Индонезияның 9-шы вице-президенті Хамза Хаз

Кіріспе

2001-2004 жылдар аралығында Индонезияның 9-шы вице-президенті Хамза Хаз (15 ақпан 1940 жылы туған) – Индонезия президенті Мегавати Сукарнопутри кезінде 2001-2004 жылдар аралығында Индонезияның тоғызыншы вице-президенті қызметін атқарған индонезиялық саясаткер. Вице-президент болардан бұрын Хамза министрлер кабинетінде министр және Халық өкілдері кеңесінің (ХӨК) мүшесі болып жұмыс істеген. Сондай-ақ ол 1998 жылдан 2007 жылға дейін Біріккен Даму партиясының (БДП) төрағасы болды және 2004 жылғы Индонезия президенттік сайлауында партияның президенттікке үміткері болды.

Мансап

Хамза туған қаласы Понтианақта, Борнео аралында газет тілшісі болды, кейіннен Танжунгпура университетінде экономика пәнін оқытты. Оның саяси мансабы 1968 жылы Батыс Калимантан облыстық өкілдер кеңесінің мүшесі ретінде басталды. Кейін ол Джакартаға көшіп, 1971 жылы парламент депутаты болды, бастапқыда мұсылмандық «Нахдлатул Улама» партиясының мүшесі ретінде. Барлық ислами партияларды біріктірген саяси бірігуден және «Нахдлатул Уламаның» саясаттан шығуынан кейін, 1973 жылы ол жаңа құрылған «Партай Персатуан Пембуна» (ППП) партиясының мүшесі болды. Хамза сонымен қатар террористік ұйым «Жема Исламия»ның рухани көшбасшысы Әбу Бакар Баширдің жақтаушысы және досы ретінде танымал. Вице-президент болған кезінде Хамза Баширді кешкі асқа шақырды және оның Пондок Нгрукидегі джихадистік песантренiн (дін мектебін) барып көрді. Хамза Баширдің 2002 жылдың қазанында тұтқындалғанға дейін терроризммен байланысы бар екенін жоққа шығарды және Башир тұтқындалу алдында: «Егер сіз Әбу Бакар Баширді тұтқындағыңыз келсе, алдымен маған келуіңіз керек» деген сөздерін айтқан. 2002 жылдың қазан айында «Time» журналында жарияланған мақалада: «Абубакар [Башир] сияқты дін қызметкерлерінің күшті әскери және саяси одақтастары бар екені құпия емес: елдің вице-президенті Хамза Хаз солардың бірі» делінген. «Time» журналы Хамзаның Баширмен және «Ласкар Джихад» ұйымының жетекшісі Жафар Умар Талибпен қарым-қатынасын «өте жақын» деп сипаттағанын, бірақ көптеген адамдар бұл қарым-қатынасты 2004 жылғы сайлауда мұсылман сайлаушыларын тартуға бағытталған саяси амал деп санайтынын жазды. Хәмза «саясатта тәжірибелі саясаткер ретінде танымал» болғанымен, «2002 жылдың мамыр айында Абубакардың Солодағы медресесінде мұсылман дін қызметкерлері алдында айтқан сөзі ерекше көзге түсті» деп хабарлады журнал. Сол сапарда Хамзаның: «Егер олар мұнда террористер бар екенін дәлелдей алса, мен тұтқындауға бұйрық беретін бірінші адам болармын» дегені де айтылды. Содан кейін ол трибунадан түсіп, Әбубакардың екі жағынан сүйді. 2002 жылы австралиялық ғалым Хамзаны Индонезиядағы ислами саясаткерлердің «көп дауыс алу үшін экстремизм картасын ойнауға дайын» екендігінің «нағыз мысалы» деп атады. Мельбурн университетінің Азия құқығы орталығының директоры Тим Линдсидің сөзіне сәйкес, Хәмза «Жема Исламияны қолдаған және оның мүшелерінің бұрынғы қамаудан босатылуына тікелей қатысқан». «Ол сондай-ақ Балидегі жарылысқа ЦРУ мен АҚШ-ты ашық айыптады».

Hamzah was a newspaper journalist in his home town of Pontianak, on the island of Borneo, and later taught economics at Tanjungpura University. His political career began in 1968 as a member of the West Kalimantan Provincial Representative Council. He later moved to Jakarta, became a member of the Parliament in 1971, first as a member of the Muslim Nahdlatul Ulama Party. After the political fusion which joined all Islamist parties into one party and the withdrawal of Nahdlatul Ulama from politics, he became in 1973 a member of the newly formed Partai Persatuan Pembangunan (PPP). Hamzah is also reported to be as an apologist for and friend of Abu Bakar Bashir, who is the spiritual leader for the terrorist organization Jemaah Islamiyah. While vice president, Hamzah made a public show of inviting Bashir to dinner, and visited his jihadist pesantren (religious school) in Pondok Ngruki. Hamzah denied that Bashir was connected to terrorism up until Bashir's arrest in October 2002, and was quoted as saying before Bashir's arrest "If you want to arrest Abu Bakar Bashir you will have to deal with me first." In October 2002, an article in Time stated "That clerics like Abubakar [Bashir] have powerful military and political allies is no secret: the nation's Vice President Hamzah Haz is one of them." Time reported that Hamzah described his relationship with Bashir and Laskar Jihad leader Jafar Umar Thalib as "very close", but Time added, "many see this relationship as a purely political ploy to woo Muslim voters ahead of the 2004 election." Hamzah, although he "has a reputation as a wily politician" nevertheless "will be remembered for a particularly ill judged speech before Muslim clerics at Abubakar's Solo boarding school in May [2002]", the newsmagazine reported. During that visit Hamzah was also reported to have said, "If they can prove there are terrorists here I'll be the first to order an arrest", and then stepped down from the podium and kissed Abubakar on both cheeks. In 2002, an Australian academic cited Hamzah as the "best example" of Islamic politicians in Indonesia "prepared to play the extremist card to attract extra votes". Hamzah "has supported Jemaah Islamiyah and has even been instrumental in having its members released from detention in the past", according to Tim Lindsey, director of the Asian Law Centre at the University of Melbourne. "He has also openly accused the CIA and the United States of carrying out the Bali bombing."

Елдегі террористердің бар екенін жоққа шығару

2002 жылы Хамза Австралия телерадиокорпорациясына (ABC) берген сұхбаты 23 қазанда эфирге шықты. Телевизиялық сұхбат кезінде ABC журналисі былай деді: "Балидегі жарылыстан бұрын вице-президент Хамза Хаз Индонезияда террористер жоқ деді. Жарылыстан кейін ол бұл позицияны былай түсіндірді:"

Хамза Хазтың баспасөз хабарламасы: "Егер мен вице-президент ретінде Индонезияда террористер бар десем, ешкім Индонезияға келмейді, ешқандай инвестор келмейді." Содан кейін ABC сұхбаттасушысы Хамзаға: "Балиде болған оқиғаны ескерсек, егер сіз адамдардың осында екенін білсеңіз, бұл қынжырлы пікір болар еді", - деді. Хамза жауап берді: "Мен оларды қорғамаймын және мен айтқандарымнан өкінбеймін, бірақ мен мұны бұрын айттым – ол өткенге қатысты. Бірақ егер оқиғалардың арасында байланыс болса, біз Индонезияда террористік желі бар-жоқ екенін білгіміз келеді."

АҚШ-ты терроризмге айыптау

2003 жылғы 3 қыркүйекте Хамза: "Шын мәнінде, террорист кім, кім адам құқықтарына қарсы? Жауап – АҚШ, себебі олар Иракқа шабуыл жасады. Сонымен қатар, ол – террористік соғыс жүргізуші патша." "Сидней Морнинг Геральд" газетінің хабарлауынша, Хамзаның мәлімдемесі "Балидегі бомбалаушылардың көптегенінің тілімен қайталаған қатал сын болды". Хамза Индонезияның Баширді қоса алғанда, бірнеше радикалды ислами лидерлерімен жақын қарым-қатынаста болғаны үшін де сынға ұшырады, бірақ Балидегі террористик шабуылдан кейін Хамза осы байланыстарды үзіп жіберді. Хамзаның бұл сөздерінен кейін Индонезия Ғылым институтының саяси талдаушысы Риза Сихбуди Detik жаңалықтар агенттігіне Хамзаның дауыс жинауға тырысып жатқанын айтты. "Ол вице-президент болғандықтан, олай сөйлемеуі керек еді", - деді Сихбуди. Ал Jazeera телеарнасы Хамзаның мәлімдемесінен кейін бір күні "Белгілі бір жартасқа тіл тигізгеннің пікірлеріне АҚШ әлі реакция берген жоқ" деп хабарлады.

Степені

Кейде оны доктор Хамза деп атайды; ол 1200 АҚШ долларына интернеттегі диплом сататын оқу орны – Америка әлем университетінен PhD алған деген хабар бар.