Кіріспе

Бос тұрған құрылымға тұрақтылық қосу үшін жасалған кернеулі кабель – бұл ашық тұрған құрылымға тұрақтылық қосуға арналған, созылған сым. Олар кеме мачталары, радио мачталары, жел турбиналары, электр бағаналары және шатырлар үшін кеңінен қолданылады. Сымдармен тірелген жұқа тік мачта – бұл сымды мачта деп аталады. Антенналарды ұстайтын құрылымдар көбінесе торлы конструкциядан жасалған және «мұнаралар» деп аталады. Сымның бір ұшы құрылымға, ал екінші ұшы мачтаның немесе мұнараның табанынан белгілі бір қашықтықта жерге бекітіледі. Диагональды сымдағы кернеу, құрылымның қысылуға және бүгілуге төзімділігімен бірігіп, жел немесе консольді құрылымдардың салмағы сияқты бүйірлік жүктемелерге қарсы тұруға мүмкіндік береді. Олар радиалды түрде орнатылады, әдетте құрылымға тең бұрыштармен, үштік және төрттік топтарда. Мұнара желдің күшінен сәл еңкейген кезде, сымдағы кернеу артып, мұнарада немесе мачтада қысым күшіне және жел жүктемесіне қарсы тұратын бүйірлік күшке айналады. Мысалы, антенна мачталарын көбінесе үш сыммен 120° бұрышта тіреп ұстайды. Электр бағаналары сияқты, болжамды бүйірлік жүктемелері бар құрылымдарға электр сымдарының тартылуын теңестіру үшін тек бір сым қажет болуы мүмкін, әсіресе сымдар бағытын өзгертетін жерде. Радио антенна мачталары үшін өткізгіш сымдар антеннаның сәулелену үлгісін бұзуы мүмкін, сондықтан олардың электрлік сипаттамалары жобалау кезінде ескерілуі керек. Әдетте, мұндай өткізгіш сымдар сәулелену қуатының бір бөлігін жұтып алып, оны қажетті бағыттан өзгеше бағытта сәулелендіреді. Мұны болдырмау үшін сым бірнеше оқшауланған бөліктерге бөлінеді, олар ұзындығының айырмасынан және тарату жиілігінде резонансқа түспеуіне байланысты өздігінен антенна ретінде жұмыс істей алмайды.

Желкендеу

Желкенді кеменің мачтасын ұстап тұратын сымдар "тұрақты тұтқалар" деп аталады және қазіргі заманғы кемелерде олар тот баспайтын болаттан жасалған сым арқандар болып табылады. Сымдар кеменің ал және арт жағына, әдетте бір сым арқылы бекітіледі. Бүйірлік сымдар кеменің қабырғасына бекітілген "тізбекті пластиналарға" оң және сол жақтан жалғанады. Мачтаны тік ұстауға көмектесетін тарағыштармен бірнеше сымдар орнатылады ("бағанда"). Желкенді кемеде уақытша сымдар да қолданылады. Алдыңғы сым – бұл шпалдың бос ұшын басқаруға арналған және оған бекітілген арқан. Қазіргі заманғы шлюппен жабдықталған, симметриялық спинакері бар желкенді кемеде спинакердің бағанасы – бір немесе бірнеше сыммен басқарылатын ең көп қолданылатын шпал.

Құрылыс бағаналарының сымдары

Пайдалылық бағаналары жерге көмілген және өздігінен тұруға жеткілікті күшке ие; кейбір бағаналарда тек оларға бекітілген пайдалы сымдардың салдарынан тепе-теңсіз көлденең жүктемелерді қолдау немесе жер қозғалысына қарсы тұру үшін жігіттер қажет. Әсіресе, сым желісінің ұзын тік бөлігі аяқталатын немесе басқа бағытта бұрылатын тұйық (теңіз) бағаналарда жігіттер қажет. Халықты кабельдің электрленуі мүмкін ақаулардан қорғау үшін, пайдалылық жігіт кабельдерінде әдетте, керамикалық кернеу изоляторы ("Джонни доп") немесе жоғары жағына жақын орналасқан шыны талшықтан жасалған кернеу изоляторы болады, бұл қауіпті кернеулердің кабельдің төменгі жағына жетуіне жол бермеуін қамтамасыз етеді. Кабельдің жер астына кіретін төменгі ұшы көбінесе сары пластик рефлектормен қапталған, бұл оны жақсы көруге мүмкіндік береді, сонда адамдар немесе көліктер оған соқтығыспайды. Қалалық жерлерде, бағананың айналасындағы жер көлемі шектеулі болған жағдайда, көбінесе тротуарлық жігіт деп аталатын түрлендіру қолданылады. Бұл түрдегі жігіт сызығы бағананың жоғарғы жағынан бағананың ортасынан шығып жатқан көлденең тіреуге дейін диагональмен созылады және одан жерге тік жалғасады. Осылайша, жігіттің төменгі бөлігі тік және бас кеңістігін бұзбайды, сондықтан тротуар бағана мен жігіттің арасында өте алады. Тұйық бағаналарда жігіт сымдарына балама ретінде кейде жерге бұрышпен орнатылған екінші тірек бағанасы қолданылады, ол тік бағананың жағына диагональды түрде сүйенеді.

Антенна масттарының сымдары

Антенналардың электромагниттік өрістері маст антенналарын ұстайтын құрылғыларды күрделілендіреді. Жіберілген жиіліктің төрттен бір толқын ұзындығының еселеріне жуық ұзындығы бар өткізгіш металл сымдар антеннаның сәулелену үлгісін бұрмалауы мүмкін. Бұл көрші мачталардың немесе жақын орналасқан металл құрылымдардың сымдарына да қатысты. Бұған жол бермеу үшін әрбір сымды кернеу изоляторлары арқылы бірнеше бөлікке бөледі, әр бөлігі жіберілген толқын ұзындығында резонанссыз болады. Әдетте цилиндрлі немесе жұмыртқа тәрізді фарфор "Джонни шар" изоляторлары (оларды "жұмыртқа изоляторлары" деп те атайды) қолданылады. Антенналардың сәулелену үлгісін бұзбау үшін жиі кевлар талшығынан (Phillystran) немесе экструдированный шыны талшықтан жасалған өткізбейтін сымдар қолданылады. Кевлар талшығының беріктігі және азын созылу қасиеттері болатқа жақын. Дегенмен, кевлар ультракүлгін сәулелердің әсеріне өте сезімтал, сондықтан ол ультракүлгін сәулелерге төзімді пластикалық қабықпен қапталады. Өткізгіш сымдардың жеке бөліктері, әсіресе өте биік мачталарда, статикалық электрдің үлкен зарядын жинауы мүмкін. Бұл статикалық электрдің тудырған кернеуі, таратушыдан бірнеше есе артық болуы мүмкін. Қауіпті және болжамсыз разрядтарды болдырмау үшін изоляторлар осы жоғары кернеуге төтеп беруге есептеледі, бұл биік мачталарда сахна артындағы изоляторлардың үлкенірек болуына әкеледі. Әрбір сахна артындағы изоляторда, найзағай соққан жағдайда кернеуден қорғау үшін доғалық саңылау түріндегі найзағайдан қорғағыш құрылғы орнатылады. Изоляторлар мен қорғағыштарды мұқият күтіп ұстау қажет, өйткені изолятордың бұзылуы мачтаның құлауына әкелуі мүмкін. Жұмыртқа изоляторларында фарфор қысым астында болады және егер ол бұзылса, сымдардың соңғы тізбектері өзара байланысты болып қалады. АМ радио хабар тарату мұнаралары көбінесе мачтаның түбінде изоляторлармен жабдықталады және RF энергиясы сол жерде беріледі. Кейбіреулері сол жерде RF энергиясын беру үшін ортасында да изоляцияланған. Сым арқандар жиі қолданылады және бірнеше нүктеде изоляторлармен бөлінеді. Изоляцияланған мұнаралар үшін кең ауқымды найзағайдан қорғау қажет. Ұзын толқынды және VLF антенналарында сымдар электрлік функцияны орындай алады, мачтаның сыйымдылығын арттыру немесе мачтаны сәулелену қуатымен қоректендіру үшін. Мұндай жағдайларда, сымдар мачтаға изоляторсыз бекітіледі, бірақ қажет болған жағдайда сымда кемінде бір изолятор болады. Егер сымдар мачтаны жоғары жиілікті қуатпен қоректендіру үшін қолданылса, онда көбінесе жерге тұйықталған мачта қолдануға болады. Сымдарға берілетін қуат, күйге келтіру блогынан сымдардың қоректендіру нүктесіне дейін жүретін сымдар арқылы беріледі.

Кранның белгісі

Кранды пайдалану кезінде, таг-линия деп аталатын жіптер, қиын басқарылатын жүктерге қосылуы мүмкін, соның арқасында жердегі жұмысшылар айналу мен шайқалуды қауіпсіз қашықтықта басқара алады.

Өрт сөндіру

Ер адамдар кеңейтілген баспалдақты "ғиси көтеру" деп аталатын әдіспен көтеруге қолданылуы мүмкін.

Қояндылар

Жерге бекітілген сымдарда, сымды жерге бекітетін құрылым – зәкір деп аталады. Зәкір сымдардың ең жоғары созылу күшіне төтеп беруге жеткілікті болуы керек, оның ішінде сымның өзіндік салмағынан туындайтын жүктеме де, желдің әсерінен болатын ең жоғары мүмкін жүктеме де. Сым өз күшін бұрышпен түсіргендіктен, зәкірге вертикальды және көлденең (горизонтальды) күштер әсер етеді. Зәкір оған қосылған барлық сымдардан түсетін күштерге қарсы тұру үшін топырақтың серпілу кешігу күшіне сүйенеді. Зәкірлердің бірнеше түрі қолданылады:

Өлі адам зәкірлері

Бұл түрінде шұңқыр қазылады, ірі беті бар нысан орнатылады, оған тартылғыш сым бекітіліп, шұңқыр топырақ немесе бетонмен толтырылады. Өлі тіреуіштің тарихи түрінде, ағаш тікбұрышты ойыққа көлденең орналастырылып көміледі, ал тартылғыш сым оның ортасына перпендикуляр бекітіледі. Қазіргі заманғы түрлері – пластиналық тіреуіш, онда тартылғыш сым диагональ бойымен көмілген болат пластинаның ортасынан шығатын ілмекке бекітіледі, бұл пластина тартылғыш сымның бұрышына перпендикуляр болады. Бетон тіреуішінде, тартылғыш сым бағытына қарай созылған диагональды таяқ, темір бетонмен толтырылған тесікке цементтеледі. Жер бетіндегі жеткілікті салмақты бетон блогы да өлі тіреуіш ретінде қолданылуы мүмкін.

Бұрандалы зәкірлер

Бұл типте бір жағында кең бұрандалы қос қанатты шыбық, екінші жағында сымды бекітуге арналған ілмек болады. Ол жүк көлігіне орнатылған бұрғылау машинасымен, сымның бұрышымен сәйкес келіп, жерге терең бұралады. Бұл түрдегі бұрандалар электр бағаналарының тіреуіш сымдарын бекіту үшін жиі қолданылады, себебі оларды жүк көлігіне орнатылған гидравликалық жетекті бұрғымен жылдам орнатуға болады.

Кеңейтуші зәкірлер

Бұрылысты қанаты бар таяқ жерге қадалады. Қылқанды сымды қосып, кергенде, оның күші қанатты ашып, топыраққа бекітеді. Мұндай құрылғыларды әскерилер мачталарды жылдам орнату үшін жиі пайдаланады.

Қалыпталған зәкірлер

Олар топырақ және тас-тау жыныстарында қолданылады. Еркектің бұрышына сәйкес тесік бұрғыланады. Ілмегі бар болатты бекіткіш тамыр енгізіліп, оның айналағы кеңістік бетон және кеңейткіш зат немесе құрылымдық эпоксидтен тұратын сұйық қоспамен толтырылады. Қоспа қатып немесе кеңейген кезде, бекіткіш сенімді болады.

Қиылысты құрылымдар

Тарихи тұрғыдан алғанда, қанатты конструкциялар әлемдегі ең биік адам жасаған құрылыстардың бірі болған. Сондай-ақ, дербес төменгі бөлігі мен қанатты жоғарғы бөлігінен тұратын көптеген құрылымдар бар. Бұлар - жартылай қанатталған немесе қосымша қанатталған мұнаралар. Екіншісі, құрылыс кезінде биік ғимараттарды уақытша қолдау үшін қолданылуы мүмкін.