Кіріспе

Италиялық альпий шаңғышысы Альберто Томба (1966 жылдың 19 желтоқсанында Сан-Лазаро-ди-Савена қаласында туған) – Италияның бұрынғы әлем кубогының альпий шаңғысымен жарысқан спортшысы. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдарда техникалық шаңғы (слалом және гигант слалом) бойынша басымдық танытты. 182 см бойы мен 90 кг салмағы бар, оның күшті дене бітімі бұлшық күшіне қарағанда ептілікті бағалайтын, жеңіл салмақты, дәстүрлі техникалық шаңғышылардан өзгеше болды. Томба 1980-жылдардың басында ескі, қатты қақпаларды алмастырған серіппелі шаңғы қақпаларының енгізілуінен пайдаланып, өз күшін пайдаланып трассаны жылдам және тікелей бағытта өтуге қол жеткізді.

Алғашқы жылдар

Альберто Томба Болоньяда дүниеге келді және Сан-Лазаро-ди-Савена муниципалитетіне қарасты Кастель-де-Бриттиде өсті. Бұл аймақ альпинистік дәстүрге ие емес, бірақ Монте-Симоне мен Корно-алле-Скале тауларының аппенниндық жолдарынан алыс емес. Оның әкесі Франко, тоқыма өнеркәсібіндегі кәсіпкер, Швейцариядағы колледжде оқыған кезінен бастап шаңғымен шұғылдануға құштар болды және спортқа деген сүйіспеншілігін ұлдарына – Альберто мен оның ағасы Маркоға берді, оларды үйден Сестолаға шаңғы тебуге апарып жүрді. Альберто үш жасында шаңғы тебуді үйреніп, жеті жасында жарысқа қатыса бастады. Бала кезінде ол теннис, футбол және мотоциклмен жүру сияқты спорт түрлерімен де айналысты, бірақ шаңғыға шығу оның ең үлкен құмарлығы екенін түсінді. Кейін, 1988 жылы, әкесі Франко оған алтын медаль жеңсе, Феррари машинасын сыйға беретін болды. Алғашқы алтын медалін таудың етегінде тойлап жатқанда, Альберто әкесіне және теледидардан көріп отырған баршаға машинаның қызыл түсті болуын қалағанын айтты. 1984 жылы ол Жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысып, төртінші орынды иеленді, ол оған ұлттық B командасына қосылуға мүмкіндік берді. Сол жылы Миландағы Сан-Сирода өткен көрмелік параллель слалом жарысында ол A командасының барлық мүшелерін жеңіп, барлығын таң қалдырды. Еуропа кубогында үш рет жеңіске жеткеннен кейін Томба 1985 жылдың желтоқсанында Италияның Мадонна-ди-Кампильо қаласында әлем кубогында дебют жасады, өзінің он тоғызыншы туған күнінен үш күн бұрын. Екі айдан кейін, Швецияның Аре қаласында ол 62-ші нөмірден шығып, алтыншы орынды алып, шаңғы спорты әлемін таң қалдырды. Оның алғашқы подиумы келесі маусымда 1986 жылдың желтоқсан айында Италияның Альта-Бадия қаласында болды, ал сол қыста ол 1987 жылы Швейцарияның Кранс-Монтана қаласында өткен әлем чемпионатында алып слаломнан қола медаль жеңіп алды – бұл Италия құрамасының сол әлем чемпионатында жеңген жалғыз медалі. Ол 1988 жылғы маусымда тоғыз жарыста жеңіске жетті, оның ішінде Мадонна-ди-Кампильода өткен слаломда екінші орын алған қарсыласынан 1,34 секундқа озып шықты және финиш сызығын кесіп өткенде "Мен шаңғы спортының жаңа мессиясымын!" деп айқайлады. 1988 жылғы Калгариде өткен қысқы Олимпиада ойындарында Томба слалом және алып слаломнан алтын медаль жеңіп алды. ГС-ның алғашқы кезеңінде ол ең жақын бәсекелесінен 1,14 секундқа алда болды. "Томба ла Бомба" ("Томба бомба") деп белгілі болған ол шығыс германиялық мәнерлі сырғанаушы Катарина Виттке ұсыныс жасап, кейін онымен қайта кездесті. Томба келесі екі маусымда үлкен жетістікке жете алмады, жалпы алты әлем кубогы жарысында жеңіске жетті. 1989 жылы Колорадо штатының Вайл қаласында өткен әлем чемпионатында ол супер-Г-да алтыншы, ал алып слаломда жетінші орыннан артық ештеңе істей алмады. 1989 жылдан бастап мансабының соңына дейін Томбаның жанында бұрынғы олимпиада чемпионы Густав Тёни басқарған және он маусым бойы онымен жұмыс істеген күш және кондиция жаттықтырушысы Джорджио д'Урбано басқарған өз техникалық штабы болды. Томба 1990 жылы Валь-д'Изерде өткен әлем кубогы жарысында құлап, жағалау сүйегін сындырып, уақытша жарысқа қатыса алмады. Бұл Густав Тёнидің 1975 жылғы соңғы титулынан кейін 20 жыл өткен соң болды. 1996 жылғы әлем чемпионатында Томба Испанияның Сьерра-Невада қаласында екі алтын медаль жеңіп, өзінің кубогына соңғы жетіспейтін бөліктерді қосты. Оның GS жеңісі екінші кезеңде 0,81 секундтан кейін озып шығуының арқасында болды. 1996 жылғы әлем чемпионатынан кейін Томба зейнетке шығу туралы ойлана бастады. Ол 1997 жылы Сестриердегі үйінде өткен тағы бір әлем чемпионатына оралуға шешім қабылдады. Ол алып слаломда дисквалификацияланды және слаломда алғашқы кезеңде көңілі толмады, бірақ екінші кезеңдегі тамаша өнер көрсетуі оның соңғы ірі медалі – қола медальді жеңіп алуына жеткілікті болды. Ол тағы бір жыл жарысқа қатысуды шешті. 1998 жылы Наганодағы қысқы Олимпиада ойындарында Томбаның өнер көрсетуі оның мансабының аяқталып бара жатқанын көрсетті: Олимпиадалық мансабында алғаш рет алып слаломда құлағаннан кейін медаль ала алмады. Ол ауыр жарақат алды және бірінші кезеңде көп уақыт жоғалтқаннан кейін екінші слалом жарысына қатыса алмады. Альберто Томба 1998 жылғы маусымның соңында зейнеткерлікке шықты, бірақ ол Кранс-Монтандағы финалда соңғы әлем кубогы жарысында жеңіске жеткеннен кейін, слаломды жеңіп, 11 маусым бойы бір жылда кем дегенде бір әлем кубогы жарысында жеңіске жеткен жалғыз альпілік шаңғышы болды.

Кейінгі өмірінде

Байқаулардан кейін зейнетке шыққаннан соң Томба итальян телеарналарында көптеген рет пайда болды, ал 2000 жылы Дамиано Дамиани режиссерлік еткен "Алекс лариетте" атты қылмыстық фильмімен актерлік дебютін жасады. Алайда, фильм көп сәттілікке жете алмады және киносыншылардың бірауыздан сынауына ұшырады. 2006 жылғы Туринде өткен Қысқы Олимпиаданың ашылу салтанатында Томба Олимпиада отын стадионға әкелді, онда ол оны 1994 жылғы Лиллехаммердегі Қысқы Олимпиадасының 4x10 км эстафетасында алтын медаль жеңіп алған команда мүшелеріне (Де Золт, Альбарелло, Вандзетта, Фаунер) тапсырды. 2010 жылғы "Sport Movies & TV Milano International FICTS Fest" фестивалінде ол "Excellence Guirlande D'Honneur" сыйлығымен марапатталды және FICTS "Даңқ залына" енгізілді. Бүгінде ол ұйқы қанатын жайғанын айтады, сондай-ақ автоматты машина жуу станцияларына түнгі уақытта, кезек болмағанда баруды ұнатады.

Қысқы Олимпиада ойындары

1988: Үлкен слаломнан алтын, Калгариде, Альберта, Канадада (Накиска) слаломнан алтын. 1992: Альбервильде, Францияда (Валь-д’Изер) үлкен слаломнан алтын, слаломнан күміс. 1994: Лиллехаммерде, Норвегияда (Хафьелл) слаломнан күміс.