Балалар эндокринологиясы: өсу және даму бұзылыстары

Кіріспе

Педиатриялық эндокринология (Британдық: Paediatric) – эндокринді бездердің ауруларымен, балалық шақтағы дене мүшелерінің өсуі мен жыныстық жетілуінің өзгерістерімен, қант диабеті және тағы да басқаларымен айналысатын медициналық мамандық. Педиатриялық эндокринологтар емдейтін пациенттердің жас диапазонына байланысты, олар нәрестелік шақтан бастап, жасөспірімдікке және жас ересектерге дейінгі жастағы науқастарға көмек көрсетеді. Мамандықтың ең көп таралған ауруы – 1-типті қант диабеті, ол әдетте клиникалық практиканың кем дегенде 50% құрайды. Екінші ең көп кездесетін мәселе – өсудің бұзылуы, әсіресе өсу гормонымен түзетілетіндер. Педиатриялық эндокринологтар көбінесе интерсекс синдромы бар нәрестелер мен балаларды емдеуге қатысатын бірінші дәрігерлер болып табылады. Бұл мамандық сонымен қатар балалық шақтағы гипогликемия мен гипергликемияның басқа түрлерін, ересек болу кезеңінің өзгеруін, сондай-ақ бүйрек үсті безі, қалқанша безі және гипофиздің басқа да проблемаларын қарастырады. Көптеген педиатриялық эндокринологтар сүйек метаболизмі, липид метаболизмі, жасөспірімдер гинекологиясы немесе туа біткен метаболизмнің бұзылыстары саласында қызығушылық танытады және тәжірибелі. АҚШ және Канадада педиатриялық эндокринология – Америкалық Педиатрия Кеңесінің немесе Америкалық Остеопатиялық Педиатрия Кеңесінің тармақшасы болып табылады, ал стипендиялық оқытудан кейін кеңес сертификаты беріледі. Бұл салыстырмалы түрде шағын және негізінен танымдық мамандық, процедуралар аз және диагностикалық бағалауға баса назар аударылады. Солтүстік Америкадағы және әлемнің көптеген педиатриялық эндокринологтарының кәсіби тарихы Лоусон Уилкинске дейін жетеді, ол 1940 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың ортасында Джонс Хопкинс Медицина мектебінің педиатрия бөлімінде және Балтимордағы Гарриет Лейн үйінде мамандықты дамытқан. Солтүстік Америкадағы негізгі кәсіби қауымдастық бастапқыда Лоусон Уилкинс Педиатриялық Эндокринологиялық Қоғамы деп аталды, қазір Педиатриялық Эндокринологиялық Қоғам деп қайта аталды. Басқа ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан педиатриялық эндокринологиялық қауымдастықтар: Еуропалық Педиатриялық Эндокринология Қоғамы, Британдық Педиатриялық Эндокринология Қоғамы, Австралиялық Педиатриялық Эндокринология Тобы және Жапондық Педиатриялық Эндокринология Қоғамы. Мамандық бойынша кәсіби қауымдастықтар көбейіп келеді. Педиатриялық эндокринология бойынша оқу 3 жылдық педиатрия ординатурасын аяқтағаннан кейін 3 жылдық стипендияны қамтиды. Стипендия және мамандық жоғары деңгейде ғылыми-зерттеуге бағытталған және академиялық негіздемеге ие, бірақ бұл соңғы онжылдықтарда бұрынғыдан азырақ байқалады.

Pediatric endocrinology (British: Paediatric) is a medical subspecialty dealing with disorders of the endocrine glands, such as variations of physical growth and sexual development in childhood, diabetes and many more. By age, pediatric endocrinologists, depending upon the age range of the patients they treat, care for patients from infancy to late adolescence and young adulthood. The most common disease of the specialty is type 1 diabetes, which usually accounts for at least 50% of a typical clinical practice. The next most common problem is growth disorders, especially those amenable to growth hormone treatment. Pediatric endocrinologists are usually the primary physicians involved in the medical care of infants and children with intersex disorders. The specialty also deals with hypoglycemia and other forms of hyperglycemia in childhood, variations of puberty, as well other adrenal, thyroid, and pituitary problems. Many pediatric endocrinologists have interests and expertise in bone metabolism, lipid metabolism, adolescent gynecology, or inborn errors of metabolism. In the United States and Canada, pediatric endocrinology is a subspecialty of the American Board of Pediatrics or the American Osteopathic Board of Pediatrics, with board certification following fellowship training. It is a relatively small and primarily cognitive specialty, with few procedures and an emphasis on diagnostic evaluation. Most pediatric endocrinologists in North America and many from around the world can trace their professional genealogy to Lawson Wilkins, who pioneered the specialty in the pediatrics department of Johns Hopkins School of Medicine and the Harriet Lane Home in Baltimore in between the late 1940s and the mid 1960s. The principal North American professional association was originally named the Lawson Wilkins Pediatric Endocrine Society, now renamed the Pediatric Endocrine Society. Other longstanding pediatric endocrine associations include the European Society for Paediatric Endocrinology, the British Society for Paediatric Endocrinology, the Australasian Paediatric Endocrine Group and the Japanese Society for Pediatric Endocrinology. Professional associations of the specialty continue to proliferate. Training for pediatric endocrinology consists of a 3 year fellowship following completion of a 3 year pediatrics residency. The fellowship, and the specialty, are heavily research oriented and academically based, although less exclusively now than in past decades.