Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жануарлардағы биологиялық тіндердің түрі
Type of biological tissue in animals
Тіркеуші тіндер – эпителийлік тіндер, бұлшықеттік тіндер және жүйке тіндерімен қатар жануар тіндерінің төрт негізгі түрінің бірі. Ол көбінесе мезодермадан туындаған мезенхимадан, яғни эмбрионның ортаңғы қабатынан дамиды. Барлығы дене суына енген. Тіркеуші тіндердің жасушаларына фибробластар, май жасушалары (адипоциттер), макрофагтар, маст жасушалары және лейкоциттер кіреді. "Тіркеуші тіндер" терминін (неміс тілінде Bindegewebe) 1830 жылы Иоганн Петер Мюллер енгізді. Бұл тіндер XVIII ғасырда дербес класс ретінде танылған.
Connective tissue is one of the four primary types of animal tissue, along with epithelial tissue, muscle tissue, and nervous tissue. It develops mostly from the mesenchyme, derived from the mesoderm, the middle embryonic germ layer. All are immersed in the body water. The cells of connective tissue include fibroblasts, adipocytes, macrophages, mast cells and leukocytes. The term "connective tissue" (in German, Bindegewebe) was introduced in 1830 by Johannes Peter Müller. The tissue was already recognized as a distinct class in the 18th century.
Түрлері
Түйіндік тіндерді жалпы түрде, тікелей түйіндік тіндер және арнайы түйіндік тіндер деп жіктеуге болады.
Connective tissue can be broadly classified into connective tissue proper, and special connective tissue.
Тіркеу тінінің өзі
Тіркеу тінінің өзі еріген тінді (ретикулярлық тінді және майлы тінді қоса алғанда) және тығыз тінді (тығыз реттелген және тығыз ретсіз тіндерге бөлінеді) құрайды. Еріген және тығыз тіндер негізгі зат пен талшықты тіндердің арақатынасына қарай ажыратылады. Еріген тінде негізгі заттың мөлшері көп, ал талшықты тіндер аз, ал тығыз тінде керісінше. Сіңірлер мен байланыстырғыштар сияқты құрылымдарда кездесетін тығыз реттелген тінді коллаген талшықтарының реттелген, параллель орналасуымен сипатталады, бұл оған бір бағытта созуға төзімділік береді. Тығыз ретсіз тіндер барлық бағытта беріктік беру үшін, бағытталмаған тығыз талшықтар жиынтығымен қамтамасыз етеді.
Connective tissue proper consists of loose connective tissue (including reticular connective tissue and adipose tissue) and dense connective tissue (subdivided into dense regular and dense irregular connective tissues.) Loose and dense connective tissue are distinguished by the ratio of ground substance to fibrous tissue. Loose connective tissue has much more ground substance and a relative lack of fibrous tissue, while the reverse is true of dense connective tissue. Dense regular connective tissue, found in structures such as tendons and ligaments, is characterized by collagen fibers arranged in an orderly parallel fashion, giving it tensile strength in one direction. Dense irregular connective tissue provides strength in multiple directions by its dense bundles of fibers arranged in all directions.
Арнайы дәнекер тіндері
Арнайы дәнекер тіндеріне шеміршек, сүйек, қан және лимфа жатады. Басқа дәнекер тіндеріне талшықты, серпімді және лимфоидты тіндер кіреді. Фиброареолалық тіндер – талшықты және ареолалық тіндердің қоспасы. Фибромышектік тіндер талшықты тіндер мен бұлшықет тіндерінен тұрады. Жараның жазылу процесінде пайда болатын, қан тамырларымен жаңадан қамтамасыз етілген дәнекер тіні грануляциялық тіндер деп аталады. Барлық арнайы дәнекер тіндері фасциалдық жүйеде фасцияның ішкі тобы ретінде қарастырылады, ал қан мен лимфа – сұйық фасция деп жіктеледі. Сүйек және шеміршекті қосымша тіректік дәнекер тіндері деп атауға болады. Қан мен лимфаны сұйық дәнекер тіндері және сұйық фасция ретінде де жіктеуге болады. Шырыш қабықшалар мен сероздық қабықшалар эпителийлі болып келеді және олардың астында бос дәнекер тінінің қабаты орналасқан. Негізгі зат – гликозаминогликандар мен протеогликандарды қамтитын, коллаген талшықтарының клеткааралық кеңістікте бекітілуіне мүмкіндік беретін мөлдір, түссіз және тұтқыр сұйықтық. Тілшектік емес дәнекер тіндерінің мысалдарына май тіні (май) және қан жатады. Май тіні денеге басқа функциялармен қатар «механикалық серпімділік» береді. Май тінінде тығыз коллагендік желі болмаса да, май жасушаларының топтары коллаген талшықтары мен коллагендік қабаттармен бірге ұсталып, май тінін қысымда ұстап тұрады (мысалы, аяқ табаны). Негізгі зат және ақуыздар (талшықтар) дәнекер тінінің матрицасын құрайды. I типтегі коллаген көптеген дәнекер тіндерінің түрлерінде кездеседі және сүтқоректілердің денесіндегі жалпы ақуыздың шамамен 25% құрайды. +Талшықтардың түрлері Тіндердің мақсаты Құрамы Орналасуы Коллаген талшықтары Сүйектерді және басқа тіндерді бір-бірімен байланыстырады Альфа полипептидтік тізбектер шеміршек, байлам, тері, мүйіз қабық, шеміршек, сүйек, қан тамырлары, ішек және омыртқааралық диск. Серпімді талшықтар Артериялар мен өкпелер сияқты органдардың керілуіне мүмкіндік береді Серпімді микрофибрилдер және эластин жасушадан тыс матрица Ретикуляр талшықтар Басқа жасушалар үшін негіз құрайды III типтегі коллаген бауыр, сүйек миы және лимфалық органдар.
Special connective tissue consists of cartilage, bone, blood and lymph. Other kinds of connective tissues include fibrous, elastic, and lymphoid connective tissues. Fibroareolar tissue is a mix of fibrous and areolar tissue. Fibromuscular tissue is made up of fibrous tissue and muscular tissue. New vascularised connective tissue that forms in the process of wound healing is termed granulation tissue. All of the special connective tissue types have been included as a subset of fascia in the fascial system, with blood and lymph classed as liquid fascia. Bone and cartilage can be further classified as supportive connective tissue. Blood and lymph can also be categorized as fluid connective tissue, and liquid fascia. Mucous membranes and serous membranes are epithelial with an underlying layer of loose connective tissue. Ground substance is a clear, colorless, and viscous fluid containing glycosaminoglycans and proteoglycans allowing fixation of Collagen fibers in intercellular spaces. Examples of non fibrous connective tissue include adipose tissue (fat) and blood. Adipose tissue gives "mechanical cushioning" to the body, among other functions. Although there is no dense collagen network in adipose tissue, groups of adipose cells are kept together by collagen fibers and collagen sheets in order to keep fat tissue under compression in place (for example, the sole of the foot). Both the ground substance and proteins (fibers) create the matrix for connective tissue. Type I collagen is present in many forms of connective tissue, and makes up about 25% of the total protein content of the mammalian body. +Types of fibers Tissue Purpose Components Location Collagen fibers Bind bones and other tissues to each other Alpha polypeptide chains tendon, ligament, skin, cornea, cartilage, bone, blood vessels, gut, and intervertebral disc. Elastic fibers Allow organs like arteries and lungs to recoil Elastic microfibril and elastin extracellular matrix Reticular fibers Form a scaffolding for other cells Type III collagen liver, bone marrow, and lymphatic organs
Функция
Түйіндік тіндердің әртүрлі функциялары клеткалардың түріне және әр түрлі талшықтар кластарына байланысты. Негізінен фибробластар мен коллаген талшықтарынан құралған бос және тығыз, қалыпсыз дәнекер тіні, оттегі мен қоректік заттардың капиллярлардан жасушаларға таралуына, ал көмірқышқыл газы мен қалдық заттардың жасушалардан қан айналымына таралуына маңызды рөл атқарады. Олар сондай-ақ ағзалардың созылу мен жыртылу күштеріне төтеп беруіне мүмкіндік береді. Ұйымдастырылған құрылымдарды құрайтын тығыз, реттелген дәнекер тіндері – бұл сіңірлердің, буындардың және апоневроздардың негізгі функционалдық компоненті, сондай-ақ мүйіз қабықшасы сияқты жоғары мамандандырылған органдарда кездеседі. Эластин мен фибриллиннен жасалған серпімді талшықтар да созылу күштеріне қарсы тұруға көмектеседі. Дамымаған дәнекер тінінің тағы бір түрі – кіндік бауының ішінде орналасқан Уортон желесі деп аталатын шырышты дәнекер тіні. Әртүрлі мамандандырылған тіндер мен жасушалар дәнекер тінінің спектріне жатады және қоңыр және ақ майлы тіндер, қан, шеміршек және сүйек сияқты алуан түрлі болып келеді. Иммундық жүйенің жасушалары – макрофагтар, мастоциттер, плазма жасушалары және эозинофилдер – бос дәнекер тінінде шашыраңқы орналасқан, бұл антигендерді анықтаған кезде қабыну және иммундық жауаптарды бастауға негіз болады.
Connective tissue has a wide variety of functions that depend on the types of cells and the different classes of fibers involved. Loose and dense irregular connective tissue, formed mainly by fibroblasts and collagen fibers, have an important role in providing a medium for oxygen and nutrients to diffuse from capillaries to cells, and carbon dioxide and waste substances to diffuse from cells back into circulation. They also allow organs to resist stretching and tearing forces. Dense regular connective tissue, which forms organized structures, is a major functional component of tendons, ligaments and aponeuroses, and is also found in highly specialized organs such as the cornea. Elastic fibers, made from elastin and fibrillin, also provide resistance to stretch forces. Another type of relatively undifferentiated connective tissue is the mucous connective tissue known as Wharton's jelly, found inside the umbilical cord. Various types of specialized tissues and cells are classified under the spectrum of connective tissue, and are as diverse as brown and white adipose tissue, blood, cartilage and bone. Cells of the immune system—such as macrophages, mast cells, plasma cells, and eosinophils—are found scattered in loose connective tissue, providing the ground for starting inflammatory and immune responses upon the detection of antigens.