Кіріспе

1996 жылы түсірілген американдық фильм, режиссері Александр Пейн

«Азамат Рут» – 1996 жылы түсірілген американдық сатирикалық қара комедиялық фильм. Бұл Александр Пейннің толық метражды фильм режиссері ретіндегі дебюті. Басты рөлдерде Лора Дерн, Свузи Курц, Келли Престон, Берт Рейнольдс, Куртвуд Смит, Мэри Кей Плейс, Кеннет Марс және Типпи Хедрен сомдады. Фильмде кедей, есірткіге тәуелді, жауапсыз жүкті әйелдің күтпеген жерден аборт мәселесімен айналысатын адамдардың назарына ілігуі көрсетілген. Сюжет Солтүстік Дакотадан шыққан, үйсіз, тұрмысқа шықпаған ана Мартина Грейвиндтің оқиғасына негізделген. Оған жетінші баласын толық мерзімге көтеріп жүруі үшін 11 000 доллар ұсынылған. Фильм 1996 жылдың 13 желтоқсанында АҚШ-та шектеулі көрсетімде шықты.

Сюжет

Рут Стоупс – Небраска штатында маскүнемдікке берілген, ақша немесе есірткі алу үшін кез келген нәрсені істеуге дайын әйел. Оның төрт баласы бар, барлығы да күтімге қабілетсіздігіне байланысты мемлекет қамқорлығына алынған. Бір күні таңертең Рут жігітімен бір үйдің төсегінде қатынас жасайды, содан кейін ол оны жамандықпен пәтерден шығарып жібереді. Кейін ол ағасы мен қарындасының үйіне барып, екі баласын жасырын көріп, ағасынан ақша сұрайды. Олар отбасы болғанымен, ол иттей артқы есікте күтеді. Соңынан ол ағашқа жағатын материалды сатып алу үшін аппараттық дүкенге барады, ал кейін оны қағаз пакетке салып, көшеде маңғыздайды. Рут есірткі қолдануын жалғастырғаны үшін тұтқындалғаннан кейін, ол тағы да жүкті екенін біледі. Сотта ол ұрыққа қауіп келтіргені үшін қылмыстық жазаға тартылатынын біледі. Руттың басқа балаларымен болған жағдайды білетін судья, егер ол түсік жасаса, жазасын жеңілдететінін айтады. Норм мен Гейл Стоуни, Руттың оқиғасын жергілікті жаңалықтардан білген орта жастағы радикалды евангелисттер, оны түрмеден босатады. Олар оны өз үйлеріне алып, баласын сақтап қалуға көндіруге тырысады. Бірінші түні Рут олардың нанымына мойын бұрған жоқ, үйден абайсыздан қызы, Шерилмен бірге шығып кетеді, қайтадан бояуды жұтып, марихуана шегеді. Стоунилердің ұсынысымен Рут жүктілік кезеңіндегі дағдарыс орталығына барады, онда ол өзінің шектеулі мүмкіндіктері мен есірткіге тәуелділігіне қарамастан, жүктілігін жалғастыруға көндіріледі. Оны Гейл мен Норммен бірге абортқа қарсы наразылық акциясында желім жұтып жатқанда табады, содан кейін олар оны үйден қуады. Гейлдің досы, абортқа қарсы наразылыққа қатысатын Диана, Рутты өзіне қабылдауды ұсынады. Диананың шаруашылығына келгеннен кейін, Диананың шын мәнінде лесбиянка, аборт құқығын қолдайтын және Стоунилер мен басқалардың құрбаны болған әйелдерге көмектесуге тырысатын тыңшы екені белгілі болады. Ақылсыз Рут Диана мен оның серіктесі Рейчелден, сондай-ақ әйелдерге күзеттік қызмет көрсеткен мүгедек ардагер және әйелдердің досы Харланнан жұбаныш табады. Стоунилер Диананың оларға қарсы жұмыс істеп жатқанын білгеннен кейін, Диананың үйіне көптеген абортқа қарсы белсенділермен бірге бақылау қояды және діни әндер шырқап, жамағатпен дұға етеді. Олар Рутқа баласын сақтап қалу үшін 15 000 доллар ұсынады, ал Харлан Рут түсік жасаса, соманы еселейтініне келіседі. Бұл оқиға жаңалықтарда көрсетілген, одан әрі шиеленіседі, өйткені харизматикалық және танымал евангелист Блейн Гиббонс қатыса бастайды. Блейн Рутқа абортты тоқтату үшін өзінің миссиясынан қосымша 15 000 доллар ұсынады. Рут үйде ішімдік тауып, мас болғаннан кейін, Диана оны жазалап, ұйықтап кетуін айтады. Таңертең Рут түсік жасатуға бара жатқанда, ол түсік тастайды және Диананың оны өз мақсаты үшін, Стоунилер сияқты пайдалануда екенін түсінеді. Рут Диана мен Рейчелден түсік тастағанын жасырады және олармен бірге аборт клиникасына барады; Үшеуі де танымал аборт құқығын қолдайтын белсенді Джессика Вайсспен бірге тікұшақпен барады, ол Руттың оқиғасын бұқаралық ақпарат құралдарында көріп, оған көмектесуге ниеттенді. Клиникаға келгеннен кейін Рут Харлан уәде еткен 15 000 долларды қабылдау үстелінің артында жасырылғанын табады және артқы терезеден қашып кетеді. Клиниканы абортқа қарсы және абортты қолдайтын наразылар қоршап тұрғанымен, олар Руттың ақшасымен толтырылған рюкзагымен көшеден жүгіріп өтіп бара жатқанын байқамайды.

Тақырыптар

Азамат Рут аборт тақырыбына жасалған тікелей шабуылмен танымал. Қара комедия мен сатира арқылы фильмде әйелдердің аборт іздеуі бұрынғы онжылдықтарда көрілмеген жаңа тәсілдермен бейнеленеді. Ең маңыздысы, фильм осы юмор түрлерін "аборт пікірсайыстарындағы моральдық реализмді сынау" үшін пайдаланады. Фильмнің негізгі тақырыбы – аборт болғанымен, режиссер Александр Пэйн фильмде фанатизмнің адамдық жағы басым екенін айтады. Пэйн былай түсіндірді: "Адамдар өте жеке себептермен фанатикке айналады. Яғни, бұл олардың психозына, содан гөрі осы мәселеге қатысты емес." Сыншылар да осыны атап өтіп, экстремистердің мұндай пікірсайыстарда қатысушылар мен мәселенің өзін ұмытып қалуын растайды. Фильмде "Amway" сияқты компания шығарған "Қаржылық сәттілікке қадам" тақырыбындағы кассета жиі кездеседі. Рут кассетаны алып, жаңа табыс еткен ақшасын қалай жұмсау керектігін анықтау үшін оны зерттейді. Алайда, фильм күрт аяқталады және ол ақшаны не істейтіні түсіндірілмейді.

Шығару

Фильмнің премьерасы 1996 жылы Санденс кинофестивалінде өтті. Оның бастапқы атауы "The Devil Inside" болды, бірақ Miramax оны өзгертуді талап етті, өйткені олар оның қорқыныш фильмдерінің атауына тым ұқсайды деп ойлады. Содан кейін ол "Рут Стоппен танысу" деп, ал соңында "Рут азаматы" деп өзгертілді. Metacritic-те фильм 18 сыншының бағасына сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 64 балға ие, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. Лора Дерннің ойынына жоғары баға берілді, "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джанет Маслин былай деп жазды: "Рут қылмысты түрде немқұрайлы болғанымен, Лора Дерннің осы рөлдегі керемет ойынының арқасында ол өте күлкілі және қызық болып көрінеді. Өзін керемет физикалық комедия актері ретінде көрсеткен, ұзын бойлы Дэрн Руттың қиын жағдайынан туындаған дағдарыстан өте шебер өтеді, қиқырып, бұрала береді". "Чикаго Сан-Таймс" газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, "аборт мәселесінде екі тараптың да пікірін қабылдауға деген батылдығы" мен "өткір сатиралық портреттер галереясы" үшін мақтады. Ол былай деп қосты: "Бір кезде бәрі азайып, біреуді қарсы емес, қолдауға ниеттейсің. Бірақ Рутты тек ақшаға құмар, қайталанбас есірткіге тәуелді адам етіп көрсетудің өзі батылдық. Пікірдегі екі тараптың сауда-саттыққа түсетініне күмәнім бар, бірақ сатираның міндеті осы: шындықты алып, оны абсурдқа дейін жеткізу". Variety журналынан Тодд Маккарти "Рут азаматы" фильмінің Пейннің режиссерлік дебюті екеніне назар салып, "Пейн режиссер әлі толыққанды әлеуметтік фарс жасауға қажетті барлық дағдыға ие болмауы мүмкін; ол шеттеріне көбірек комедиялық элементтер қосуы мүмкін еді, бірақ ол бірнеше ұпай жинап, тіпті екі лагердегі экстремистерді де әжуалай сынайды" деді.