Пойыз құрамаларын байланыстыру механизмі

Поезд құрамаларын байланыстыратын механизмдер: байланыстырғыштар, соғыма жабдықтары, автоматты құрамалар. Қауіпсіздік, беріктік, тиімділік – негізгі талаптар.

23 мин оқу

100%

Дереккөз: Railway coupling — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Пойыздың құрамын біріктіру механизмі. Қоспа немесе қосқыш – пойыздың әр екі шетінде орналасқан, оларды біріктіріп, пойыз құратын механизм. Қоспаларды вагонмен байланыстыратын жабдық – тарту немесе тартылғыш құрылғы, ол қосқыштың күшін және пойыздың үдеуін қабылдауы тиіс. Темір жол тарихында әлемдік практикада әртүрлі қосқыш конструкциялары мен түрлері жасалған. Негізгі конструкциялық талаптарға беріктік, сенімділік, оңай және тиімді пайдалану, сондай-ақ оператор қауіпсіздігі жатады. Автоматты қосқыштар вагонды біріктіргенде автоматты түрде қосылады. Заманауи үлгілері тек механикалық байланысты ғана емес, сонымен қатар пневматикалық және дерек желілерін де біріктіре алады. Әртүрлі елдерде әртүрлі қосқыштар қолданылады. Солтүстік Америка және Қытай темір жолдары Janney қосқыштарын пайдаланса, бұрынғы КСРО елдері SA3 қосқыштарын, ал Еуропа елдері бұрандалы қосқыштарды қолданады. Әртүрлі қосқыштармен жабдықталған вагонды біріктіру кезінде қиындықтар туындауы мүмкін. Мұндай жағдайларда, кедергілі вагон, сондай-ақ, аралық вагон, екі қосқышы бар вагон немесе адаптерлер қолданылады.

Номенклатура

Сәйкес келетін және ұқсас қосқыштар немесе байланыстырғыштар көбінесе әртүрлі марка, бренд немесе аймақтық атаулармен, тіпті лақап есімдермен аталады, бұл стандартты немесе әдеттегі конструкцияны сипаттауды қиындатады. Осы мақалаларда көрсетілген өлшемдер мен сипаттамалар әдетте номиналды немесе типтік компоненттер мен жүйелерге жатады, алайда стандарттар мен тәжірибелер де теміржол, аймақ және кезеңге қарай кеңінен өзгереді. Буферлік соққы: вагондар тізбегі (бір немесе бірнеше вагондар біріктірілген) қысымға түскен кезде; тартымға қарама-қарсы.

Буферлер мен тізбек

Британдық дәстүрге сәйкес теміржолдардағы негізгі байланыс түрі – буферлік және тізбекті байланыс. Үш буыннан тұратын үлкен тізбек, жанындағы вагондардағы ілгектерді біріктіреді. Бұл байланыстар бұрынғы трамвай тәжірибесінен пайда болған, бірақ олар жүйелірек жасалды. Вагонның рамасындағы буферлер, пойыз баяулап келе жатқан локомотивті басып өткенде соққы жүктемесін жұтады. Қарапайым тізбекті кернеуге болмайды, сондықтан бұл бос байланыс вагондардың арасында алға-артқа қозғалыс пен соқтығысуға, сондай-ақ пойыз жүргенде дірілдеуге мүмкіндік береді. Бұл минералды вагондар үшін қабылдануға болатын болса да, жолаушылар вагондарында ыңғайсыз сапарға себеп болды, сондықтан тізбектегі орталық буын, бір жағынан сол, екінші жағынан оң бұрандалы бұрандамен алмастырылды. Бұранданың ортасында, шарлы тұтқасы бар тұтқа корпусы орналасқан. Бұл бұрандалы механизм, бұранданы бекітілген тұтқамен бұрап, вагондарды бір-біріне жақындатуға мүмкіндік береді. Әдетте, бұранда тұтқа корпусының жанында екі жіп қалатындай етіп тартылады. Бұранданың тұтқасын тіреу үшін, байланыс буынының тұтқасына тіреуіш бекітіледі, бұл бұранданың пайдалану кезінде босауын болдырмайды. Осы типтегі байланыстың ресми атауы – бұрандалы байланыс немесе Еуропалық стандарт EN 15566 бойынша UIC байланысы. Оның жеңілдетілген нұсқасы, жылдамырақ қосылу және ажырату үшін, әлі де үш буынды пайдаланады, бірақ орталық буынға Т-тәрізді ойық берілген. Оны бойлық бағытта бұруға болады, содан кейін тік бағытта қысқа ойыққа бұруға болады, бұл вагондарды тығыз ұстайды. Толық жабдықталған жүк вагондарының жоғары жылдамдығы бұрандалы кернеуді қажеттілікке айналдырды. Алғашқы «сенімсіз буферлер» ағаш вагон рамаларының жалғасы болды, бірақ кейін серіппелі буферлер енгізілді. Олардың алғашқылары жылқы шашынан жасалған қатаң төсемдер болды, содан кейін болат серіппелер және гидравликалық амортизаторлар пайда болды. Бұл байланыс әлі де Батыс және Орталық Еуропада, Солтүстік Африканың, Таяу Шығыстың және Оңтүстік Азияның кейбір аймақтарында кеңінен қолданылады.

The basic type of coupling on railways following the British tradition is the buffer and chain coupling. A large chain of three links connects hooks on the adjoining wagons. These couplings followed earlier tramway practice but were made more regular. Buffers on the frame of the wagon absorbed impact loads, as the train overran a slowing locomotive. The simple chain could not be tensioned, and this loose coupling allowed a great deal of back and forth movement and bumping between cars, as well as jarring when trains started. While acceptable for mineral cars, this coupling made for an uncomfortable ride in passenger coaches, so the chain was improved by replacing the center link with a screw with a left hand thread on one side and a right hand thread on the other. In the center of the screw is the handle housing with a hinged ball handle attached. This turnbuckle style arrangement allows the vehicles to be pulled together by tightening the screw with the attached handle. Typically, the screw is tightened until there are two threads left next to the handle housing. A support is attached to the trunnion nut on the coupling link side to rest the handle of the screw to prevent loosening of the screw while the coupling is in use. The official name of this type of coupling is screw coupling or UIC coupling according to the European standard EN 15566 Draw gear and screw coupling. A simplified version of this, quicker to attach and detach, still used three links but with the centre link given a T shaped slot. This could be turned lengthwise to lengthen it, allowing coupling, then turned vertically to the shorter slot position, holding the wagons more tightly together. Higher speeds associated with fully fitted freight made the screw tensioned form a necessity. The earliest 'dumb buffers' were fixed extensions of the wooden wagon frames, but later spring buffers were introduced. The first of these were stiff cushions of leather covered horsehair, later steel springs and then hydraulic damping. This coupling is still widespread in Western and Central Europe and in parts of Northern Africa, the Middle East and South Asia.

Тепе-теңдіктің иінтіректері

Тепе-теңдік рычагының байланысы, сондай-ақ екі бұрандалы жалғауы бар орталық буферлік байланыс – тар жол теміржолдарында, тығыз бұрылыстарда жиі қолданылатын байланыс құрылмысы. Стандартты жол теміржолдарында қолданылатын стандартты бұрандалы байланысты, тарту және итеру құрылғыларын ауыстыру арқылы, буфердің әр жағында бір бұрандалы байланысы бар орталық буферлік байланысқа айналдыруға болады. Бұрандалы байланыстар екі бұрандалы байланыс арасындағы тартым күштерін тегіс бөлуді қамтамасыз ететін орталық буферлік таяқшадағы тік оське айналатын компенсациялық рычагқа қосылады.

Альберт Куплер

Қауіпсіздік мәселелерін болдырмау үшін 1921 жылы Крефельд трамвайының сол кездегі директоры Карл Альберт Альберт жұптағышын ойлап тапты. Альберт жұптағышы екі тіреуі бар кілт-саңылаулы құрылым ретінде жасалған. Жұптастырылатын көліктер біріне-бірі итеріліп, екі жұптағыш бір жаққа жылды. Бір тіреу орнатылып, содан кейін көліктер түзулап тартылып, екінші тіреу орнатылды. Бұл операцияға дәлдік аз қажет болды. Бір бөліктен жасалғандықтан, минималды ғана бос орын болды. Бұл жүйе трамвай жүйелері мен тары жол желілерінде кең таралды. 1960 жылдары көптеген қалалар оларды автоматты жұптағыштармен алмастырды. Бірақ тіпті қазіргі көліктерде де Альберт жұптағыштары ақаулы көлікті буксирлеу үшін қосымша жұптағыштар ретінде қолданылады.

Миллерлік ілгек және платформа

19 ғасырдың соңғы бөлігінде Солтүстік Америкадағы жолаушылар вагондарында байланыс және штырь Miller платформасы деп аталатын құрастырумен ауыстырылды, ол Miller ілгегі деп аталатын жаңа жұптағышты қамтыды. Миллер платформасы (және ілгек жұптағышы) бірнеше онжылдық бойы қолданылды, содан кейін оның орнына Janney жұптағышы келді.

Норвегия тілі

Норвегиялық қосқыш орталық буфердегі тесікке түсетін жылжымалы ілмегі бар орталық буферден тұрады. Қарсы буферде ілмекті бекіту үшін оның үстінен аударылатын U пішіндес қауіпсіздік құлпы да болуы мүмкін. Қауіпсіздік құрылғысы сонымен қатар ұшында шар тәрізді салмағы бар тізбек түрінде де болуы мүмкін, ол ілмектің орнында тұруын қамтамасыз ету үшін оған тасталады. Кейде норвегиялық қосқышқа қосымша тізбектер қосылады. Норвегиялық қосқыш Ллойд қосқышы деп те аталады, ол британдық өндірушісі Ф. Х. Ллойд & Co. Ltd Wednesbury маңында орналасқан, немесе жылжымалы ілмектің пішініне байланысты "ет тіккіш" қосқышы деп аталды. Норвегиялық қосқыш буферлік-тізбекті қосқышқа қарағанда өткір бұрылыстарға мүмкіндік береді, бұл тар теміржолдарда тиімді, себебі төмен жылдамдық және азайтылған пойыз жүктемесі қарапайым жүйеге жол береді. Норвегиялық қосқыш Ұлыбритания мен оның бұрынғы колонияларында 1067, 1000 мм немесе одан да тар болатын теміржолдарда ғана кездеседі. Мысалы, ол Мэн аралы темір жолында, Батыс Австралия мемлекеттік темір жолдарында, Танзанияда, Фестиниог темір жолында, Линтон және Барнстапл темір жолында, сондай-ақ Уэльс жота темір жолында қолданылады.

Радиалды қосқыштар

Оңтүстік Африкада радиалды қосқыш екі нұсқада қолданылды. Біріншісі – Джонстон қосқышы, көбінесе қоңыраулы байланыс және штырьты қосқыш деп аталады, ол 1873 жылы енгізілді. Оның жұмыс принципі байланыс және штырьты қосқыштарға ұқсас, олармен үйлесімді, бірақ дөңгелек қосқыш беті қоңырау тәрізді. Екіншісі – қоңыраулы және ілгек қосқышы, ол 1902 жылы енгізілді және норвегиялық қосқышқа ұқсас, бірақ сондай-ақ дөңгелек қосқыш бетімен және тарту ілгегін орналастыруға арналған, қосқыш бетінің үстіңгі жағы ашық болатын қосқыш ұясымен жабдықталған.

Джонстон қосқышы

Джонстон қосқышы, пішініне байланысты «қоңырау тірегі және штырь» деп те аталады, алғаш рет 1873 жылы Жақсы Үміт мүйісінде енгізілді. Бұл 1872 жылы Кейп үкіметі темір жолдарының (CGR) құрылғаннан кейін және Кейп үкіметінің темір жол желісін ішкі аймаққа кеңейту және қолданыстағы жолдарды 42 дюймдік Кейп калибріне ауыстыру туралы шешім қабылдағаннан кейін болды. 1873 жылдан бастап сатып алынған барлық жаңа Кейп калибрлі локомотивтер мен вагондар осы немесе оған ұқсас қосқыштармен жабдықталды, бастапқыда 1873 жылғы CGR 0-4-0ST локомотиві, «Кішкентай Бесс» деп аталған құрылыс локомотиві болды. 1875 жылы Натал колониясында құрылған Натал үкіметі темір жолдары (NGR) да осы қадамды жасады, осы темір жол сатып алған барлық локомотивтер мен вагондар Джонстон қосқыштарымен жабдықталды, бастапқыда 1877 жылғы NGR K 2-6-0T класынан. Сонымен қатар, 1889 жылы жаңадан құрылған Нидерланд Оңтүстік Африка темір жол компаниясы алғашқы локомотивтерді алғанда, олар Джонстон қосқыштарымен жабдықталды. CGR-дің 24 дюймдік тар теміржолдарынан өзгеше, NGR теміржолдары да Джонстон қосқыштарын пайдаланды. Бұл тар теміржол желілерінің біріншісі 1906 жылы іске қосылды, Эсткурттан шыққан Винен тармағында алғашқы NGR N 4-6-2T класы локомотивтері пайдалануға берілді. Қосқыштарды қолмен ажырату және қосу жұмыстары жүргізілді, бұл экипаж мүшелеріне қатты жарақат алу немесе қаза болу қаупін тудырды, себебі олар қосқышқа сілтемені бағыттау үшін қозғалатын вагондар арасында жүруге мәжбүр болды. Джонстон қосқыштары 1927 жылдан бастап Оңтүстік Африка теміржолдарында біртіндеп ауыстырыла бастады, бірақ тар теміржол вагондарында емес. Сол жылдан бастап сатып алынған барлық жаңа Кейп калибрлі локомотивтер мен вагондар AAR түйіндік қосқыштармен жабдықталды. Барлық ескі вагондарды ауыстыру бірнеше жылға созылды және екі түрлі қосқыш та 1950 жылдардың соңына дейін кейбір вагондарда кездесе берді. Ауысу кезеңінде көптеген локомотивтердегі түйіндік қосқыштарда көлденең тілік және тік тесік болды, олар сәйкесінше сілтемені және штырьді орнатуға мүмкіндік берді, бұл оларды әлі де ескі Джонстон қосқыштарымен жабдықталған вагондарға қосуға мүмкіндік берді.

The Johnston coupler, commonly known as a bell link and pin coupler from its bell shape, was first introduced in the Cape of Good Hope in 1873, following the establishment of the Cape Government Railways (CGR) in 1872 and the decision by the Cape government to expand the railways into the interior and to convert the existing tracks from to 42 inches Cape gauge. All new Cape gauge locomotives and rolling stock acquired from 1873 were equipped with these or similar couplers, beginning with the CGR 0 4 0ST of 1873, a construction locomotive named Little Bess. The Natal Government Railways (NGR), established in the Colony of Natal in 1875, followed suit and all locomotives and rolling stock acquired by that railway were equipped with Johnston couplers, beginning with the NGR Class K 2 6 0T in 1877. Likewise, in 1889, when the first locomotives were obtained by the newly established Netherlands South African Railway Company in the Zuid Afrikaansche Republiek, they were fitted with Johnston couplers. Unlike the 24 inches narrow gauge railways of the CGR, those of the NGR also made use of Johnston couplers. The first of these narrow gauge lines came into operation in 1906, when the first NGR Class N 4 6 2T locomotives entered service on the Weenen branch out of Estcourt. Coupling and uncoupling were done manually, which posed a high risk of serious injury or death to crew members, who had to go between moving vehicles to guide the link into the coupler pocket during coupling. Johnston couplers gradually began to be replaced on the South African Railways from 1927, but not on narrow gauge rolling stock. All new Cape gauge locomotives and rolling stock acquired from that year were equipped with AAR knuckle couplers. Conversion of all older rolling stock was to take several years and both coupler types could still be seen on some vehicles into the late 1950s. During the transition period, knuckle couplers on many locomotives had a horizontal gap and a vertical hole in the knuckle itself to accommodate, respectively, a link and a pin, to enable it to couple to vehicles which were still equipped with the older Johnston couplers.

Қалқалы-бұғалы жалғастырғыш

Қоңырау және ілгек біріктіру жүйесі алғаш рет 1902 жылы Жақсы Үміт мүйісінде пайда болды, онда екі CGR A типіндегі 2 6 4T локомотивтері жаңа 2 фут тарамды Avontuur темір жолының құрылыс машиналары ретінде сатып алынды, ол Порт-Элизабеттен Лангклоф арқылы салынып жатыр. Оңтүстік Африкада бұл біріктіргіштер Жақсы Үміт мүйісіндегі тарамды желілерде ғана қолданылды. Біріктіргіш норвеждік біріктіргішке ұқсас. Бұл радиалды біріктіргіш, біріктіру қапшығы бар, ол біріктіру бетінің үстіңгі жағында ашық. Шыны мен ілмектердің орнына, ол жұптасқанда келесі вагонның біріктіргішіндегі ілмек тірегіне сығатын ілгек қолданады. Жұптасқан біріктіргіштің ілгегінің кездейсоқ ажыратылуын болдырмау үшін, біріктіргіш қоңырауы біріктіру қапшығының үстінде, әдетте жетек деп аталатын ілгек сақшысымен жабдықталған. Қазіргі уақытта Америка темір жолдары қауымдастығының (AAR) біріктіргіші, сондай-ақ, әдетте буккей, түйін немесе Альянс біріктіргіші деп аталады. AAR/APTA TypeE, TypeF және TypeH біріктіргіштері Janney біріктіргіштерімен үйлесімді, бірақ әртүрлі теміржол вагондарында (жалпы жүк, цистерналық вагондар, айналмалы бункерлер, жолаушылар вагондары және т.б.) қолданылады. Жаңқалық біріктіргішті немесе Janney біріктіргішін 1873 жылы патент алған Эли Х. Janney ойлап тапты. Ол сондай-ақ, әсіресе Ұлыбританияда, кейбір жылжымалы құрамдарда (көбінесе жолаушылар пойыздары үшін) орнатылған. Janney – Вирджиния штатының Александрия қаласынан шыққан құрғақ тауарлар кеңсесінің қызметкері және бұрынғы Конфедерация армиясының офицері, ол түскі ас кезінде ағаштан шүмек пен ілмек біріктіргішіне балама жасау үшін кесіп жасаған. "Buckeye" термині АҚШ-тың Огайо штатының лақап аты "Buckeye штаты" және бастапқыда бұл біріктіргішті сатқан Ohio Brass Company компаниясынан шыққан. 1893 жылы автоматты біріктіргіш коммерциялық теміржол операцияларының талаптарын қанағаттандыра алатынына және сонымен бірге қауіпсіз жұмыс істей алатынына көз жеткізген АҚШ Конгресі Қауіпсіздік құрылғылары туралы заңды қабылдады. Оның кемежай қауіпсіздігін арттырудағы табысы таң қалдырды. 1877 және 1887 жылдар аралығындағы барлық теміржол қызметкерлерінің апаттарының шамамен 38% біріктірумен байланысты болды. Бұл көрсеткіш теміржолдар шүмек пен ілмек біріктіргіштерін автоматты біріктіргіштермен алмастыра бастаған кезде төмендеді. 1902 жылы, ААЖ күшіне енгеннен кейін екі жыл өткен соң, біріктіру апаттары барлық қызметкерлердің апаттарының 4% ғана құрады. 1892 жылы шамамен 11 000, ал 1902 жылы 2 000-нан астам жол апаттары тіркелді. Janney біріктіргіші Солтүстік Америка стандарты ретінде таңдалған кезде, таңдауға 8000 патенттелген баламалар болды. Әртүрлі вагон конструкцияларының талаптарына сай келетін көптеген AAR біріктіргіш конструкциялары бар, бірақ олардың барлығында белгілі бір ортақ өлшемдер болуы керек, бұл бір конструкцияның кез келген басқа конструкциямен біріктірілуін қамтамасыз етеді. Janney біріктіргіші АҚШ, Канада, Мексика, Жапония, Үндістан, Тайвань, Австралия, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка, Сауд Арабиясы, Куба, Чили, Бразилия, Португалия, Қытай және Африканың көптеген елдерінде стандартты және тарамды өлшемдерде қолданылады. Janney біріктіргіші көбінесе механикалық біріктіруді қамтамасыз етеді, тек H типі пневматикалық және электр желілерінің автоматты қосылыстарын қосады.

The bell and hook coupling system was first introduced in the Cape of Good Hope in 1902, when two CGR Type A 2 6 4T locomotives were acquired as construction engines on the new 2 feet narrow gauge Avontuur Railway which was being constructed out of Port Elizabeth through the Langkloof. In South Africa, these couplers were used on only the narrow gauge lines in the Cape of Good Hope. The coupler is similar to the Norwegian coupler. It is a radial coupler with a coupler pocket which is open at the top of the coupling face. Instead of a link and pins, it makes use of a drawhook which, upon coupling, slides over the drawhook pin in the coupler of the next vehicle in the train. To prevent the drawhook of the mating coupler from accidental uncoupling, the coupler bell is equipped with a drawhook guard, commonly known as a bridle, above the coupler pocket. now the Association of American Railroads (AAR) coupler, is also commonly known as a buckeye, knuckle, or Alliance coupler. The AAR/APTA TypeE, TypeF, and TypeH couplers are all compatible Janney couplers, but used for different rail cars (general freight, tank cars, rotary hoppers, passenger, etc.). The knuckle coupler or Janney coupler was invented by Eli H. Janney, who received a patent in 1873 It is also known as a buckeye coupler, notably in the United Kingdom, where some rolling stock (mostly for passenger trains) is fitted with it. Janney was a dry goods clerk and former Confederate Army officer from Alexandria, Virginia, who used his lunch hours to whittle from wood an alternative to the link and pin coupler. The term buckeye comes from the nickname of the US state of Ohio, the "Buckeye State" and the Ohio Brass Company which originally marketed the coupling. In 1893, satisfied that an automatic coupler could meet the demands of commercial railroad operations and, at the same time, be manipulated safely, the United States Congress passed the Safety Appliance Act. Its success in promoting switchyard safety was stunning. Between 1877 and 1887, approximately 38% of all railworker accidents involved coupling. That percentage fell as the railroads began to replace link and pin couplers with automatic couplers. By 1902, only two years after the SAA's effective date, coupling accidents constituted only 4% of all employee accidents. Coupler related accidents dropped from nearly 11,000 in 1892 to just over 2,000 in 1902, even though the number of railroad employees steadily increased during that decade. When the Janney coupler was chosen to be the North American standard, there were 8,000 patented alternatives to choose from. Many AAR coupler designs exist to accommodate requirements of various car designs, but all are required to have certain dimensions in common which allow for one design to couple to any other. The Janney coupler is used in the United States, Canada, Mexico, Japan, India, Taiwan, Australia, New Zealand, South Africa, Saudi Arabia, Cuba, Chile, Brazil, Portugal, China and many countries in Africa both standard gauge and narrow gauges. The Janney coupler generally provides only mechanical coupling, only Type H adds automatic connections of pneumatic and electrical lines.

Хенрикотты біріктіру

Хенрикотты жалғаушы — бельгиялық инженер және кәсіпкер Эмиль Хенрикоттың Court Saint Étienne қаласынан ұсынған Янни жалғаушының бір түрі. Ол Бельгияның Ұлттық теміржол компаниясының кейбір ЭМД-лерінде, соның ішінде Automotrice AM75 локомотивінде қолданылады.

Уиллисон/SA3 қосқышы

Виллисон қосқышы 1916 жылы АҚШ-та Жани қосқышында кездесетін мәселелерді шешу үшін әзірленді. Ресейлік SA3 қосқышы AAR қосқышымен бірдей принциптер бойынша жұмыс істейді, бірақ екі тип үйлесімсіз. Ол 1932 жылы Кеңес Одағында британдық патент негізінде енгізілді және содан бері 1520 мм-лік барлық желіде, соның ішінде Моңғолияда қолданылып келеді. Фин локомотивтерінде UIC қосқыштары бар, олар фин құрамындағы UIC қосқыштарымен және ресейлік құрамындағы SA3 қосқыштарымен жұптаса алады. Ол Иран желілерінде және Швециядағы Малмбанан теміржолында кен пойыздары үшін де қолданылады. Квинслендтегі 2 футтік қамыс тасымалдау көліктеріне миниатюралық Виллисон қосқыштары орнатылған. Ол 1973 жылы Оңтүстік Африка теміржолының тар жолды "Авентур" теміржолына енгізілді. Ұсынылған еуропалық автоматты қосқыш ресейлік қосқышпен үйлесімді, бірақ автоматты ауа, басқару және қуат қосылымдарымен жабдықталған. Іске асылу кейбір пайдаланушыларды қоспағанда, үнемі кешіктіріліп отыр. Еуропаға қараңыз. SA3 сол қолдың жұмсақ қысылған оқшауына ұқсайды. SA3 қосқышы әлемдегі ең берік қосқыштардың бірі болып табылады – осы типтегі қосқышты пайдаланатын пойыздың максималды тоннажы шамамен 8000 тоннаға жетеді – бірақ ол тек механикалық байланысты қамтамасыз етеді. Автоматты электрлік және пневматикалық қосылыстарды қосу күрделі мәселе. Бұл қосқыштардың көптеген түрлері мен брендтері бар. 2020 жылдан бастап CAF SA3 негізінде автоматты қосқыш әзірлеуде, ол Еуропа теміржолдарындағы буферлер мен тізбекті қосқыштарды алмастыруға мүмкіндік береді.

Бірлескен жалғастырғыш/аралық

Unicoupler 1970-ші жылдары Батыс Германиядан Knorr компаниясы, ал сонымен қатар Шығыс Германиядан VEB Waggonbau Bautzen компаниясының үйлесімді әріптесі – Intermat жұптастырғышымен бірге әзірленді. Unicoupler/Intermat қосқышы екі пневматикалық желіні және алты электр қосылысын автоматты түрде қосуға мүмкіндік береді. Бұл қосқыш SA 3 және Willison қосқыштарымен механикалық түрде үйлесімді (бірақ пневматикалық және электрлік қосылымдар қолмен жасалуы тиіс). Unicoupler сондай-ақ AK69e деп те аталады. Осы типтегі жұптауды пайдаланатын пойыздың максималды тоннажы шамамен 6000 тоннаны құрайды. AK69e және Intermat қабылдануының сәтсіздігі экономикалық тиімділікке байланысты деп есептеледі. 2020 жылға дейін ол шектеулі қолданыста болды, Иран темір жолдары тарапынан қабылданып, сондай-ақ Германияда Гамбург пен Зальцгиттер арасында темір кенін тасымалдайтын пойыздарда қолданылады.

C-AKv

C AKv қосқышы (Транспакт деп те аталады) – Faiveley Transport компаниясы әзірлеген жаңа, ықшам Willison қосқышы. Ол SA3 қосқышымен механикалық тұрғыдан үйлесімді (бірақ пневматикалық және электрлік қосылымдар қолмен жасалуы тиіс), Unicoupler қосқышымен толық үйлесімді, ал қосымша буферлер орнатылған жағдайда, дәстүрлі еуропалық бұрандалы қосқыштармен де жұптаса алады. C AKv қосқышы екі пневматикалық желіні автоматты түрде қосуға мүмкіндік береді. 2020 жылдан бастап оның қолданылуы Роттердам мен Диллинген болат зауыттары арасындағы кенді және Германиядағы Вейлиц пен Буна арасындағы тас көмірді (лигнитті) тасымалдайтын пойыздармен ғана шектелген.

Z-AK

Z AK қосқышы – Knorr Bremse компаниясы әзірлеген тағы бір Willison қосқышы. Ол Unicoupler/Intermat-тың күрт сәтсіздігіне жауап ретінде жасалған. Бұл қосқыш буферлермен және бұрандалы байланыспен үйлесімді. Ол созылатын күштерді қабылдамайтын санаулы автоматты қосқыштардың бірі, сондықтан осы типтегі қосқышты қолданатын теміржол көліктері міндетті түрде буферлермен жабдықталуы тиіс.

Бірыңғай байланыс қосылымы

Unilink жалғастырғышы – Финляндия немесе Украина сияқты Еуропалық таразы шекаралық елдерінде қолданылатын жалғастырғыш. Бұл жалғастырғыш SA3 және бұрандалы қосқыш екеуімен де үйлесімді. Ол SA3 жалғастырғышы болып табылады, бірақ бұрандалы қосқыштың тізбегін қосуға мүмкіндік беретін қосымша мүйізшесі бар, сондай-ақ бұрандалы қосқышпен жабдықталған вагондардың ілмегіне қосылатын бұрандалы қосқышқа ие. Бұрандалы қосқыш қолданылмайтын жағдайда, жалғастырғыштың тізбегі жалғастырғыштың сол жағындағы ұстағышта орналасады. Unilink жалғастырғыштарымен жабдықталған құрамалар бұрандалы қосқышты пайдаланғанда қажет болатын бүйір буферлермен де жабдықталған. Финляндияда жолаушылар вагондары бұрандалы қосқыштармен жабдықталған, себебі олар SA3 жалғастырғыштарына қарағанда серпімділіксіз қозғалысты қамтамасыз етеді, өйткені бұрандалы қосқыштар әрқашан керілген күйде болады және қалыпты жұмыс кезінде бүйір буферлер ажыраспайды. Финляндиядағы жүк вагондарының көпшілігі де бұрандалы қосқыштармен жабдықталған. Тек кейбір ауыр жүк вагондары мен ресейлік құрамалар SA3 қосқыштарымен жабдықталған.

Автоматты буффингтік байланыс қосқышы (ABC қосқышы)

Автоматты байланыс буфері, көбінесе ABC буфері деп аталады, J. T. Jepson тапқан, 1906 жылы Ұлыбританияда патенттелген және A. B. C. Coupler and Engineering Company Limited компаниясы Вулвергемптон қаласындағы зауытында өндірген. Бұл байланыс орталық буферден шығып тұратын тізбекшені қамтиды, ол байланыс жасалғанда қарсы буфердегі ілгекке түседі. Қарсы буфердің бос тізбекшесі қосылған тізбекшеге тіреліп, салмағымен ажырауына кедергі келтіреді. ABC байланысын ажырату үшін, қосылмаған жоғарғы тізбекше көтеріледі. Бұл тізбекшеге бекітілген құйрық тетігінің ілгекшені көтеріп, байланысты босатуына себеп болады. 1912 жылы жақсартылған құлыптау механизмі бар байланыстың жаңа нұсқасы ұсынылды, онда серіппелі құлыптау таяғы ілгек қызметін атқаратын дискіні тоқтатып тұрды. Бұл дискілік ілгек қарсы жақтан келген тізбекшемен бұрылатын. Байланысты босату үшін тізбек немесе тұтқаны тартып, құлыптау таяғын босату жеткілікті болды, бұл дискілік ілгектің айналуын босатты. Бұл байланыс көбінесе британдық колониялардағы тар теміржолдарда қолданылды, мысалы Нигериядағы Баучи жеңіл темір жолы, Цейлон, Гондурас немесе Үндістандағы Калка-Шимла темір жолы сияқты.

Стернс және Уорд жұптағыш

Stearns және Ward қосқышы, Ұлыбританияда Ward қосқышы деп аталады, бұл 1903 жылы патент алған екі американдық өнертапқыш – Роберт Б. Стернс пен Фрэнк Д. Уордтың есімдерімен аталған. Бұл қосқыш жоғары теміржолдарда пайдалану үшін арнайы жасалған.

Вагонды біріктіру үшін оларды бір-біріне қарай итеру керек. Әрбір қосқыш басының тілі қарсы жатқан қосқыш басының таманына еніп, тілдің ілмегі тік орнатылған, серіппелі біріктіру штифтін серіппе күшіне қарсы бұрады. Ілмек біріктіру штифтінен өткеннен кейін, серіппе күші штифтті бастапқы қалпына келтіріп, ілмектің басын біріктірілген күйде ұстап тұрады. Біріктірілген кезде, қосқыш басқалары тік қозғалуға мүмкіндік береді, бұл жоғары теміржолда вагонның жолдан шығуы жағдайында, жолдан шыққан вагоның басқа вагондарды сүйреп әкетуіне жол бермейді. Қосқышты ажырату үшін серіппе күшіне қарсы әрекет ететін штифтті, соққы беру таяғымен немесе үшінші рельстен қашықтағы пойыздың жанынан қол жетімді тұтқалары бар бекітілген таяқшамен бұрау арқылы жасалады.

Көп функциялы қосқыш

Көп функциялы қосқыштар (МФК) немесе толық автоматты қосқыштар, адам араласуынсыз теміржол көліктері арасындағы барлық қосылыстарды (механикалық, пневматикалық тежегіш және электрлік) жүзеге асырады. Бұл, тек механикалық аспектілерді қамтамасыз ететін автоқосқыштардан немесе жартылай автоматты қосқыштардан өзгеше. Осы типтегі қосқыштармен жабдықталған пойыздардың көпшілігі – көп бірліктер, әсіресе, қалалық көліктерде пайдаланылатындар. Әлемде толық автоматты қосқыштардың бірнеше түрі қолданылады, оның ішінде Шарфенберг қосқышы, Tightlock (Ұлыбританияда қолданылады) сияқты түрлі тырнақ гибридтері, Wedglock қосқышы, Dellner қосқыштары (Шарфенберг қосқыштарына ұқсас), BSI қосқышы (Bergische Stahl Industrie, қазір Faiveley Transport) және Schaku Tomlinson Tightlock қосқышы. Scharfenberg қосқышына ұқсас, бірақ онымен міндетті түрде үйлесімді емес, тағы да бірнеше автоматты пойыз қосқыштары бар. Ескі АҚШ көлік операторлары осы Janney емес электропневматикалық қосқыштарды пайдалануды жалғастырып келеді және оларды ондаған жылдар бойы қолданып келеді.

Westinghouse H2C

Westinghouse H2C қосқышы, оның H2A алдыңғы үлгісі алғаш рет BMT стандартты вагондарында, кейіннен R1-ден R9 дейінгі сыныптарда қолданылған, қазіргі уақытта Нью-Йорк метрополитенінің R32, R42, R62, R62A, R68 және R68A сыныпты вагондарында қолданылады. Вагондардың А ұштарында әдетте Westinghouse қосқышы орнатылған, ал В ұштарында жартылай бекітілген буксир немесе Westinghouse қосқышы пайдаланылады.

WABCO N-түрі

WABCO N типті жалғастырғышы алғаш рет Питтсбург Skybus жүйесінің прототипі үшін әзірленді, бастапқы модель N 1 тек үш Skybus вагонына қолданылды. Үлкен жиналу диапазоны бар жаңартылған N 2 моделі алғаш рет Кливленд жылдам транзит желісіндегі жаңа "Airporter" жылдам транзит вагондарына қолданылды. N 2 моделі ортаңғы тіреуден төмен ілінген жеңіл салмақты соққы сөру құрылғысын (draft gear) пайдаланды, бұл өткір қисықтарды айналып өту үшін қажетті кең иімделуге мүмкіндік берді. Бұл N 2-ні магистральдық теміржол пайдалануға жарамсыз етті, сондықтан осы нарық үшін N 2 A жаңартылған нұсқасы жасалды. Олардың алғашқылары 1968 жылы 228 электрлік контактісі бар UAC TurboTrain және 138 контактісі бар Budd Metropolitan EMU вагондарына орнатылды. 1970 жылдардан бастап N 2 A SEPTA Silverliner MU отбасының барлық вагондарына, NJT Arrow MU сериясына және Metro North Railroad / Long Island Rail Road M сериясының MU вагондарына орнатылды. N 2 сонымен қатар PATCO Speedline жүйесінде де қолданылған, бірақ электрлік байланыстардағы мәселелерге байланысты алмастырылды. Кейін WABCO BART жүйесі үшін төртбұрышты түтік қажет ететін жиналу диапазоны бар жаңа N 3 моделін жасады. WABCO N типті жалғастырғышы кейде штырғы және тостаған жалғастырғышы немесе сүңгі жалғастырғышы деп те аталады.

Томлинсон

Томлинсон байланыстырғышы Ohio Brass Company компаниясымен және Тайбэй метросының жоғары өткізу қабілетті желілерінде жасалған.

Шарфенбергті жалғаушы

Шарфенберг жалғауы (Шарфенберг купплюнг немесе Шаку) – бұл, мүмкін, толық автоматты жалғаудың ең көп қолданылатын түрі. 1903 жылы Германияның Кенигсберг қаласында (қазіргі Ресейдің Калининград қаласы) Карл Шарфенберг жобалаған бұл жүйе бірте-бірте транзиттік пойыздардан тұрақты жолаушылар тасымалы пойыздарына тарады, бірақ Еуропадан тыс жерлерде оның қолданылуы көбінесе қалалық көлік жүйелерімен шектелген. Schaku жалғауы көптеген басқа автоматты жалғаулардан көп жағынан артық, өйткені ол пневматикалық және электрлік қосылыстарды автоматты түрде жасайды және автоматты түрде ажыратуға қабілетті. Алайда, осы электропневматикалық қосылыстардың орналасуы үшін стандарт жоқ. Кейбір теміржол компаниялары оларды бүйірлеріне орналастырады, ал басқалары – Schaku жалғауының механикалық бөлігінің үстіне. Шағын ауа цилиндрлері, жалғаудың айналмалы басына әсер ете отырып, Schaku жалғауының сенімді бекітілуін қамтамасыз етеді, сондықтан жақсы жалғау үшін соққы берудің қажеті жоқ. Жолаушылар пойызының бөліктерін біріктіру өте төмен жылдамдықпен (соңғы жақындаудан кем) жүзеге асырылуы мүмкін, осылайша жолаушылардың сескенуіне жол берілмейді. Bombardier сияқты теміржол жабдықтарын өндірушілер Schaku жалғауын өздерінің қалалық көлік жүйелерінде, жолаушылар вагондары мен локомотивтерінде опция ретінде ұсынады. Солтүстік Америкада Монреаль метрополитенінің барлық пойыздары, сондай-ақ Денвер, Балтимор және Нью-Джерси қалаларындағы жаңа жеңіл теміржол жүйелері осы жалғаумен жабдықталған. Ол сондай-ақ Портленд, Миннеаполис, Ванкувер Skytrain және Торонтодағы 3-сызықты Скарбороудағы жеңіл теміржол көліктерінде қолданылады. Жаңа Зеландияда ол Окленд қалалық теміржолының электрлі AM класындағы және Веллингтонның Matangi пойыздарында қолданылады. Бұған қоса, ол Ла-Манш туннеліндегі шаттл қызметтеріне арналған барлық арнайы жылжымалы құрамды жабдықтайды. 2020 жылға дейін ең көп тоннажды жүк көлемі бойынша Voith және Dellner Schaku негізінде автоматты жалғауды жасап шығарды, ол Еуропа теміржолдарында буферлер мен тізбекті жалғауларды алмастыруы мүмкін.

Деллнер қосқышы

Швед жасалған Dellner қосқышы – Scharfenberg қосқышының авторлық нұсқасы болып табылады, ол бір мезгілде көлік құралдарын, пневматиканы және электрониканы қосып біріктіреді. Патентталған энергияны сіңіру D BOX технологиясы конструкциялық зақым келтірмей және деформациясыз, жылдамдықпен қосқышқа мүмкіндік береді, ал деформациямен – көлік құралдары рельсте қалып, жылдамдықпен жалғануға болады. Патентталған D REX жүйесі 100 Мбит/с жылдамдықпен Ethernet жоғары жылдамдықты деректер байланысын қамтамасыз етеді.

Бүйірлік жалғау

Wedglock жалғастырғышы – жалғастырғыш бастың қозғалатын бөліктерін қосылған күйде бекітетін пневматикалық сырғалар арқасында осылай аталады. Бұл Лондон метрополитені пойыздарында қолданылатын стандартты автоматты жалғастырғыш. Жалғастырғыш 1936 жылы енгізілді және William Cook Rail және Voith компанияларымен өндіріледі. Жалғастырғыштың бетінде ілгекті, қозғалмалы тіл бар, ол екі жалғастырғышты қосу кезінде қарсы жақ жалғастырғышының жұтқысына енгізіледі. Осы механикалық элементтер толыққаннан кейін, пневматикалық цилиндрмен итермеленетін сырғалар арқылы олардың орны бекітіледі. Пневматикалық бөшкелер механикалық байланыстың астында орналасқан. Олар жай ғана біріктіріліп, резеңке элементтермен герметикалық жабылады. Механикалық байланыстың екі жағында бірнеше түйіспе контактілерінен тұратын электрлік контакттық блоктар орналасқан. Ажыратылған кезде, контактілер «Голланд пеші» деп аталатын қақпақтармен қорғалады. Қақпақтар механикалық түрде жұмыс істейді және екінші жалғастырғыш жақындағанда ашылады.

GF жалғастырғышы

GF қосқышы, кейде +GF+ қосқышы деп те жазылады, Швейцарияның Шаффхаузен қаласындағы Георг Фишер компаниясымен өндірілген. Ол Швейцария теміржолдарында және швейцариялық теміржол өнеркәсібі жасаған көлік құралдарында кеңінен қолданылды. Алғаш рет 1914 жылы Бернде өткен Швейцария ұлттық көрмесінде көрсетілді. Үш түрлі нұсқасы болды: қалааралық теміржолдар үшін GFN түрі, трамвайлар үшін GFT түрі және қалалық көлік үшін GFV түрі.

Шибата қосылғышы

Шибата қосқышы — 1930 жылдары Жапон мемлекеттік теміржолы (JGR) инженері Мамору Шибата [ja] электр пойыздары үшін әзірлеген Шарфенберг қосқышының бір түрі. Бұл Жапониядағы барлық жолаушылар пойыздарында, сондай-ақ Оңтүстік Кореядағы қалалық және метро пойыздарында қолданылатын стандартты қосқыш түрі. Шинкансен (жолсерік поезд) құрамында 1960 жылдары Сумитомо металл өнеркәсібі әзірлеген Шибата қосқышының өзгертілген нұсқасы қолданылады, ол айналмалы қысқыш тіректерді пайдаланады және сәйкестік бойынша Шарфенберг қосқышына қарағанда Шибата қосқышына көбірек ұқсайды.

Қос қосқыш және шұғыл арбалар

Кейде бір байланыс жүйесі бар вагондарды басқа байланыс жүйесі бар вагондарға жалғау қажет болады. Бұл метроның құрамын өндірушіден пайдалануға тиіс қалаға тасымалдау кезінде қажет болуы мүмкін. Екі шешім бар: екі жағында әртүрлі байланыстары бар кедергілік көлікті пайдалану. Қосымша адаптерлерді пайдалану. Екі ұшында да бірдей екі байланысы бар аралық вагонды қолдану. Вагон шетінде бір уақытта тек кейбір байланыстар ғана болады, себебі олардың биіктігі бірдей болуы керек, басқа да себептері бар. Мысалы, Австралияның Виктория штатында локомотивтерде AAR байланысы, буферлер және AAR байланысына құйылған тіреуге бекітілген тізбек болған. Ұлыбританияда – кедергілік көлік, Солтүстік Америкада – "көшкін вагон") әр шетінде әртүрлі байланыстар болады. Егер кедергілік көліктер жұбы қолданылса, А байланысын пайдаланатын вагондар тізбесі В байланысын пайдаланатын пойызға енгізілуі мүмкін. Қосылым адаптері немесе аралық байланыс вагондағы AAR байланысына жалғануы мүмкін, мысалы, келесі вагондағы ет кескіш байланысы немесе жылдам транзит байланысы болуы мүмкін. Мұндай адаптердің салмағы Адаптер бөлігі Janney байланысын SA3 байланысымен жұптастыруға мүмкіндік береді.

Көлік жиынтығы

Janney сияқты автоматты қосқыштар соқтығысу кезінде қауіпсіз, себебі олар вагондардың бірін-біріне кірігіп кетуін болдырмауға көмектеседі. Сондықтан British Rail жолаушылар вагондары үшін Janney үлгісін қабылдауға шешім қабылдады, бұл қосқышты дәстүрлі буферлік және тізбектік жүйесі бар локомотивтерге қосу үшін жолдан шығаруға мүмкіндік береді. Жаңа Оңтүстік Уэльсте вагондар жиынтығы тұрақты бекітілген табанмен біріктірілді, өйткені вагондарды тек жөндеу шеберханаларында ғана ажырату қажет болды. Жүк вагондары кейде жұп немесе үштік болып, араларында табанды қосқыштармен біріктіріледі. Біріктірілген вагондар немесе платформалар орталық доңғалақ жиынтығын бөліседі және аралық жерлерде қосымша қосқыштар қажет етпейді.

Тежегіштің жалғаулары

Кез келген үздіксіз тоқтату жүйелеріне біріктіргіштер қажет.

Электрондық басқарумен жұмыс істейтін тежегіштер

Электрондық басқаруы бар пневматикалық тежегіштерге (ЭБПТ) электр қуатымен және басқару сигналдарымен жанындағы вагондарды электрлік түрде қосу қажет, және мұны штепсельдер мен ұялар арқылы немесе өте жақын қашықтықтағы радиосигналдар арқылы іске асыруға болады.

Тарту құралдары

Тартылу құрылғысы (немесе тартылу тетігі) – пойыз вагондары арасындағы қысым және кернеу күштерін қабылдау үшін әр вагонның екі шетіндегі байланыстырғыштың артында орналасқан жиынтық. Алғашқы тартылу құрылғылары ағаштан жасалған, бірақ олар біртіндеп болатпен алмастырылды. Янней байланыстырғыштарында итеру және тарту күштерін жұтатын орталық науада тартылу тетігі орналасқан (бос жүріс). Тығыз құлыптағыш, SA3, C AKv, Шарфенберг және басқа да көп функциялы байланыстырғыштардың артында да тартылу тетігі болады. Буферлер мен тізбекті байланыстырғыштарда, егер болса, ілгек артындағы тартылу құрылғысы кернеуді қабылдаса, бүйір буферлері қысымды қабылдайды. Кейбір байланыстырғыштарда тартылу құрылғысы болмауы мүмкін.

Темір жолдың үлгілік жалғаулары

Модельдік теміржолдарда қосқыштар масштабқа қарай әртүрлі болады және көп жылдар бойы дамып келді. Алғашқы модельдік пойыз вагондары әртүрлі ілгектер мен тізбектерді пайдаланып біріктірілген, олар көбінесе асимметриялық болғандықтан, барлық вагондардың бір бағытта жүруін қажет еткен. Ірі масштабтарда, Жанне қосқыштарының жұмыс істейтін немесе масштабқа жақын модельдері жиі кездесетін, бірақ HO және одан кіші масштабтарда тиімсіз болып шықты. Көп жылдар бойы HO масштабында "X2F" немесе "Horn Hook" қосқышы кең таралған болды, өйткені оны бір бөліктен жасалған қалыпталған пластиктен жасауға болады. Сол сияқты, көп жылдар бойы "лифт ілгегі" қосқышы, "Рапидо" деп аталатын және N масштабты модельдік пойыз вагондарын шығаратын неміс өндірушісі Арнольд жасаған, сол масштабта кеңінен қолданылды. Бұл екі қосқыштың басты бәсекелесі, әуесқой модельдер арасында танымал, Кит және Дейл Эдвардс жасаған және олардың құрған Kadee компаниясы өндірген, магниттік құлыптан босатылатын түйірлі қосқыш Magne Matic болды. Олар кішкентай Жанне қосқыштарына ұқсас болғанымен, механикалық тұрғыдан біршама ерекшеленеді, түйір қосқыштың басының ортасынан емес, бүйірінен айналады. Ауа тежегіш шлангісіне ұқсайтын болат штифт, қосқыштарды магниттік түрде босатуға мүмкіндік береді; қосқыш басының дизайны, егер пойыз тоқтатылмаса немесе жұптасқан қосқыштар тікелей ажырату магниттің үстінен өтпесе, мұны болдырмайды. Kadee патенттерінің мерзімі біткеннен кейін, көптеген басқа өндірушілер ұқсас (және үйлесімді) магниттік түйірлі қосқыштарды шығара бастады. AAR қосқышының дәл масштабтағы HO моделін Франк Серджент жобалап, өндірді. Бұл конструкцияда кішкентай тот баспайтын болат шар қолданылып, түйірді жабады. Қосқыштарды ажырату үшін магниттік таяқты қосқыштарға ұстап, шарларды құлыптау қалталарынан шығару керек. O масштабында "Альянс" қосқышының дәл масштабтағы миниатюралық нұсқасы 1980 жылдардан бастап Австралиядағы GAGO компаниясымен шығарылды. 2002 жылдан бері оны Waratah Model Railway Company сатады. Еуропалық модельдер масштабты ілгек пен тізбекті қосқыштарды пайдалануға бейім. Британдық 00 масштабындағы (H0 масштабына ұқсас) модельдерде Triang жасаған "жарылыс блогы" қосқышы стандартты болып табылады. Оның жұмыс принципі ет кескіш типті ілесуге ұқсас. Рельстер арасындағы серпімді пандус арқылы қашықтан ажыратуға болады. Ілгектердің конструкциясы кернеу кезінде ажырауға жол бермейді (керісінше, пандусты түсіреді). Пойыз пандус үстінен өткенде, ол пандусқа тіреліп, ілгектерді көтереді. Пойыз пандус үстінде тоқтатылса, сол жерде екіге бөлінеді. Жақсы жұмыс істесе де, көбінесе жаман және көзге түсетін болып көрінеді (бірақ кішірек дизайндар бар, олар әрқашан басқа модельдермен толық үйлесімді емес) және көптеген британдық модельдер Kadee типтерін немесе жұмыс істейтін ілгек пен тізбекті қосқыштарды орнатуды жөн көреді. Соңғы жаңалық - NEM 362 деп аталатын стандартталған ұяға қосылатын және қажет болған жағдайда оңай ажыратылатын алмастырылатын қосқыш. Бұл модельшіге кез келген тігіс түрін оңай стандарттауға мүмкіндік береді, жеке өндірушілерге олардың тігіс түрін өзгертудің қажеті жоқ. 7 мм масштабта жұмыс істейтін норвегиялық ілгектерді қазір Ұлыбританиядағы Zamzoodled өндіреді. Қосқыштардың түрлерін салыстыру "Қосқыштарға кіріспе" мақаласында жарияланды.

On model railroads couplers vary according to scale, and have evolved over many years. Early model trains were coupled using various hook and loop arrangements, which were frequently asymmetrical, requiring all cars to be pointing in the same direction. In the larger scales, working scale or near scale models of Janney couplers were quite common, but proved impractical in HO and smaller scales. For many years, the "X2F" or "Horn Hook" coupler was quite common in HO scale, as it could be produced as a single piece of moulded plastic. Similarly, for many years, a "lift hook" coupler known as the Rapido and developed by Arnold, a German manufacturer of N scale model trains, was commonly used in that scale. The chief competitor of both these couplers, more popular among serious modellers, was the Magne Matic, a magnetically released knuckle coupler developed by Keith and Dale Edwards, and manufactured by Kadee, a company they started. While they closely resemble miniature Janney couplers, they are somewhat different mechanically, with the knuckle pivoting from the center of the coupler head, rather than from the side. A steel pin, designed to resemble an air brake hose, allows the couplers to be released magnetically; the design of the coupler head prevents this from happening unless the train is stopped or reversed with a mated pair of couplers directly over an uncoupling magnet. An earlier, mechanically tripped version of the design had a straight pin extending down from the knuckle itself, which engaged a diamond shaped mechanical "ramp" between the rails, which had to be raised above rail height when uncoupling was desired. Once the Kadee patents ran out, a number of other manufacturers began to manufacture similar (and compatible) magnetic knuckle couplers. An exact scale HO model of the AAR coupler has been designed and manufactured by Frank Sergent. This design uses a tiny stainless steel ball to lock the knuckle closed. Uncoupling is achieved by holding a magnetic wand over the coupler pair to draw the balls out of the locking pockets. In O scale, an exact scale working miniature version of the "Alliance" coupler was manufactured from the 1980s by GAGO models in Australia. Since 2002 it has been marketed by the Waratah Model Railway Company. European modellers tend to use scale hook and chain couplings. In British 00 scale (similar to H0 scale) models the 'tension lock' coupler developed by Tri ang is standard. This is similar in operation to the meatchopper type of coupling. Remote uncoupling is possible by using a sprung ramp between the rails. The design of the hooks is such that the couplings will not uncouple when under tension (instead depressing the ramp). When the train is pushed over the ramp, it will lift the coupling hooks as the train passes over. By halting the train over the ramp, it is split at this point. While it works well, it is often seen as ugly and obtrusive (although smaller designs are available, these are not always fully compatible with other models) and many British modellers prefer to retrofit either Kadee types or working hook and chain couplings. A recent development is an interchangeable coupling which plugs into a standardised socket, known as NEM 362 and which can be easily unplugged as required. This allows the modeller to easily standardise on whatever coupling is desired, without individual manufacturers needing to change their coupling type. In 7 mm scale, scale working Norwegian couplings are now being manufactured by Zamzoodled in the UK. A comparison of coupler types was published in "An introduction to Couplers".

Ағаш және пластмассадан жасалған пойыздар

Ойыншық пойыздарда әртүрлі үйлесімсіз біріктіргіштер кездеседі.

Апаттар

Түрлі байланыс түрлерінің апат деңгейі әртүрлі болады. 1926 жылы Мюрулладағы теміржол апаты "ілгек" сынғаннан төмен қарай бақылаусыз жүріп, содан кейін соқтығысуға әкелді. Ілгектер "буферлер мен тізбекті байланыстарды" білдіреді. Round Oak теміржол апаты – 1858 жыл – байланыс бұзылып, пойыздың артқы бөлігі кері домалап кетті.