтүстік штатының тоғыз губернаторы да қатысты. Йель университеті ойыннан түскен түсімнің жартысын UGA-ға құрылыс несиесін төлеуге көмектесу үшін берді, ол кейіннен бес жылдың ішінде толық төленді. Доктор Санфорд та осы ойынға қатысып, өзінің құрметіне аталған стадионда көптеген Джорджия командасының ойындарын қайтыс болғанға дейін, 1945 жылдың 15 қыркүйегіне дейін тамашалады. Санфорд стадионының тікұшақтары 1929 жылы стадиондағы «Йельге» қарсы алғашқы ойыннан бері алаңды қоршап тұр. Алаңды тікұшақтармен қоршау идеясы UGA спорт бөлімінің бизнес-менеджері Чарли Мартинден туындады. Мартин бұл идеяны Роуз-Боулға сапар барысында алғанын мәлімдеді, онда ол стадиондағы гүлдердің тікұшағын көрген. Афина климатына розалар қолайлы болмағандықтан, оның орнына шұбар шұбарлар пайдаланылды. Алты басқа SEC стадионы UGA-ны үлгі етіп алды және қазір тікұшақтары бар, бұл мүмкіндік енді UGA-ға ғана тән емес, бірақ Джорджиядағы алаңды толық қоршап тұрған жалғыз стадион. Санфорд стадионында отырғызылған тікұшақтың нақты түрі туралы пікірталас бар. UGA Медиа нұсқаулығы бұл тікұшақтың «ағылшын шұбар шұбары» екенін мәлімдейді. Алайда Афинадағы аудандық кеңейту агентінің онлайн мәлімдемесіне сәйкес, тікұшақ қытай шұбарынан, Ligustrum sinense тұрды. Косметикалық әсерден басқа, тікұшақтар көпшілікті бақылаудың тиімді (бірақ бәлкім, қаламаған) құралы болып танылды. Суреттерде көрінбесе де, тікұшақтар алаңға кіруге тырысатын адамдарды тоқтатып, шынжырлы қоршаудың айналасында өсіп жатыр. Стадионнан екі трибунадан шығудың негізгі жолдары тікұшақтардың қасында өтетін болса да, жанкүйерлер алаңға шабуыл жасап, Санфорд стадионының тарихында бір рет қана қақпа бағаналарын бұзып тастады. Бұл оқиға 2000 жылдың 7 қазанында Джорджия мен Теннеси арасындағы ойыннан кейін болды. 2019 жылдың мамыр айында университет басшылары Санфорд стадионының алаңына бұрынғы ұзақ жылдар бойы «Булдогз» командасын басқарған және спорт директоры болған Винс Дулидің құрметіне есім қойылғанын жариялады. Дули алаңының салтанатты ашылуы 2019 жылдың 7 қыркүйегінде «Булдогз» командасының 2019 жылғы үйіндегі алғашқы ойыны алдындағы шарада өтті. 2019 жылдың 21 қыркүйегінде Санфорд стадионы «Булдогз» командасының #7 «Нотр-Дам» командасын жеңген ойынында 93 246 көрерменді қабылдап, жаңа рекордты орнатты.

Стадионды кеңейту

Бастапқы стадион қазіргі ғимараттың трибуналарының төменгі жартысынан тұрды. 1940 жылы алаң деңгейіндегі шамдар қосылды, ал Джорджия Кентуккиға қарсы өткізген алғашқы түнгі ойыны 7:7 есебімен тең аяқталды. Стадионның алғашқы ірі кеңейтілуі 1949 жылы оңтүстік жағына 6000 орындық қосылуымен жүзеге асты, бұл жалпы сыйымдылығын 36000-ға жеткізді. 1960 жылдары Оңтүстіктегі көптеген университеттер өз стадиондарын едәуір кеңейтті, Грузия да осыдан ерекшеленбеді. 1964 жылы бас жаттықтырушы Винс Дули келгеннен кейін UGA Санфорд стадионын жаңартуға кірісті, алаң деңгейіндегі шамдарды (трибуналардан көріністі бұзатын) алып тастады және аяқаймақтарға 7621 орындық қосты, бұл жалпы сыйымдылығын 43621-ге жеткізді. Содан кейін Атлантадан келген архитекторлар Хири мен Хири ірі кеңейтуді жоспарлауға шақырылды. Бұл кеңейтуді жоспарлау қиын болды, себебі сол кезде стадионға академиялық ғимараттар жақын орналасқан еді. Дегенмен жоспарлар іске асырылды, және 1967 жылы трибуналар екі қабатты етілді, ал айналасындағы ғимараттарды бұзу немесе өзгерту қажет болмады. Бұл алғашқы ірі кеңейтуге жаңа жоғарғы қабаттармен қатар жаңа баспасөз орталығы мен клубтық орындықтар да кірді. Барлығы 19640 орындық қосылды (жалпы сыйымдылығы 59000-ға жетті), бұл үшін 3 миллион доллар жұмсалды. 1967 жылы Миссисипи штатына қарсы жеңіспен жаңа кеңейтім ашылды. 1981 жылы шығыс аяқаймағы 11,5 миллион долларға жабылды, стадион "аттың подковасы" пішінін алды және "Жолдастардың" еркін көрінісін жойды. Бұл қосымша жалпы сыйымдылығын 19000 орынға дейін арттырып, 82122-ге жеткізді. Жаңадан кеңейтілген стадиондағы алғашқы ойын 1981 жылғы 5 қыркүйекте Теннессиға қарсы өтті, Грузия 44:0 есебімен жеңіске жетті. 1981 жылы стадионда шамдар қайта орнатылды. Бұл жолы шамдар алаң деңгейінде емес, жоғарғы қабаттан жоғары орнатылды, алаңды көруге кедеріс келтірмейтіндей етілді. "Жаңа шамдар" астындағы алғашқы ойын 1982 жылғы 6 қыркүйекте Клемсонға қарсы 13:7 есебімен жеңіс болды. 1991 жылы батыс аяқаймағының бір бөлігі жабылып, Санфорд стадионының төменгі деңгейінің айналасында "жартылай иілім" құрылды. Батыс трибуналарын толығымен жабу мүмкін болмады, себебі стадионға жақын орналасқан және кампустың маңызды көлік артериясы болып табылатын Гиллис көпірі ("Санфорд көпірі" деп те аталады) кедеріс келтірді. Бұл кеңейтуге 3,7 миллион доллар жұмсалды және 4205 жаңа орындық қосылды, бұл жалпы сыйымдылығын 85434-ке жеткізді. 1994 жылы оңтүстік трибуналардың үстіне 30 люкс-суит қосылды, ал 2000 жылы олардың саны 50-ге дейін артты. Бұл кеңейтулердің жалпы құны 18 миллион долларды құрады және жалпы сыйымдылығы 86520-ға дейін өсті. 2003 жылы стадионның солтүстік жағына тағы бір жоғарғы қабат салынды. Ол 25 миллион долларға бағаланып, 5500 жаңа орындық қосты, жалпы сыйымдылығы 92058-ге жетті. Бұл "жоғарғы қабаттардағы" орындықтардың көп бөлігі келуші команданың жанкүйерлеріне арналған. 2005 жылы батыс аяқаймағының үстіне жаңа бейне экраны орнатылды. Сондай-ақ стадионның екі жағына лента тәрізді экрандар қосылды. Daktronics компаниясымен салынған және күтілген бұл жаңалықтар Санфорд стадионын SEC-тегі ең медиалық жабдықталған стадиондардың біріне айналдырды. Стадион 2004 жылы 92746 сыйымдылыққа жетті, солтүстік жағына 27 SkySuite қосылды, бұл 8 миллион долларға бағаланды. 2005 жылы орнатылған бейне экран 2011 жылғы маусымға дейін 1,4 миллион долларға жөнделді. Экранның көлемі 25×46 футтан 52×76 футқа дейін ұлғайтылды. Жаңа бейне экран толық HD мүмкіндігіне ие. 2017 жылдың 14 ақпанында UGA Атлетикалық кеңесі стадионның батыс жағын жаңарту үшін 63 миллион долларлық кеңейтуді мақұлдады. Мақұлданған жобада жаттығу бөлмесі шығыс жағынан батыс жағына көшіріліп, жаңа алаң мен рекрутинг павильоны салынды. Құрылыс 2017 жылғы маусымнан кейін басталды және 2018 жылғы 31 тамызда лента кесу рәсімімен ресми түрде ашылды, бұл 2018 жылғы маусымның Грузияның алғашқы үй ойындарынан бір күн бұрын болды. 2019 жылы жарықтандыру жүйесі 950 000 долларға бағаланған LED жүйесіне жаңартылды.

Санфорд стадионындағы маңызды ойындар

1929 жылдың 12 қазанында Санфорд стадионында өткен алғашқы ойында Джорджия командасы Яль университеті командасын 15:0 есебімен ұтты. 1940 жылдың 25 қазанында жарық астында өткен алғашқы ойында Джорджия Кентуккимен 7:7 есебімен тең түсті. 1959 жылдың 14 қарашасында Фрэн Таркентоннан Билл Херонға соңғы секундта жасалған нәтижелі пастың арқасында «Бульдогс» қарсыласы Оберннен 14:13 есебімен жеңіске жетіп, 1959 жылғы SEC чемпионатында жеңіс оді. 1965 жылдың 9 қыркүйегінде жаттықтырушы Винс Дулидің екінші маусымының алғашқы ойынында Джорджия Алабаманың «Кримсон Тайд» командасын 18:17 есебімен жеңді. Жеңіске 73 ярдтық «флик-флокер» пасы мен одан кейінгі екі ұпайлық айырмашылық себеп болды. 1984 жылдың 22 қыркүйегінде Джорджия қарсыласы, №2 «Клемсонды» Кевин Батлердің соңғы секундтағы 60 ярдтық далалық голымен ұтты. 1995 жылдың 28 қазанында Флорида университеті Санфорд стадионында Джорджияға қарсы 50-ден астам ұпай жинаған алғашқы команда болды, бұл ойын «Қоршаудың арасындағы жарты ғасыр» деп аталды. «Гейторс» командасы «Джорджияға» қарсы «қоршаудың арасында» ең көп ұпай жинаған команда рекордын сақтап тұр. 2000 жылдың 7 қазанында «Бульдогс» қарсыласы «Теннесси Волонтерз» командасына қарсы 21:10 есебімен жеңіске жетіп, 9 ойындық жеңіліс тізбегін үзді. Бұл Санфорд стадионында жанкүйерлердің алаңға бірінші және жалғыз рет шығуы болды. 2019 жылдың 21 қыркүйегінде 93 246 көрерменнің алдында «Бульдогс» №7 «Нотр-Дамды» 23:17 есебімен жеңді. 2022 жылдың 5 қарашасында AP №1 «Бульдогс» AP №2 және CFP №1 «Теннесси Волонтерз» командасын «Ғасырдың ойыны» деп аталған кездесуде жеңді.

1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындары

Стадион 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ерлер мен әйелдер арасындағы футболдан олимпиадалық медальдар үшін жарыс өткізді. Футбол алаңының қажетті өлшемдері американдық футбол алаңынан кең болғандықтан, алаңды қоршаған жиектерді алып тастау қажет болды. Бұл шара даулы болды, себебі Олимпиадалық футбол жарысын өткізу үшін жиектерді алып тастау керектігі туралы халыққа бұрын хабарланбаған еді. Осы қажеттілікке дайындық ретінде Олимпиадаға үш жыл бұрын, бастапқы жиектерден кесінділер алынып, кампустан тыс, құпия жерде өсірілді. Кейін бұл "құпия орынның" шындығында екі орын екені анықталды: бірі – Джорджия штатының Томсон қаласындағы Р. А. Дадли балабақшасы, екіншісі – Флорида штатының Куинси қаласындағы Хакни балабақшасы; екеуі де түлектер басқарды. Олимпиада кезінде Нигерия және АҚШ ерлер мен әйелдер футболдан тиісінше алтын медальдарды жеңіп алды, жиектері жоқ стадионда.

Ерекшеліктері

Грузияның қайтыс болған Уга талисмандары стадионның оңтүстік-батыс бұрышындағы мавзолейде жерленген. Санфорд стадионы – колледж стадиондарының санатындағы аз ғана стадиондардың бірі және Оңтүстік-Шығыс конференциясындағы екі стадионның бірі, онда футбол алаңы солтүстік-оңтүстікке қарамастан, шығыс-батысқа бағытталған (екіншісі – Крогер алаңы). «УГА» командасының көптеген қарсыластары батыс жақ аймағының әлі де ашық екенін және күннің ойыншылардың бетіне түсіп, көруге қиындық тудыратынын байқады. Теміржол саяхаттары дәуірі аяқталғанға дейін Central of Georgia Railway Co. компаниясының басшылары компания президентінің люкс кеңсе вагонын аяқ аймағына қарап тұрақтап, керемет көрініс алатын еді. Central of Georgia басшылары мен олардың қонақтарына ақ халат киген қызметшілер фарфор ыдыстарда тағамдар ұсынғандықтан, «Атланта» вагонын Санфорд стадионының алғашқы люкс ложасы деп санауға болады. 1970 жылдары көптеген жанкүйерлер ойынды аяқ аймағына қарап тұрған теміржол жолынан тамашалауды бастады. «Жол адамдары» деп аталған бұл жанкүйерлер ойынды тегін көруге мүмкіндік алды және бұл дәстүрге айналды. Бірақ 1981 жылғы кеңейту аяқ аймағының трибуналарын жауып, алаңға көрініс жойылды, осылайша дәстүр аяқталды. Грузия жанкүйерлері стадион тарихында бір рет қана алаңға шапқылап, қақпа тіректерін құлатқан. Бұл 2000 жылдың 7 қазанында болды, сол күні «Булдогс» командасы 1988 жылдан бері алғаш рет өзінің қарсыласы «Теннесси» командасын жеңді. Бұл статистика көбінесе шұңғылдардың тек эстетикалық мақсатқа ғана емес, сонымен қатар көрермендерді бақылауға көмектесетініне байланысты деп есептеледі. Бұған себеп – шұңғылдар алаңның периметрі бойынша өтетін төменгі тізбекті қоршауды қоршап, көбінесе жасырады. 1994 жылғы маусымға дейін алаңда тек ойынға қажетті негізгі белгілер ғана болды. Көптеген стадиондардағыдай, алаңның ортасында логотиптер немесе аяқ аймағында жазулар болған жоқ. Әрбір аяқ аймағындағы гол сызығының белгілері әйгілі сопақ «G» логотипімен белгіленген.