Апастамба Дхармасутрасы: Ежелгі үнді дінінің негіздері

Кіріспе

Апастамба Дхармасутра (санскрит: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) – санскрит тіліндегі мәтін және б.з.б. 1-мыңжылдықтан сақталған ежелгі индуизмнің Дхармаға қатысты ең көне мәтіндерінің бірі. Бұл Кришна Яджурведаның Тайттирия мектебінің үш Дхармасутра мәтінінің бірі, ал қалған екеуі – Баудхаяна Дхармасутра және Хираньякесин Дхармасутра. Апастамба Дхармасутра Апастамба Шраутасутра және Апастамба Грихиасутрамен бірге Апастамба Калпасутра жинағының бір бөлігі болып табылады. Дхарма туралы ең жақсы сақталған ежелгі мәтіндердің бірі ретінде, ол Дхарма бойынша он ежелгі сарапшының пікірлерін атап көрсетуі және сілтеме жасауы арқасында ғалымдарды ежелгі Үндістанда осы мәтін жазылмас бұрын Дхармасутра мәтінінің бай жанры болған деген қорытындыға жеткізді.

Авторлығы, орны және күні

Дхармасутра Яджурведаның Шаха (Ведалық мектебі) негізін қалаушы Апастамбаға жатқызылады. Индуизм дәстүріне сәйкес, Апастамба Баудхаянаның шәкірті болған, ал ол Хираньякесин есімді шәкіртке ие болған. Үшеуі де Веда мектебін құрды, және олардың әрқайсысы Кришна Яджурведа дәстүріндегі әдебиеттер жинағын жасады, соның ішінде жеке Калпасутра жинақтары да болды. Олар өз дәстүрлерінің негізін қалаушылар болды, бірақ Дхармасутралардың авторлары олар екені белгісіз. Патрик Оливельдің сөзіне қарағанда, Апастамба Дхармасутрасы Апастамбаға жатқызылуы мүмкін, бірақ шындығында оның мектебіндегі басқалар жазған болуы мүмкін. Апастамба дәстүрі Оңтүстік Үндістаннан шыққан, мүмкін қазіргі Андхра-Прадештің Годавари мен Кришна өзендері арасындағы аймақтан, бірақ бұл нақты емес. Апастамба Дхармасутрасының 2.17.17 тармағында «солтүстік» тұрғындарынан айтылады, бірақ бұл контексте «солтүстік» сөзінің мағынасы белгісіз. Сонымен қатар, ежелгі грамматик Панини де осы туралы айтады, және ол әдетте Үндістан субконтинентінің солтүстік-батысында орналасқан. Оливельдің айтуынша, Тейттирия мектебінің үш Дхармасутрасы солтүстік және оңтүстік практикаларынан хабар береді, бірақ олардың қаншалықты солтүстікке немесе оңтүстікке қатысты екенін нақты көрсетпейді. Алайда, Дхармасутраларды Үндістан түбегінің оңтүстігіне орналастыру б.з.б. 1 мыңжылдыққа дейін брахманикалық идеялардың оңтүстікте қалыптасқанын немесе пайда болғанын көрсетеді. Оливельдің пікірінше, Яджурведа мектептері қазіргі Солтүстік Үндістанда болған болуы мүмкін, ал Апастамба Дхармасутрасы оңтүстік емес, солтүстік Үндістанда жазылған болуы мүмкін. Керісінше, Роберт Лингат Паллава жазулары сияқты эпиграфикалық дәлелдер Апастамба дәстүрінің Оңтүстік Үндістанда, ежелгі дәуірлерде, колониялық Британдық Үндістандағы Мадрас президенттігінің аймақтарында болғанын растайды. Кейн Апастамба Дхармасутрасының шамамен б.з.б. 600-300 жылдар аралығында, ал кейіннен б.з.б. 450-350 жылдар аралығында жазылғанын болжайды. Лингат мәтіннің ішкі дәлелдері оның көнелігін көрсетеді, себебі кейінгі Дхарма мәтіндерінен айырмашылығы, ол буддизм туралы ешқандай сілтеме жасамайды. Хопкинс сияқты басқа ғалымдар мұның бәрін Андхра аймағындағы географиялық тегінің нәтижесі деп түсіндіруге болады деп санайды. Оливель және басқа да бірнеше ғалымдар Апастамба Дхармасутрасының алғашқы нұсқасы басқалардан кейін жазылған болуы мүмкін, бірақ қазіргі Апастамба мәтінінің нұсқасы ежелгі Үндістанның ең көне Дхарма мәтіні болып табылады. Ол сондай-ақ, ежелгі Апастамба Дхармасутрасы заңдық рәсімдер дәстүрінің дамуын көрсетеді және одан бұрын да Дхарма мәтіндері болғанын көрсетеді.

The Dharmasutra is attributed to Apastamba, the founder of a Shakha (Vedic school) of Yajurveda. According to the Hindu tradition, Apastamba was the student of Baudhayana, and himself had a student named Hiranyakesin. Each of the three founded a Vedic school, and each of their schools produced a collection of literature within the Krishna Yajurveda tradition, one that included separate Kalpasutra compilations. They were founders of their traditions, but it is unclear if they authored the Dharmasutras. It is, states Patrick Olivelle, possible that the Apastamba Dharmasutra is ascribed to Apastamba, but actually composed by others in his school. The Apastamba tradition may be from south India, possibly near where modern Andhra Pradesh is between Godavari and Krishna rivers, but this is not certain. The verse 2.17.17 of the Apastamba Dharmasutra mentions a practice of "northerners" but it in unclear what "north" means in the context it is used. Further, the ancient grammarian Panini refers to it too, and he is generally placed in northwest Indian subcontinent. Olivelle states that the three Taittiriya school Dharmasutras mention practices of north and south, but never clarify how far north or south they are referring to, but placing Dharmasutras in the southern Indian peninsula implies that Brahmanical ideas had established themselves or emerged in the south by the 1st millennium BCE. According to Olivelle, the Yajurveda schools may have been in what is north India today, and the Apastamba Dharmasutra may have been composed in north India, rather than south. In contrast, Robert Lingat states that epigraphical evidence such as the Pallava inscriptions confirm that Apastamba tradition existed in South India, in ancient times, in parts of what became Madras Presidency in the colonial British India. Kane estimated that Apastamba Dharmasutra dates from approximately 600 300 BCE, and later more narrowly to between 450 and 350 BCE. Lingat states that the internal evidence within the text hints of great antiquity, because unlike later Dharma texts, it makes no mention of Buddhism. Other scholars, such as Hopkins, assert that all this can be explained to be an artifact of its relatively remote geographical origins in Andhra region. Olivelle, and several other scholars, in contrast, state that the first version of Apastamba Dharmasutra may have been composed after others, but the extant version of the Apastamba text is the oldest Dharma text from ancient India. Regardless of the relative chronology, the ancient Apastamba Dharmasutra, states Olivelle, shows clear signs of a maturing legal procedure tradition and that there were Dharma texts in ancient India before it was composed.

Комментарийлер

Бұл Дхармасутраға бірнеше ежелгі түсініктемелер (бхасия) жазылған, бірақ қазіргі заманға дейін тек Харадаттаның «Уджвала» деп аталатын бір түсініктемесі ғана жеткен. Мүмкін Оңтүстік Үндістаннан шыққан және 12-13 ғасырларда өмір сүрген Харадатта, Апастамба Грхьясутрасының прашналарына, сондай-ақ Гаутаманың Дхармасутрасына түсініктеме берген. 1885 жылы Боехтлинг Харадаттаның Апастамба Дхармасутрасына жазған түсініктемесін «еуропалық сындық көзқарас» болмағандығы үшін сынаған. Патрик Оливель сияқты қазіргі ғалымдар бұл пікірді негізсіз және қате деп бағалап, Харадаттаның өте мұқият түсіндіруші болғанын, Боехтлинг пен 19 ғасырдың көптеген шығыстанушыларынан әлдеқайда жақсы жұмыс істегенін айтты.