Кіріспе
Жаңа Зеландия боксшысы (туған 1972)
Фаумуина То’алетай Мафауфау Дэвид Туа (туған 21 қараша 1972), көбінесе Дэвид Туа деп танылатын, 1992 жылдан 2013 жылға дейін кәсіби бокспен айналысқан, Жаңа Зеландияның бұрынғы боксшысы. Туа мансабының көп бөлігінде ауыр салмақтағы жетекші үміткерлердің бірі болды және әсіресе оның қатты сол жақ соққысымен белгілі болды. Ол бірінші раундта 16 нокаутпен жеңіске жетті, оның ішінде әлемнің ауыр салмақтағы чемпиондары Джон Руиз бен Майкл Мурерді алғашқы раундтың 30 секундының ішінде нокаутқа жіберді, сондай-ақ әлем чемпиондары Олег Маскаев пен Хасим Рахманды кешіккен тоқтату арқылы жеңді. BoxRec рейтингі бойынша 1996 жылдан 2003 жылға дейін ол әлемнің үздік 10 ауыр салмақты боксшыларының қатарында болды, 1998 жылы 3-орынға жетті. Туа мансабын 82,6% нокаутпен жеңіс көрсеткішімен аяқтады. 2003 жылы "The Ring" журналында жарияланған барлық уақыттардағы 100 ең үздік соққышы тізімінде 48-орынды иеленді. "Туаманаттор" лақап атымен танымал, оның жылдам қимыл-қозғалысы және қарқынды шабуыл стилі жиі Майк Тайсонмен салыстырылады. Туа өз дәуірінің көптеген үздік боксшыларымен жұдырық тірестірді және 2000 жылы Леннокс Льюиске қарсы әлем чемпионы титулы үшін күресті. Кәсіби мансабында 5 рет жеңілген Туа ешқашан тоқтатылған емес және ол өз заманының ең төзімді боксшыларының бірі саналады.
Ерте өмір
Туа өскен кезінде төрт ағасы, төрт апасы және тағы он туысымен бірге тұрғанын, анасы үш жұмыс істегенін, ал әкесі ұзақ сағаттар бойы жұмыс істегенін айтты. Туа әкесінің жеті жасында бокспен айналысуға мәжбүрлегенін және бокспен таныстырғаны үшін әкесіне риза екенін айтты.
Кәсіби мансап
Туа 1992 жылдың желтоқсан айында дебют жасады. Оның алғашқы 27 жекпе-жегінің 23-і нокаутпен аяқталды. Туаның 1997 жылы Айк Ибеабучимен өткен жекпе-жегінде екі боксшы ауыр салмақтағы бокс тарихында ең көп соққы жасаған рекордты орнатысты. Ибеабучи шешіммен жеңіске жетіп, Туаға кәсіби мансабындағы алғашқы жеңілісті сыйлады. Осыған дейін Туа болашақ чемпион Джон Руизді (бірінші раундта нокаутпен, бар болғаны 19 секундта) және Дарролл Уилсонды қатты нокаутқа түсірген еді. Туа Давид Изонды және болашақ чемпион Олег Маскаевты жеңіп, Ибеабучимен жекпе-жектің жолын ашты. Ибеабучиден жеңілгеннен кейін Туа болашақ чемпион Хасим Рахманмен жұдырықтасып, 10-раундта Рахманды техникалық нокаутқа (TKO) ұшыратты. Рахманды жеңу Туаның салмақпен күресінің басталуын білдірді. 2000 жылы Обед Салливанды нокаутпен жеңгенде салмағы 253 фунтқа жетті. Сол жылы Леннокс Льюистен жеңілген кезде салмағы 245 фунтты көрсетті. Туа бұл жекпе-жекте көңіл көншітпеді, екі боксшы да бір-бірінен қашып, комбинация жасаған жоқ. Туа айқын жеңіліске ұшырады. Льюиспен жекпе-жек WBC, IBF және IBO ауыр салмақ белдеулері үшін өтті және 2000 жылдың қараша айында болды. Туа үлкен есеппен ұпаймен жеңілді. Льюистен жеңілгеннен кейін Туа Данелл Николсонды нокаутқа түсіріп, қайтадан күш жинады, бірақ келесі жекпе-жегінде болашақ чемпион Крис Бёрдке тартысты жеңіліске ұшырады. 2002 жылы ол болашақ Фрес Окендоны жеңіп, келесі жекпе-жегінде Майкл Мурерді бірінші раундтың 30-шы секундында күшті соққымен нокаутқа жіберді. 2003 жылы Рахманмен 12 раундтық реванш жекпе-жегінде тең түсті.
2005 жылы оралды
Туа 2005 жылғы 31 наурызда рингке шығып, 10 раундтық жекпе-жекте Талмадж Гриффисті жеңіп, кездесуді аяқтады және 26 секунд қалғанда TKO жеңісіне қол жеткізді. Туаның 2005 жылғы қазан айында өткен келесі жекпе-жегі Сиссе Салифке қарсы дауыспен бөлінген шешіммен аяқталды, онда Туа соңғы раундтарда басымдық танытты. Туа 2006 жылғы 26 шілдеде 10 раундтық жекпе-жектің төртінші раундында Эдвард Гутьерресті нокаутқа жіберді. Бұл кездесу Нью-Йорктегі Манхэттен орталығындағы салтанат залында өтті және ESPN2 телеарнасында көрсетілді. Туа баяу бастады, екінші раундта әйгілі сол жақ соққысымен нокдаунға жеткізді, ал төртінші раундта Гутьерресті екі сол жақ соққының комбинациясымен – біреуі басқа, екіншісі денеге – есеңгіретіп жіберді. 2006 жылғы қарашада Туа 10 раундтық жекпе-жектің жетінші раундында Морис Уилерді нокаутпен жеңді. Туа кездесуді денеге берген күшті сол жақ соққымен аяқтады, ол Уилерді дереу есіктен сығарып жіберді. Туа 2007 жылғы ақпанда Роберт Хокинске қарсы 10 раундтық жекпе-жекте бірауыздан жеңіске жетті. Туа жекпе-жекті агрессивті түрде аяқтады және Хокинске тоғызыншы және оныншы раундтарда денеге соққылармен зиян келтірді, бірақ кездесуді нокаутпен аяқтауға қол жеткізе алмады. Жақсы физикалық формада болған және 237½ фунт салмақта (2001 жылдан бергі ең жеңіл салмағы) Туа 2007 жылғы 18 тамызда Юта штатының Сэнди қаласындағы Pay-Per-View шоуының басты оқиғасы болды және мексикалық чемпион Саул Монтананы бірінші раундта нокаутқа жіберді. Туа Монтананы есіктен сығарып жіберген екі күшті сол жақ соққы берді, бұл Туаға қатарынан алтыншы жеңісін сыйлады. Тағы да жақсы физикалық формада болған және 234 фунт салмақтағы Туа 2007 жылғы 7 қыркүйекте Мичиган штатының Маунт-Плезант қаласындағы Soaring Eagle Casino-да бұрыннан танылмаған Серроне Фокспен жұдырықтасты. Туа қарсыласына жеңіліс тигізіп, екінші раундтың 1:41-інде жекпе-жекті аяқтады. Туаның промоутері Седрик Кушнер Туаның 2007 жылғы 18 қазанда қарсыласымен жұдырықтасатынын мәлімдеді, бірақ бұл жекпе-жек өте қойған жоқ.
2009 жылы оралған
Туа 2009 жылғы 3 қазанда Мистери Крик, Гамильтон қаласында жаңазеландиялық Шейн Кэмеронмен күресті. Туа екінші раундта Кэмеронды жеті секундта нокаутқа жіберіп, WBO Азия-Тынық мұхиты және Шығыс ауыр салмақ белдеулерін жеңіп алды. Жарысты Джон МакРей және Дэвид Хиггинс (Duco Events) ұйымдастырды. Бұл жекпе-жек бұрынғы күні жоспарланған еді, бірақ Кэмеронның қолдағы сүйек сынуына операция жасалғандықтан кейінге шегерілді. 2010 жылғы 31 наурызда Туа Фрайдей Ахунаниямен күресіп, 12 раундтан кейін ұпаймен жеңіске жетті. Осы жекпе-жектің де промоутерлері Джон МакРей мен Дэвид Хиггинс болды. Туа мен Барретт арасындағы жекпе-жек алғашқыда 26 маусымда Бразилияның Сан-Паулу қаласында өтуі тиіс еді. Алайда, Дэвид Туаның АҚШ-тағы карьерасын дамыту мақсатында жекпе-жек 17 шілдеде Атлантик-Ситидегі «Тропикана» казино-курортта өтті. 38 жастағы Монте Барретт (34 жекпе-жек, 9 жеңіс, 20 нокаут) кейбір мамандардың пікірінше, Туа үшін оңай қарсылас болды, себебі ол алдыңғы үш жекпе-жегінде де жеңіліске ұшыраған. Кездесу даулы тең түспен аяқталды, Туа кәсіби мансабында алғаш рет 12-ші раундтың соңында нокдаунға түсті. Туа 2011 жылғы 19 наурызда Деметрис Кингпен жұдырықтасты. Туа төрешілердің бірауыздан шешімімен жеңіске жетті, есеп 100–91, 100–91 және 100–90 болды. Туаның 2011 жылғы 13 тамызда Монте Барреттпен өткізген реванш жекпе-жегінде төрешілердің бірауыздан шешімімен Барретт жеңіске ие болды. Есеп 113–112, 115–112 және 115–112 болды. 2011 жылғы желтоқсан айында Монте Барретттің зәр сынағында тыйым салынған стимулятор – метилгексанамин оң нәтиже көрсеткені белгілі болды. Туаның адвокаты Блэр Эдвардс 40 жастағы Нью-Йорк тұрғынына қарсы шаралар қабылдауды талап етіп, Туаның WBO Азия-Тынық мұхиты және Шығыс ауыр салмақ белдеулерін қайтаруды және рейтингтік ұпайларын қалпына келтіруді сұрады.
2013 жылы оралу және зейнеткерлікке шығу
2013 жылдың маусым айында Туаның тағы да рингке оралып жатқаны расталды. Белоруссиялық Александр Устинов оны барлық төрешілердің бірауыздан шешімімен жеңіске жетті, содан кейін ол кәсіби бокстан зейнетке шығқанын хабарлады. Ringside Report оның карьерасын бағалауда оны "әлемдік титул жеңбеген ең үздік ауыр салмақты боксшылардың бірі" деп сипаттады.
Рингтен тыс
1992 жылдың 10 қазанында Туа «Wheel of Fortune» ойынының Жаңа Зеландиялық нұсқасында қатысты. Ол «Ольсен үшін О» әрпін сұрады (бұл, мүмкін, Олсен Филипаинаға сілтеме болған), бірақ оны кейбіреулер (және бұл кеңінен таралды) «керемет үшін О» деп қабылдады. Сол эпизодта дауысты әріптерді сатып алу кезінде ол «П» әрпін сұрады. Сондай-ақ, сол шоу барысында ол «консонант» әрпін сатып ала алатыны туралы сұрады. 1992 жылдан 2003 жылға дейін Туаның басқарушысы бұрынғы боксшы Кевин Барри болды, ол 2001 жылдан бастап оны жаттықтырды. Бірақ 2003 жылы Туа Барримен және қаржылық менеджер Мартин Пьюмен арадағы бизнес қарым-қатынасын тоқтатты. Барри оны жаттықтырушы лауазымынан босатуын қабылдады, бірақ келісімшарттың әлі де екі жылға дейін мерзімі бар екенін ескере отырып, келісімшартты тоқтату туралы шешіміне қарсылық көрсетті. 2004 жылы Туаның бухгалтері боксшының «Tuaman Inc. Ltd.» бокс компаниясының қаржысы компаниялық шығындармен араласып кеткенін анықтады; Туаның кәсіби жекпе-жектерінен алған 20 миллион NZ долларының көп бөлігі жоқ болды, сонымен қатар Туаның жеке меншігі деп ойлаған маңызды активтерінің ішінде Пакиридегі жағалау учаскесі де болды, бірақ олардың иесі емес екені белгілі болды. «Tuaman Inc. Ltd.» компаниясының бизнес шығындары түрлі бағыттарда ағылып, Туа білмейтін компаниялар мен клиенттерге қатысты. Туаның үйі қарызға алынған ақшаға сатып алынған, ал боксшының жекпе-жектерінен түскен қаражат Мартин Пьюдың мүлігін жөндеу шығындарымен байланысты болды. Бұл тұжырымдар Пьюдің кеңсесінен алынған құжаттарға негізделген. 2005 жылы Туа Кевин Барри мен Мартин Пьюді олардың бизнес аясындағы келісімдеріне байланысты сотқа берді. Барри мен Пью Туа оларды табыс табу үшін манипуляциялаған деп айыптады, бірақ Туа ол олардың істерінен бейхабар болғанын және оларға сенгендіктен олардың айтқандарын орындағанын мәлімдеді. Осы даудың нәтижесінде екі тарап та заңдық жеңіске жетті: жағалаудағы жер учаскесіне қатысты мәселе бойынша сот Барри мен Пьюдің пайдасына шешім шығарды, себебі Туа жерге иелігін дұрыс растамады; ал 2003 жылғы тоқтатылған келісімшартқа қатысты мәселе бойынша сот Туаның пайдасына шешім қабылдады, ол бұрынғы басшылығына осы келісімшарт бойынша ешқандай шығын төлемеуі керек екенін анықтады. 2009 жылдың қазан айында «The New Zealand Herald» газетінде тараптар ұзаққа созылған сот процесінен туындаған барлық бұрын шешілмеген мәселелерді реттегені хабарланды. 2007 жылдың мамыр айында «Gotham Boxing Inc.» компаниясының президенті және Туаның промоутері Седрик Кушнер IBF ауыр салмақ чемпионы Владимир Кличко және промоутері Шелли Финкелге қарсы 5 миллион долларлық сот талабын қойды. Бұл сот процесі Туаға тікелей қатысы болмаса да, Кушнер 2008 жылы Туаға Кличкомен титулдық жекпе-жек өткізілсе, сот талабын қайтаратынын мәлімдеді, бірақ бұл жоспар іске аспады. 2009 жылдың қыркүйегінде Туаның тәтесі Самоадағы цунамиде қаза тапты. Қазан айының басында ол өзінің туысы Ваайга Туигамаламен бірге Самоаға барып, оларға қалай көмектесе алатынын білуге тырысты. 2019 жылғы Королеваның туған күніне орай Туа Жастарға, боксқа және қоғамға қызмет еткені үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің офицері болып тағайындалды. Ол 2001 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде боксқа қызмет еткені үшін Жаңа Зеландияның Еңбегі үшін орденінің мүшесі болып тағайындалған болатын. 1996 жылы Тувалу елі Туаның суреті мен аты бар 1996 жылғы Атлантадағы жазғы Олимпиада ойындарына арналған маркамен құрметтеді.
Танымал мәдениетте
Туа анимациялық сериал «Family Guy»-дың бір эпизодында еске алынады, онда Стьюи кейіпкері Туаның бейнесін қабырғаға салады. 2020 жылы ол демалыс үшін марихуана қолдануды заңдастыруға қарсылық білдіретін жиынға қатысқан болып көрінеді.
Кәсіби бокс жазбасы
Жоқ. (Нөмір)НәтижеЖазылымҚарсыласТүріРаунд, уақытКүніОрныЕскертулер59Жаңылды52–5–2Александр УстиновUD1216 қараша 201358Жаңылды52–4–2Монте БарреттUD1213 тамыз 201157Жеңіс52–3–2Деметрис КингUD1019 наурыз 201156Тең51–3–2Монте БарреттMD (Көпшілік шешімі)1217 шілде 201055Жеңіс51–3–1Фрайдей АхунаняUD1231 наурыз 201054Жеңіс50–3–1Шейн КэмеронKO2 (12), 3 қазан 200953Жеңіс49–3–1Серроне ФоксTKO2 (10), 7 қыркүйек 200752Жеңіс48–3–1Сауль МонтанаKO1 (10), 18 тамыз 200751Жеңіс47–3–1Роберт ХокинсUD1022 ақпан 200750Жеңіс46–3–1Морис УилерKO7 (10), 3 қараша 200649Жеңіс45–3–1Эдвард ГутьерресKO4 (10), 26 шілде 200648Жеңіс44–3–1Сиссе СалифSD (Бөлінген шешім)1021 қазан 200547Жеңіс43–3–1Талмадж ГриффисTKO10 (10), 31 наурыз 200546Тең42–3–1Хасим РахманSD (Бөлінген тең)1229 наурыз 200345Жеңіс42–3Рассел ЧастинKO2 (10), 30 қараша 200244Жеңіс41–3Майкл МурKO1 (10), 17 тамыз 200243Жеңіс40–3Фрес ОкендоTKO9 (12), 13 сәуір 200242Жеңіс39–3Гаринг ЛейнTKO8 (10), 19 желтоқсан 200141Жаңылды38–3Крис БердUD1218 тамыз 200140Жеңіс38–2Данелл НиколсонKO6 (12), 23 наурыз 200139Жаңылды37–2Леннокс ЛьюисUD1211 қараша 200038Жеңіс37–1Роберт ДэниелсTKO3 (12), 21 шілде 200037Жеңіс36–1Обед СалливанKO1 (12), 3 маусым 200036Жеңіс35–1Шейн СатклиффTKO2 (10), 23 қазан 199935Жеңіс34–1Гэри БеллTKO1 (12), 17 шілде 199934Жеңіс33–1Хасим РахманTKO10 (12), 19 желтоқсан 199833Жеңіс32–1Эрик КарриTKO1 (10), 26 қыркүйек 199832Жеңіс31–1Нейт ТаббсKO2 (10), 30 мамыр 199831Жеңіс30–1Кливленд ВудсTKO3 (10)18 сәуір 199830Жеңіс29–1Джефф ВуденMD (Көпшілік шешімі)1010 наурыз 199829Жеңіс28–1Джефф ЛэллиTKO2 (10), 22 қараша 199728Жаңылды27–1Айк ИбеабучиUD127 маусым 199727Жеңіс27–0Олег МаскаевTKO11 (12), 5 сәуір 199726Жеңіс26–0Дэвид ИзонTKO12 (12), 21 желтоқсан 199625Жеңіс25–0Дарролл УилсонKO1 (12), 20 қыркүйек 199624Жеңіс24–0Энтони КуксTKO1 (10), 21 шілде 199623Жеңіс23–0Джон РуисKO1 (12), 15 наурыз 199622Жеңіс22–0Брюс БеллоккиTKO2 (10), 13 қаңтар 199621Жеңіс21–0Маурисио ВиллегасTKO6 (10), 26 тамыз 199520Жеңіс20–0Шон ХартUD815 шілде 199519Жеңіс19–0Дэн МёрфиTKO5 (10), 20 мамыр 199518Жеңіс18–0Брюс БеллоккиTKO1 (10), 4 наурыз 199517Жеңіс17–0Сесил КоффиKO1 (10), 9 желтоқсан 199416Жеңіс16–0Кен ЛакустаKO4 (10)1 қазан 199415Жеңіс15–0Эвертон ДэвисUD1013 тамыз 199414Жеңіс14–0Лестер ДжексонUD87 мамыр 199413Жеңіс13–0Кэлвин ДжонсTKO4 (8)16 сәуір 199412Жеңіс12–0Билл КорриганKO2 (8), 5 ақпан 199411Жеңіс11–0Майк ЭйсиKO1 (10), 26 қараша 199310Жеңіс10–0Кришна УэйнрайтUD (Бірауыздан шешім)66 қараша 19939Жеңіс9–0Рик ХаникутKO2 (6), 25 қыркүйек 19938Жеңіс8–0Ларри ДэвисKO1 (6), 10 шілде 19937Жеңіс7–0Брюс ДжонсонTKO2 (6), 22 маусым 19936Жеңіс6–0Вилли ВашингтонKO1 (6)28 мамыр 19935Жеңіс5–0Альфредо НеварезTKO1 (6), 23 наурыз 19934Жеңіс4–0Ховард КеллиTKO3 (6)27 ақпан 19933Жеңіс3–0Лазаро АльманзаTKO (Техникалық нокаут)3 (6)6 ақпан 19932Жеңіс2–0Лоренцо ПулKO1 (6), 14 желтоқсан 19921Жеңіс1–0Рон ХьюмсKO (Нокаут)1 (4), 1 желтоқсан 1992