Кіріспе

Үндістандағы Уттар-Прадеш штатындағы қала. Үндістандағы Уттар-Прадеш штатындағы қала.

Этимология

Қаланың ежелгі санскрит атауы, Вриндаван (Vṛndāvana), врнда (қияқ) және вана (тоғай, орман) шоқтарынан шыққан.

География

Ямуна өзенінің батыс жағасында, Матурадан шамамен 15 километр солтүстікке және Делиден 125 километр қашықтықта орналасқан Вриндаванның орташа биіктігі 170 метрді (557 футты) құрайды. Ямуна өзені қаланың ішінде ағып өтеді.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Вриндаванның жалпы халқы 63 005 адамды құрады, оның ішінде 34 769 ер адам және 28 236 әйел болды. 0-ден 6 жасқа дейінгі балалардың саны 7 818 адамды құрады. Вриндавандағы сауатты адамдардың жалпы саны 42 917 болды, бұл халықтың 68,11% құрайды, ал ер адамдардың сауаттылығы 73,7%, әйелдердің сауаттылығы 61,2% болды. Вриндаван халқының 7 жастан асқан сауаттылық деңгейі 77,8% құрады, оның ішінде ер адамдардың сауаттылық деңгейі 83,7%, әйелдердің сауаттылық деңгейі 70,3% болды. Әйелдер мен ерлер арақатынасы 1000 еркекке 812 әйел шамасында. Жоспарлы касталар мен тайпалардың саны сәйкесінше 6 294 және 18 адамды құрады. 2011 жылы Вриндаванда 11 637 шаңырау болды. Вриндаван Брадж мәдени аймағында жатыр.

Жол

Вриндаван жолдармен жақсы байланысты және Делимен Алтын төртбұрышты желісінің 44-ші ұлттық тас жолы (NH) арқылы қосылған. Бұрын бұл NH 2 тас жолы болған. Көптеген әйелдер күйеулерін жоғалтқаннан кейін қалаға және айналасына көшіп келеді. Шамамен 15 000-нан 20 000-ға дейін жесір бар. Олардың көптегені өте кедейлікте өмір сүреді және уақыттарын бхаджанашрамдарда бхаджан әндерін орындаумен өткізеді, бұл туралы тарихшы Уильям Далримплдің "Кали дәуірі" (1998) кітабында жазылған. Осы мұқтаж әйелдер мен балаларға көмек көрсету үшін "Қызмет көрсету гильдиясы" атты ұйым құрылды.

Діни мұра

Вриндаван индуизмнің вайшнав дәстүрі үшін қасиетті орын саналады. Кришна балалық шағының бір бөлігін осы қалада өткізгеніне сеніледі. Вриндаван төңірегіндегі танымал аймақтар – Говардхана, Гокул, Нандгаон, Барсана, Матура және Бхандирван. Вриндаванмен бірге, бұл жерлер Радха мен Кришнаға табынудың орталығы деп есептеледі. Радха-Кришнаның миллиондаған жақтастары әр жыл сайын Вриндаванға және оның айналасына түрлі мерекелерге қатысу үшін келеді. Брадж аймағының тұрғындары қолданатын әдеттегі сәлемдесу – «Радхе Радхе», ол Радха Девимен, ал «Харе Кришна» Кришнамен байланысты. Кришнаға табынушылар Оның Радхаға табыну үшін әр түнде қалаға келетініне сенеді.

Тарих

Вриндаванның ежелгі тарихы бар, ол индуистік мәдениет пен тарихпен байланысты. 16 және 17 ғасырларда мұсылмандар мен индуистік императорлар арасындағы нақты келісімнің нәтижесінде құрылған және ұзақ жылдардан бері маңызды индуистік қасиетті саяхат орыны болып табылады. Заманауи дәуірде, он бір жастағы Валлабха Чаря Вриндаванға келді. Кейін ол Үндістанды үш рет аяқ астынан аралап, 84 жерде "Бхагавад-гита" бойынша дәріс берді. Бұл 84 жер "Пуштимарг Байтхак" деп белгілі және содан бері қасиетті саяхат орындары болып саналады. Дегенмен, ол әр жыл сайын төрт ай бойы Вриндаван қаласында тұратын. Осылайша Вриндаван Пуштимаргтың қалыптасуына зор ықпал етті. Вриндаванның мәні уақыт өте келе жоғалып, 16 ғасырда Чайтанья Махапрабху оны қайта ашқанға дейін сойылды. 1515 жылы Чайтанья Махапрабху Шри Кришнаның өмірімен байланысты жоғалған қасиетті орындарын табу мақсатымен Вриндаванға сапар шекті. Соңғы 250 жылда Вриндаванның кең алқапты ормандық аймағы урбанизацияға ұшырады, бастапқыда жергілікті раджалар, ал соңғы онжылдықтарда пәтер салушылардың әрекетінен. Ормандық жамылғы тек бірнеше қалдық жерге дейін азайды, ал жергілікті жануарлар дүниесі, оның ішінде тауыс, сиыр, маймыл және түрлі құстардың көптеген түрлері дерлік жойылды.

Ғибадатханалар

Рада Кришнаның мекені Вриндаванда оларға арналған шамамен 5500 ғибадатхана бар, олардың құдайлық ойын-сауықтарын көрсетеді. Ең маңызды қасиетті орындардың кейбіреулері: Калида Гхатының жанында орналасқан Шри Радха Мадан Мохан ғибадатханасы, Мультаннан келген Капур Рам Дас салған. Вриндавандағы ең көне ғибадатханалардың бірі, ол Чайтанья Махапрабхумен тығыз байланысты. Мадан Гопалдың түпкілікті құдайы Аурангзебтің билігі кезінде сақтау үшін Раджастхандағы Караулиге көшірілді. Бүгінде ғибадатханада түпнұсқаның көшірмесіне табыну жүргізіледі. Гопала Бхатта Госвамидың өтініші бойынша салынған Шри Рада Раман Мандир, Радамен бірге Кришнаның Салиграма құдайы Рада Раманаға арналған. 1862 жылы Свами Харидас Нидхиванда Банке Бихари бейнесін тапқаннан кейін Банке Бихари ғибадатханасы салынды. Рада Валлаб ғибадатханасы Вриндаванның ежелгі ғибадатханаларының бірі. 1585 жылы салынған, ол қызыл құмтастардан салынған алғашқы ғибадатхана болды. Рада Дамодар ғибадатханасы – 1542 жылы салынған, Рада Кришнаға арналған Гаудия Вайшнав ғибадатханасы. Шри Кришна Баларама ғибадатханасы Халықаралық Кришна санасы қоғамы (ISKCON) тарапынан Раман-Ретиде салынды. Бұл ғибадатхананың басты құдайлары Кришна мен Баларам, сондай-ақ Радха-Шьямасундар мен Гаура Нитай. Ғибадатхананың іргесінде орналасқан А.С. Бхактиведанта Свами Прабхупаданың самадхисі таза ақ мәрмәрден салынған. Прем Мандир – Вриндаванның шетінде 54 акр жерді алып жатқан рухани кешен, құдайлық махаббатқа арналған. Ғибадатхана құрылысын рухани гуру Крипалу Махарадж қалады. Негізгі құрылым мәрмәрден салынған, ал басты ғибадатхананы Кришнаның бейнелері жабады. Вриндаван Чандродая ғибадатханасы қазіргі заманғы геодезиялық құрылымда орналасқан, дәстүрлі гопурам қажырахо сәулет стиліне негізделген. Оны Бангалорде орналасқан ISKCON фракцияларының бірі салып жатыр. Салынысы аяқталғаннан кейін ол әлемдегі ең биік ғибадатхана болады. Шри Рамбаг ғибадатханасы, Вриндаван. Шри Рамбаг ғибадатханасы – Рамананди Сампрадая ғибадатханасы, ол алғашқы және ең көне Шри Рам ғибадатханасы. 1930 жылы салынған, ол ақ құмтастардан тұрғызылған және Шри Рам Дарбараға арналған.