Кіріспе

Фримен Дайсонның астрофизикалық ой эксперименті – теориялық физик Фримен Дайсон ұсынған гипотетикалық, өзін-өзі көбейтуге қабілетті ғарыш кемесінің тұжырымы.

Астрохиккен – бұл теориялық физик Фримен Дайсон тарапынан жарияланған ой экспериментіне берілген атау. Астрохиккен – бір килограммдық шағын ғарыш кемесі, инновациялық технологиялардың есесінен экипажсыз ғарыш кемесіне қарағанда ғарышты тиімдірек зерттей алатын өзін-өзі қайта жасайтын автомат.

Сипаттама

"Көңілді әлемді бұзу" (1979) атты кітабында Дайсон адамзаттың ұшқыш экипажы бар ғарыш кемесінен гөрі тиімдірек зерттей алатын, өзін-өзі көбейтуге қабілетті кішкентай автоматты қалай құра алатынын қарастырды. Ол бұл жалпы идеяны Джон фон Нейманға байланыстырды, оның 1948 жылы берген "Автоматтардың жалпы және логикалық теориясы" атты лекциясына сүйене отырып. Дайсон фон Нейманның автоматтар теориясын кеңейтіп, оған биологиялық элемент қосты. Дайсон түсіндіргендей, Астрохиккен – бұрынғыдан мүлдем өзгеше, бір килограммдық ғарыш кемесі болар еді. Ол биология, жасанды интеллект және қазіргі заманғы микроэлектрониканың тоғысқан жерінде туған нәрсе – органикалық және электрондық компоненттердің үйлесімі. Астрохиккен дәстүрлі ғарыш кемесімен ғарышқа жұмыртқа салғандай ұшырылады. Содан кейін Астрохиккен "жарылып", күн энергиясын жинауға арналған құрылғыны өсіре бастайды. Күн коллекторы иондық қозғалтқышты қуатпен қамтамасыз етеді, ол кеменің қозғалысын қамтамасыз етеді. Астрохиккен планетаның маңына кіргенде, планетаның серіктерінен және сақиналарынан материал жинап, қоректік заттарды сіңіреді. Ол бомбалаушы қоңыздар сияқты қосымша химиялық ракетаның көмегімен қонуға және ұшуға қабілетті. Ол Жермен радиобайланыс орната алғанда сапарының толық мәліметтерін жүйелі түрде жібереді.

Тарих

"Астропикник" термині Дайсонның фон Нейманнан шабыдаланған автоматтары туралы ең алғашқы мақалаларында кездеспейді. Бұл тұжырым Дайсонның биотехнология арқылы ғарыш зерттеуі тақырыбында Австралияның Аделаида қаласында берген лекциясында айтылды. Көрермендердің бірі: «Ой, сіз жұлдызды тауық туралы айтып отырсыз ба?» деді, және осы ойшау ат кең танылып, Дайсон өзі де оны кейіннен жазған теориялық биотехнологиялық ғарыш кемесі туралы мақалаларында қолдана бастады. Бүгінде Дайсонның "Астропикнигі" болашақта ғарыш зерттеуі қалай жүзеге асырылуы мүмкін деген бірнеше теориямен байланысты. Компьютер ғалымы Родни Брукс Марсты зерттеу үшін бірнеше арзан, қоңыздай роботтарды жіберуді ұсынды, олар жалғыз, қымбат роверлердің орнына қолданылуы мүмкін. Ғарышты зерттеудің арзан және кішірек құралдары көп жылдар бойы NASA-ның негізгі жобалау философиясы болды, бұл, әсіресе, Марс Pathfinder миссиясында жақсы көрініс тапқан. Физик және танымал автор Мичио Каку өзінің "Гиперғарыш" еңбегінде былай деп жазды: «Шағын, жеңіл және интеллектуалды "Астропикник" – бұл өткендегі ауыр, тым қымбат ғарыш миссияларымен салыстырғанда айқын артықшылығы бар әмбебап ғарыш зонды. Оған үлкен мөлшерде ракеталық отын қажет болмайды; ол мұз бен көмірсутектерді «жеуге» бағдарламаланады және сыртқы планеталардың айналасындағы сақиналарда өсіріледі». Болашақтағы ғылымның мүмкіндіктері туралы мақалалардың белгілі авторы ретінде Дайсонның теориялары, мысалы, Дайсон сферасы және Дайсон ағашы, ғылыми және ғылыми-фантастикалық қауымдастықтарда кең танылды. Ал ойшау аталған "Астропикник" осындай деңгейде танымал болған жоқ.