Кіріспе

Дахла оазисі немесе Дахлех оазисі (Египет арабша: El Waḥat el Daḵla, "ішкі оазистер"), Египеттің Батыс шөліндегі жеті оазистің бірі. Дахла оазисі Жаңа Аңғар облысында, Ніл өзенінен 350 км (220 миль) және Фарафра мен Харга оазистерінің арасында орналасқан. Оның шамамен 80 км (50 миль) шығыстан батысқа және 25 км (16 миль) солтүстіктен оңтүстікке дейін созылған. Тақташалар жасалған кезде Дахла папирус өндірісінің орталықтарынан шалқары орналасқан. Бұл тақташаларда тізімдер, аттар тізімі, есептер және шамамен елу хат сақталған.

Дейр-эль-Хагар

Дейр-эль-Хагар (Египет арабша: 'Тас монастыры', Сиуа) – Дахла оазисінің батыс шетінде, Каср ад-Дахладан шамамен 10 км қашықтықта орналасқан римдік құмтастан салынған ғибадатхана. Ғибадатхана Рим императоры Нерон тұсында салынды, ал Веспасиан, Тит және Домициан кезінде әсемделді. Бұл ғибадатхана Амон Ра, Мут және Хонсудан құралған Теба үштігіне, сондай-ақ аймақтың басты құдайы Сетке арналған.

Қаср әд-Дакла

Қамалды исламдық қала Қаср әд-Дахла немесе Эль Каср (арабша: قصر الداخلة, Безең) 12 ғасырда Дахла оазисінің солтүстік-батысындағы римдік бекіністің орнында Аюбид әулетінің патшаларымен салынған. Көптеген, сағасы төрт қабатқа жететін, балшық кірпіштен тұрғызылған Османдық және Мамлюк құрылыстарының ішінде жақын орналасқан Амхейдадағы ежелгі Тот храмынан алынған иероглифтермен жазылған тас блоктар кездеседі. Үш қабатты, 21 метрлік минарет 924 жылға (миләди бойынша) дейін салынған.

1800 жылдан кейін

1819 жылы сэр Арчибальд Эдмонстон Дахла оазисіне сапар жасады. Кейбір қабірлер өте үлкен, ішінде бірнеше жерлеу камералары бар, ал бір қабірдің шатыры пирамида пішіндес, ал кейбіреулері күмбезді шатырлармен салынған.

География

Дахла оазисі бірнеше елді мекендерден құралған, олар бір-біріне тізбектеліп жатқан кіші оазистер бойында орналасқан. Басты елді мекендер – Мут (толық атауы Мут эль-Хараб, ал ежелгі атауы Мотис), Эль-Масара, Аль-Каср, сонымен қатар бірнеше шағын ауылдар да бар.

Климат

Дахла оазисінде Мысырдың көп бөлігіне тән ыстық шөлді климат басымырақ (Кёппен климаттық жіктелімі BWh).

Дахлех оазисі жобасы

Дахлех оазисі жобасы (DOP) – 1978 жылы Корольдік Онтарио мұражайы мен Египет ескіліктерін зерттеу қоғамына оазистің бір бөлігіне бірлескен концессия берілген кезде басталған Дахлех оазисі мен оны қоршаған палеоазистің ұзақ мерзімді зерттеу жобасы. 1979 жылы Монаш университетінің археология және ежелгі тарих орталығы жобаға ынтымақтастық етуге кірісті. DOP Дахлех оазисіндегі қоршаған ортаның өзгеруі мен адам қызметінің өзара әрекеттесуін зерттейді. Исмант-эль-Хараб (көне Келлис), Мут-эль-Хараб (көне Мотис), Дейр-Абу-Метта және Музаввакадағы қазба жұмыстары Монаш университетінің ынтымақтастығымен жүргізілді. DOP сонымен қатар ‘Айн-эль-Газзарейн, Эл-Каср-эль-Дахил, Дейр-эль-Хагар және Айн-Бирбиех жерлерінде қазба жұмыстарын жүргізді. 1985 жылы Дахлех оазисі жобасының Петроглифтік бөлімін, сол кезде Познаньдегі археологиялық мұражайдың директоры болған Лех Крыжаняк, Польшаның Жерорта теңізі археология университетінің қолдауымен құрды. Бастапқыда петроглифтерді зерттеу оазистің шығыс бөлігінде жүргізілді, онда археологтар екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын (Герберт Винлок пен Ханс Александр Винклер) тасқа салынған суреттерді құжаттаған болатын. Экспедиция бұрын әдебиетте айтылған бейнелердің және жаңадан табылған суреттердің жүйелі құжаттамасын жасады. Бұл жұмыста әуеден түсірілген фотосуреттер көмектесті. Содан кейін, Польша Ғылым академиясының археология және этнология институтының қызметкері Михаль Кобусиевич басшылығымен, Орталық оазис аймағына назар аударылды, онда 270 жаңа петроглифтік орын анықталды. Петроглифтік бөлімнің қазіргі директоры, Познаньдегі археологиялық мұражайдан Пауль Полковский, іздеу аймағын кеңейтіп, 1300-ден астам тасқа салынған суреттері бар панельдердің таралуын көрсететін карта жасады. Бейнелер тарихқа дейінгі кезеңнен ислам дәуіріне дейін сақталып қалған, оларға жануарлар мен адамдардың (көбінесе жүкті әйелдердің) суреттері, иероглифтер және бедуин белгілері кіреді. және БАЛАТ, IFAO қолдауымен жүзеге асырылды. 2018 жылы мұнда ірі динозаврдың қазылған қалдықтары табылды. 2019 жылы Бер-Эль-Шагала археологиялық ескерткішінде Рим Египтіне жататын екі көне қабір табылды.

Дахлех Траст

"Дахлех" қоры 1999 жылы құрылған және Ұлыбританияда тіркелген қайырымдылық ұйымы. Оның негізгі мақсаты – Шығыс Сахарадағы, әсіресе Дахла оазисіндегі квартер кезеңіндегі қоршаған ортаның тарихы мен мәдени дамуын зерттеу және түсінуді кеңейту. Осы мақсатта, қазіргі қоршылар DOP-қа қолдау көрсетуге міндеттенді.

Жарияланған еңбектер

Бузер, А. «Египет шегіндегі археология: Дахлех оазисіндегі археологиялық зерттеулер, 1819–1977» «Ежелгі Батыс және Шығыс» журналы, 12: 117–156. 2013 жыл. Фахри, А. Мысыр оазистері, I: Сива оазисі, Каир, Америка Университетінің «Каир баспасы». Фахри, А. Мысыр оазистері, II: Бахрия және Фарафра оазистері, Каир, Университет баспасы, шамамен 2003 жыл. Гидди, Л. Мысыр оазистері: Бахария, Дахла, Фарафра және Харга фараондық дәуірде, Уорминстер, Арис және Филипс, 1987. Джексон, Р. Империя шегінде: Римнің Египет шекарасын зерттеу, Нью-Хейвен және Лондон, Йель университетінің баспасы, 2002. Тёрстон, Х. Бақыт аралдары: Мысырдың мәңгілік оазисінің құпиялары, Торонто, Даблдей, 2003. Вивиан, С. Мысырдың батыс шөлі: зерттеушінің нұсқаулығы, AUC Press, Каир, 2000. Вагнер, Г. Грек, рим және византия дәуіріндегі Египет оазистері, грек деректемелері бойынша, Каир, Грек папирологиясы және эпиграфиясы бойынша зерттеулер, 1987.