Кіріспе

Эпидермистің бес қабатының ең терең қабаты

Базальдық қабат (базальдық қабат, кейде стратум герминатив деп те аталады) – сүтқоректілердің терісінің сыртқы жабыны болып табылатын эпидермистің бес қабатының ең терең қабаты. Базальдық қабат – бағаналы немесе кубоид пішіндес базальдық жасушалардың бір қабатынан тұрады. Жасушалар бір-біріне және үстіндегі қабаттық тікұшақ жасушаларына десмосомалар мен гемидесмосомалар арқылы бекітілген. Ядросы ірі, жұмыртқа тәрізді және жасушаның көп бөлігін құрайды. Кейбір базальдық жасушалар дің жасушалар сияқты әрекет ете алады, бөлініп жаңа жасушаларды жасайды, оларды базальдық кератиноциттер дің жасушалары деп атайды. Басқалары шаштық қабықтары жоқ (терісіз) және гиперпролиферативті эпидермисті (тері ауруларынан туындаған) бекітуге қызмет етеді. Олар бөлініп, қабаттық спиноздың кератиноциттерін құрайды, олар беткейге қарай жылжиды. Базальдық қабатта меланоциттер (пигмент өндіретін жасушалар) және Меркель жасушалары (сезімталдық рецепторлары) сияқты басқа да жасуша түрлері кездеседі.

Клиникалық маңызы

Базальді клеткалы карциномалар (базальді клеткалы қатерлі ісіктер) барлық тері қатерлі ісіктерінің шамамен 80 пайызын құрайды. Барлық базальді клеткалы қатерлі ісіктер базальді жасушалардан пайда бола бермейді, бірақ олар осылай аталады, себебі қатерлі жасушалар микроскоп астында қарағанда базальді жасушаларға ұқсайды. Дамитын ұрықта саусақ іздері базальді қабаттың жасушалары төменгі дерма қабатының (папиллярлық қабаттың) папилляларымен жанасқан жерінде қалыптасады, нәтижесінде саусақтардағы өрмелер пайда болады. Саусақ іздері әр адамға тән және сот-медициналық сараптамаларда қолданылады, өйткені олардың үлгілері өсу және қартаю процестерімен өзгермейді.