Кіріспе
Топырақ түрі
Альфизольдер – USDA топырақ таксономиясындағы топырақ класы. Альфизольдер жартылай құрғақтан ылғалды аймақтарда, әдетте жапырақты орман жамылғысы астында қалыптасады. Олардың субтопырағы сазды және салыстырмалы түрде жоғары табиғи құнарлылығы бар. "Альф" атауы алюминийді (Al) және темірді (Fe) көрсетеді. Альфизольдер өнімділігімен және кең таралғандығымен азық-түлік пен талшық өндірісі үшін маңызды топырақ кластарының бірі болып табылады. Олар ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында кеңінен қолданылады және басқа ылғалды климатты топырақтарға қарағанда құнарлылығын сақтау оңай, бірақ Австралия мен Африкадағы альфизольдер әлі де азот пен сіңірілетін фосфор тапшылығын сезінеді. Дегенмен, муссондық тропикалық аймақтардағы альфизольдер қарқынды өңдеу кезінде, әсіресе азотты тыңайтқыштар қолданғанда қышқылдануға бейім. Топырақ ресурстарының әлемдік анықтамалық базасында (WRB) көптеген альфизольдер лювизольдер немесе ликсизольдер ретінде жіктеледі, ал кейбіреулері ретизольдер немесе нитизольдер ретінде жіктеледі. Аквафтар көбінесе стагнозольдер немесе планозольдер болып табылады. Натрийлі горизонттары бар альфизольдер көбінесе солонецтерге жатады. Альфизольдер Жердің мұз жаппаған жер бетінің шамамен оннан бір бөлігін алып жатыр. Олар АҚШ-тағы Огайо өзенінің алабы, Оңтүстік және мұздықтан өтпеген Батыс Еуропа, Балтық аймағы және Орталық Еуропалық Ресей, Үндістан жарты аралының құрғақ бөліктері, Африкадағы Судан және Оңтүстік Американың көптеген аймақтары сияқты көптеген аймақтарда басым. Альфизольдер орташа деңгейде ғана шайылуға ұшырайды. Анықтамасы бойынша, олардың базалық қанықтығы кем дегенде 35% құрайды, яғни кальций, магний және калий жеткілікті мөлшерде болады. Бұл 35%-дан төмен базалық қанықтығы бар, көбінесе шайылуға ұшыраған орман топырақтары болып табылатын ультизольдерден өзгеше. Солтүстік Американың шығысында альфизольдер көбінесе мұздық аймақтарда кездеседі, ал ультизольдер максималды мұз басу шегінен оңтүстікке қарай шектеледі. Альфизольдердің палеонтологиялық жазбалары кейінгі девон кезеңінен басталады. Көбінесе олардың құнарлылығына байланысты, бұл ең ежелгі орман топырақтары; керісінше, ауа райына ұшыраған оксизольдердегі өсімдіктер орта перміден бұрын белгілі емес. Альфизольдердің қазба қалдықтары карбон кезеңінен бастап және эоценнен кейінгі барлық кезеңдерде кездеседі.
Төменгі тапсырыстар
Аквальфтар – Бұл субтартық сумен қаныққанда ұзақ уақытқа дейін оттегінің азаюына себеп болады. Бұл топтың көбісі бір кезде орманды болған деп саналады. Редоксиморфтық белгілер кездеседі. Криальфтар – Бұл субтартық негізінен температурасы 0°C-тан 8°C-қа дейін болатын биік таулы аймақтарда кездеседі. Удальфтар – Бұл субтартық ылғалды немесе жартылай ылғалды климаттарда орналасқан. Бұл топтың бәрі бір кезде орманды болған деп есептеледі. Устальфтар – Бұл субтартық жаз айлары ылғалды, қыс айлары құрғақ жарым-шөлейтті климаттарда орналасқан. Xеральфтар – Бұл субтартық өте құрғақ жаз және ылғалды қысқа ие Жерорта теңізі климатында таралған.
Udalfs – This suborder is located in humid or subhumid climates. All of this word is thought to have been forested at some point. Ustalfs – This suborder is located in semiarid climates with wet summers and dry winters. Xeralfs – This suborder is located in mediterranean climates with very dry summers and wet winters.
Альфизольдер туралы фоссилді дерек
Альфизольдердің қазба деректері девонның соңғы кезеңінен басталады. Альфизоль палеозолдары ормандық топырақтар және ерте орман топырақтары болды. Олар, ең болмаса, девон ормандарынан пайда болған. Альфизоль палеосолы орман топырақтарының ең көнелері Антарктиданың Виктория жеріндегі Ацтек балшығының палеосолдарында сақталған. Ацтек балшығындағы палеосолда, Розмари палеосолында, беткейлік ағаш лақтыру құрылымдары және ірі, көңілді галосы бар тамыр іздері табылды. Ацтек балшығынан табылған ағаш және споралардың қалдықтары бұл ағаштардың Archaeopteris Callixylon болғанын көрсетеді. Нью-Йорк штатының жоғарғы бөлігінде көптеген палеозольдерде девон ағаштарының қалдықтары табылды. Бұл девон ағаштары түрлі ертедегі ағаштардың экологиялық төзімділігі туралы ақпарат береді. Прогимноспермдердің сабақтарына байланысты палеозольдер қазіргі тұқымдық өсімдіктер өсетін топыраққа ұқсас топырақтарда өспеген деп есептеледі. Прогимноспермдердің споралармен көбейтілетін діңдікті қазбаларының таксондары көбею үшін қазіргі тұқымдық өсімдіктерге қарағанда ылғалға көбірек тәуелді болған. Нью-Йорк девон палеозолдарындағы Wattieza мен Callixylon экотондарын ылғалға тәуелділіктерін көрсету үшін салыстыру, Wattieza-ның 571 ± 72 мм орташа жылдық жауын-шашынның экотонында, ал Callixylon-ның 611 ± 46 мм орташа жылдық жауын-шашынның экотонында өмір сүргенін көрсетеді. Callixylon, Wattieza-дан биік болғандықтан, оған көбірек орташа жылдық ылғал қол жетімді болған деген болжам жасалады. Сиднейдің жанындағы төменгі Уолтон формациясында Archaeopteris macilenta, Callixylon zalesskyi және Geminospora lemurata қазбалары табылды. Ірі ағаш тамырларының іздерінің таяз геометриясы Argillic көкжиектері, Альфизольдер және ормандар арасындағы тығыз байланыстың ең ықтимал себебі болып табылады. Ірі ағаш тамырлары үлкен құбырларын пайдаланып су мен балшықты тасымалдай алады. Өсімдік өлгеннен және тамырлары шірігеннен кейін олар топырақты жер астындағы көкжиекке жылжытуда өте тиімді. Мата Амарилла формациясы – Аргентинаның оңтүстік Патагониядағы Аустраль бассейніндегі формация, подкарптық доминантты қазба ормандарының сақталуымен танымал. Мата Амарилла формациясының ортаңғы бөлігінің шығыс аймағында тік Альфизольдер кездеседі. Бұл Альфизольдерде кемінде 337 жылдық қазба ормандар сақталған. Бұл бөлімдегі қазба ормандар өз орнында сақталған ағаштардан тұрады. Бұл сабақтар тіршілік кезеңінде терең тамыр жүйесіне ие болмаған, көлденең тамырлары жақсы дамыған, ал тік тамырлары аз дамыған. Сонымен қатар, Podocarpxylon gargiae тамырларының бір бөлігі табылды. Бұл ағаштардың жалпы орташа диаметрі тік Альфизоль палеозолында 60 см-ден асады, ал ең кішкентай ағаштың диаметрі 26 см. Альфизоль палеозолдары ормандық топырақтарымен және қазбаларымен танымал болғанымен, басқа да түрлі қазбалар табылған. Жердегі ұя салатын аралардың икнофациясы, Celliforma, жақсы дренажталған Альфизольдерде, сондай-ақ Aridisols және Oxisols-та қалыптасқан. Термитикнус икнофациясы, оның ішінде көптеген термит ұялары мен түйіршіктері, олигоцен Альфизолдерінде, Аридизолдерінде және Оксизолдерінде кездеседі. Нью-Йорк пен Пенсильванияның (АҚШ) девон және миссиссип кезеңдерінің палеозолдарынан алынған барлық тетрапод сүйектері мен іздері Aridisols және Альфизольдерде табылды. Техас таулы жазығындағы Альфизольдерде тозаң мен қоңыздардың қазбалары бар екені анықталды.