Кіріспе

Жаңа туған нәрестелерге, әсіресе ауырған немесе мерзімінен бұрын туған нәрестелерге медициналық көмек көрсету – «Неонатология» журналы. Неонатология – педиатрияның жаңа туған нәрестелерге, әсіресе ауырған немесе мерзімінен бұрын туған нәрестелерге медициналық көмек көрсетуге арналған кіші мамандығы. Бұл ауруханалық мамандық және көбінесе жаңа туған нәрестелерді қарқынды күтім бөлімдерінде (ЖҚКБ) жүзеге асырылады. Неонатологтардың негізгі пациенттері – ауырған немесе мерзімінен бұрын туғандықтан, төмен салмақты, іштерінен өсуі шектелген, туа біткен ақаулары бар, сепсиске шалдыққан, өкпесі жетілмеген немесе туған кезде қысылып қалған нәрестелер.

Тарихи даму

Медициналық қауымдастық 1860 жылдары жоғары нәресте өлімін мойындағанмен, қазіргі заманғы жаңа туған нәрестелерге арналған интенсивті күтімдегі жетістіктер нәресте өлімінің айтарлықтай төмендеуіне әкелді. Бұл технологиялық жетістіктер, жаңа туған нәрестелердің физиологиясын жақсырақ түсіну, санитарлық жағдайды жақсарту және жаңа туған нәрестелерге арналған мамандандырылған бөлімдерді дамыту арқылы қол жеткізілді. 19 ғасырдың ортасында жаңа туған нәрестелерді күтіп-бағу жаңа басталған еді және негізінен акушерлер басқарды; алайда, 1900 жылдардың басында педиатрлар жаңа туған нәрестелерге күтім жасауда тікелей рөл атқара бастады. 1975 жылы Америка Педиатрия Кеңесі неонатология бойынша ресми мамандық сертификатын енгізді. 1835 жылы орыс дәрігері Георг фон Рюль екі металл ваннадан, ішіне жылы су құйылған инкубатор жасады. 1850 жылдардың ортасына қарай бұл «жылыту ванналары» Мәскеудегі тастамал балалар үйінде мерзімінен бұрын туған нәрестелерді қолдау үшін тұрақты түрде қолданыла бастады. 1950 жылдары жаңа туған нәрестелерге механикалық желдету қолданыла бастады, бұл нәрестелердің тірі қалуына мүмкіндік берді. Алғашқы жаңа туған нәрестелерге арналған интенсивті күтім бөлімі (ЖІКБ) 1965 жылы Коннектикут штатындағы Йель Ньюхейвен ауруханасында ашылды. ЖІКБ ашылғанға дейін мерзімінен бұрын туған және ауыр сырқаттанған нәрестелерге арнайы жансақтау жабдықтары жоқ балалар бөлімшелерінде күтім жасалған. Бұл фототерапияның кеңінен қолданылуына әкелді, ол қазір жаңа туған нәрестелердің сары ауруын емдеудің маңызды әдісіне айналды. 1980 жылдары өкпе серфактантын алмастыру терапиясының дамуы өте ерте туған нәрестелердің тірі қалу деңгейін одан әрі жақсартты және механикалық желдетудің бір асқынуы – созылмалы өкпе ауруының азаюына себеп болды. Америка Құрама Штаттарында көптеген, бірақ барлық емес неонатологтар Америка Педиатрия Кеңесі немесе Америка Остеопатиялық Педиатрия Кеңесі арқылы Педиатрия мамандығы бойынша, ал жаңа туған нәрестелердің перинаталдық медицинасы бойынша да сертификатталған. Көптеген елдер қазір педиатрияның мамандығы ретінде неонатология бойынша аспирантурадан кейінгі білім беруге ұқсас бағдарламаларды жүзеге асыруда. Ұлыбританияда медициналық факультетті бітіргеннен кейін және екі жылдық негізгі бағдарламаны аяқтағаннан кейін, неонатолог болғысы келетін дәрігер сегіз жылдық педиатриялық мамандық бағдарламасына қатысады. Осы бағдарламаның соңғы екі-үш жылы неонатологияны мамандық ретінде оқытуға арналады. Жаңа туған нәрестелерге мейірбикелік көмек көрсету – нәрестелерге арналған күтімде маманданған мейірбикелердің мамандығы.

Өтемақы

Неонатологтар жалпы педиатрлардан едәуір көп табыс табады. 2018 жылы АҚШ-та педиатрдың жалақысы шамамен 221 000 доллардан 264 000 долларға дейін болса, неонатологтың орташа жалақысы 299 000 доллардан 355 000 долларға дейін жеткен.

Ауруханалық шығындар

Ерте туылған бала ауруханаға жатқызудың ең көп таралған себептерінің бірі болып табылады. 2003 жылдан 2011 жылға дейінгі аналық және жаңа туған нәрестелерге жасалған хирургиялық қызметтердің орташа ауруханалық шығындары АҚШ-тағы ең төменгі ауруханалық шығындарды құрады. 2012 жылы аналық немесе жаңа туған нәрестелерді ауруханаға жатқызу, нәрестелер, 18-44 жастағы ересектер және Medicaid жүйесімен қамтылғандар арасында ауруханаға жатқызудың ең үлкен үлесін құрады. 2000-2012 жылдар аралығында АҚШ-тағы жаңа туған нәрестелердің саны шамамен 4,0 миллионға дейін ауытқып, 2006 жылы 4,3 миллионға жетті. 2012 жылы АҚШ-тағы ауруханада жатқандардың 27 пайызы аналық және жаңа туған нәрестелерді құрады. Дегенмен, ауруханада емдеуге жұмсалатын орташа шығын, медициналық, хирургиялық немесе аналық және жаңа туған нәрестелерге арналған емдеудің үш түрінің ішінде ең төменгі деңгейде қалып отырды. 2012 жылы аналық/жаңа туған нәрестеге арналған ауруханалық орташа шығын 4300 долларды құрады (медициналық ем үшін 8500 доллар және хирургиялық ем үшін 21200 доллар). Құрметтісі, бүкіл әлемде жаңа туған нәрестелерге күтім көрсетуді үйлестіруге бағытталған бағдарламалардың саны артып келеді. Халықаралық жаңа туған нәрестелер консорциумы, Newborn Care International және Global Newborn Society – бұл осының көрнекті мысалдары. Мақсаты – жаңа туған нәрестелерге көрсетілетін күтімді ұйымдастыру және стандарттау, сондай-ақ зерттеу жұмыстарын үйлестіру.