Кіріспе

Кристалдану әдісі

Бриджман-Стокбаргер әдісі немесе Бриджман-Стокбаргер техникасы физик Перси Уильямс Бриджман (1882–1961) және физик Дональд С. Стокбаргер (1895–1952) есімдерімен аталған. Бұл әдіс екі ұқсас, бірақ ерекше техниканы қамтиды, олар негізінен шақтар (бір кристалды қорытпалар) өсіру үшін пайдаланылады, сонымен қатар поликристалды қорытпаларды қаттыландыру үшін де қолданылуы мүмкін.

Шолу

Бұл әдістер поликристалл материалды оның балқу температурасынан жоғары қыздыруды және оны тұқым кристаллы орналасқан ыдыстың бір жағынан баяу салқындатуды қамтиды. Тұқым материалымен бірдей кристаллографиялық бағыты бар бір кристалл тұқымға өсіріледі және ыдыстың ұзындығы бойымен біртіндеп қалыптасады. Бұл процесс горизонталь немесе вертикаль бағытта жүргізілуі мүмкін, және әдетте балқыманы араластыру үшін айналмалы тигель/ампула қолданылады. Бриджман әдісі – галлий арсениді сияқты белгілі бір жартылай өткізгіш кристалдарды өндірудің танымал тәсілі, себебі олар үшін Цохральски әдісі қолдану қиынырақ. Бұл процесс сенімді түрде бір кристаллды слиткаларды шығарады, бірақ кристаллдың бойымен қасиеттердің біркелкі болуын қамтамасыз етпейді. Бриджман және Стокбаргер техникаларының айырмашылығы мынада: екеуі де температура градиентін және жылжымалы тигельді пайдаланса, Бриджман техникасы пештің шығу жерінде пайда болатын салыстырмалы түрде бақыланбайтын градиентті пайдаланады; ал Стокбаргер техникасы екі байланысқан пештің арасына, температурасы қату температурасынан жоғары және төмен болатын, тосқауыл немесе сөре орнатады. Стокбаргердің Бриджман техникасын жетілдіруі балқыма/кристалл интерфейсіндегі температура градиентін жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді. Егер жоғарыда сипатталғандай тұқым кристалдары қолданылмаса, поликристаллды слиткаларды таяқшалар, кесектер немесе кез келген иреке пішіндес бөліктерден тұратын бастапқы материалдан, оларды ерітіп қайтадан қатыруға рұқсат еткеннен кейін өндіруге болады. Осылай алынған слиткалардың микроқұрылымы бағытталған қатаю металдары мен қорытпаларына тән, олардың түйірлері бір бағытта орналасқан.

Багдасаров әдісі

1960 жылдары Кеңес Одағында Хачик Багдасаров (Ланг ру) әзірлеген горизонтальдік бағыттағы қатаю әдісі (HDSM) техникасының бір түрі. Ол, жабық ампуланың орнына, қысқа қабырғалары бар молибденнен жасалған тегіс түбі бар тигельді пайдаланады және Yb:YAG (лазерлік иесіз кристал) және 45 см ені мен 1 метрден астам ұзын сапфир кристалдары сияқты әртүрлі ірі оксид кристалдарын өсіруге қолданылған. HDSM әдісімен өсірілген кристалдардың сапасы Czochralski әдісімен өсірілген кристалдардан өзгеше.