Кіріспе
Денедегі қатаю процесінен өтпеген тін. Жұмсақ тін – сүйектер мен тістер сияқты қатаю (оссификация) немесе карбонаттану процестерінен қатаймаған денедегі барлық тін. Жұмсақ тін ішкі органдар мен сүйектерді байланыстырады, қоршайды немесе қолдайды, және бұлшық еттер, сіңірлер, байланыс тіндері, май, талшықты тін, лимфа және қан тамырлары, фасция және синовиалдық мембраналарды қамтиды. Ол кейде оның қандай еместігімен анықталады, мысалы "ретикулоэндотелиялық жүйе мен глиядан басқа эпителиялық емес, сүйектен тыс мезенхима".
Soft tissue is all the tissue in the body that is not hardened by the processes of ossification or calcification such as bones and teeth. Soft tissue connects, surrounds or supports internal organs and bones, and includes muscle, tendons, ligaments, fat, fibrous tissue, lymph and blood vessels, fasciae, and synovial membranes. It is sometimes defined by what it is not – such as "nonepithelial, extraskeletal mesenchyme exclusive of the reticuloendothelial system and glia".
Құрамы
Жұмсақ тіндердің клеткадан тыс матрицасындағы ерекше заттар – коллаген, эластин және негізгі зат. Әдетте, жұмсақ тіндер негізгі заттың құрамындағы судың көп болуына байланысты жақсы гидратацияланған болады. Фибробластар – жұмсақ тіндердің талшықтары мен негізгі затын өндіруге жауапты ең көп кездесетін жасушалар. Хондробластар сияқты фибробластардың түрлері де осы заттарды өндіре алады.
Механикалық сипаттамалары
Шағын деформацияларда эластин тіндерге қатаңдық береді және деформация энергиясының көп бөлігін сақтайды. Коллаген талшықтары салыстырмалы түрде созылмайтын және әдетте бос (толқынды, жиырылған) күйде болады. Тіндердің деформациясы артқан сайын коллаген деформация бағытында біртіндеп созылады. Тартылғанда, бұл талшықтар тіндердің қатаңдығын күрт арттырады. Бұл композиттік мінез-құлық нейлон шұлыққа ұқсас, онда эластин рөлін резеңке таспа, ал коллаген рөлін нейлон атқарады. Жұмсақ тіндерде коллаген деформацияны шектейді және тіндерді зақымданудан қорғайды. Адамның жұмсақ тіндері жоғары деформацияланады, ал оның механикалық қасиеттері әр адамда әртүрлі болады. Соққы сынақтарының нәтижелері сынаққа тартылған адамның тіндерінің қатаңдығы мен серпімділік кедергісі, соққы берген дененің массасымен, жылдамдығымен және мөлшерімен байланысты екенін көрсетті. Мұндай қасиеттер көгалданулар туындаған кезде сот-медициналық сараптамада пайдалы болуы мүмкін. Қатты дененің адамның жұмсақ тіндеріне тиген кезде, соққының энергиясы тіндермен сіңіріліп, соққының әсерін немесе ауырсыну деңгейін азайтады; жұмсақ тіндері қалың адамдар соққыны аз наразылықпен сіңіреді. Жұмсақ тіндер үлкен деформацияларға ұшырап, жүктеме алынған кезде бастапқы күйіне орала алады, яғни олар гиперэластикалық материалдар, ал олардың кернеу-деформация қисығы сызықтық емес. Жұмсақ тіндер сонымен қатар вискоэластикалық, сығылмайтын және көбінесе анизотроптық болып табылады. Жұмсақ тіндерде байқалатын кейбір вискоэластикалық қасиеттер: релаксация, иілу және гистерезис. Жұмсақ тіндердің механикалық жауабын сипаттау үшін бірнеше әдістер қолданылған. Бұл әдістерге: деформация энергиясына негізделген гиперэластикалық макроскопиялық модельдер, сызықтық емес құраушы теңдеулерді пайдаланатын математикалық сәйкестіктер және сызықтық серпімді материалдың жауабы оның геометриялық сипаттамаларымен өзгертілетін құрылымдық модельдер кіреді.
Псевдоэластикалық
Жұмсақ тіндердің вискоэластикалық қасиеттері болғанымен, яғни, кернеу созылу жылдамдығының функциясы ретінде өрнектеледі, оны жүктеме схемасына алдын ала дайындағаннан кейін гипереластикалық модельмен жуықтауға болады. Материалды бірнеше жүктеу-түсіру циклдарынан өткізгеннен кейін, механикалық жауап созылу жылдамдығына тәуелді болмайды. Созылу жылдамдығына тәуелділік болмаса да, алдын ала дайындалған жұмсақ тіндер гистерезис көрсетеді, сондықтан механикалық жауапты жүктеу және түсіру кезінде әртүрлі материалдық тұрақтылары бар гипереластикалық модель ретінде бейнелеуге болады. Осы әдіс арқылы серпімділік теориясы серпімді емес материалды модельдеу үшін қолданылады. Фунг осы модельді псевдосерпімділік деп атады, материалдың шынайы серпімді емес екенін көрсету үшін. Бұл құраушы модельді біржақты созу кезінде максималды созылу шегінен асырып созуға болмайды, ол теңдеудің оң түбірі болып табылады.
Қайта құру және өсу
Жұмсақ тіндер химиялық және механикалық ұзақ мерзімді өзгерістерге реакция жасай отырып, өсуге және қайта құрылуға қабілетті. Фибробластардың тропоколлаген өндіру жылдамдығы осы стимулдарға пропорционалды. Аурулар, жарақаттар және механикалық жүктеменің деңгейінің өзгеруі қайта құрылуды тудыруы мүмкін. Бұл құбылыстың мысалы – фермерлердің қолының қалыңдауы. Дәнекер тіндердің қайта құрылуы сүйектерде Вольф заңы арқылы (сүйек қайта құрылуы) жақсы белгілі. Механобиология – бұл жасушалық деңгейде стресс пен өсу арасындағы қатынасты және жұмсақ тіндердің фиброзын зерттейтін ғылым. Тіндердің қайта құрылуының тағы бір мысалы – артериялық қабырғалар анықтаған қан қысымының жоғарылауына жауап ретінде жүрек бұлшық етінің қалыңдауы.
Клиникалық маңызы
Жұмсақ тіндер аурулары – жұмсақ тіндерге әсер ететін медициналық жағдайлар. Жұмсақ тіндердің зақымдануы – созылмалы түрде ауырсыну тудыратын және емдеуге қиын жағдайлардың бірі, себебі тері астындағы жұмсақ дәнекер тіндері, фасция, буындар, бұлшықеттер және сіңірлерде не болып жатқанын анықтау өте қиын. Мүше-қимыл жүйесі мамандары, мануалды терапевтер, нейромиофизиологтар және неврологтар дененің жұмсақ тіндеріндегі жарақаттар мен ауруларды емдеуге маманданған. Бұл мамандандырылған дәрігерлер көбінесе жұмсақ тіндерді өңдеудің жаңа тәсілдерін әзірлейді, бұл табиғи жазылу процесін жеделдетуге және жұмсақ тіндердің зақымдануымен бірге жүретін түсініксіз ауырсынуды басартуға көмектеседі. Бұл саладағы білім жиынтығы жұмсақ тіндер терапиясы деп аталады және технологияның осы мамандардың проблемалық аймақтарды анықтау мүмкіндігін арттыруына байланысты қарқынды дамуда. Жаңа перспективті әдіс – жараларды және жұмсақ тіндердің зақымдануын тромбоциттерден алынған өсу факторы арқылы емдеу. "Жұмсақ тіндер ауруы" және ревматизм терминдерінің арасында тығыз байланыс бар. Кейде осы жағдайларды сипаттау үшін "жұмсақ тіндердің ревматикалық бұзылулары" термині қолданылады. Жұмсақ тіндер саркомалары – жұмсақ тіндерде дами алатын қатерлі ісіктердің көптеген түрлері.