Кіріспе

Мохаммад Азхаруддин (8 ақпан 1963 жылы туған) – үнді саясаткері және бұрынғы крикетші, сонымен қатар Үндістан ұлттық крикет командасының капитаны болған. Ол оң қолмен орта буынды соққы беруші және кейде орташа жылдамдықпен доп тастаушы болды. Үндістан үшін 99 тесттік матч және 334 бір күндік халықаралық матч өткізді. Капитан ретінде команданы 1990-91 және 1995 жылғы Азия кубоктарында жеңіске жеткізіп, 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатының жартылай финалына шығарды. Ол үш Крикет әлем чемпионатында Үндістан құрамасын басқарды, бұл көрсеткіш кез келген үнді капитанынан көп, және бәрі 1990-шы жылдарда болды. Сондай-ақ ол 1985 жылғы Крикет әлем чемпионатында жеңіске жеткен Үндістан құрамасының құрамында болды. 2000 жылы матчтарды реттеу ісіне қатысы бар деген айыптамамен Үндістан Крикет Бақылау Кеңесі (BCCI) оған өмір бойына жарысқа қатысуға тыйым салды, осылайша оның крикет мансабы күрт аяқталды. 2012 жылы Андхра-Прадеш жоғарғы соты апелляцияны қарастырып, өмір бойына салған тыйымды алып тастады. 2019 жылдың қыркүйегінде ол Хайдарабад Крикет қауымдастығының президенті болып сайланды. 2009 жылы Азхаруддин Үндістан Ұлттық Конгресіне қосылып, Морадабадтан парламент депутаты болып сайланды. 2018 жылы Телангана штаты Конгресінің төрағасы болып тағайындалды.

Ерте және жеке өмір

Әзһәруддин 1963 жылдың 8 ақпанында Хайдарабадта Мұхаммед Әзизддин мен Юсуф Султана отбасында дүниеге келді. Ол All Saints High School мектебін бітіріп, Османия университетінің Низам колледжін коммерция бакалавры дәрежесімен аяқтады. Әзһәруддин 1987 жылы Науринге үйленді және олардың Мұхаммед Асадудин мен Мұхаммед Аязуддин есімді екі ұлы болды. 1996 жылы ол Науриннен ажырасып, актриса Сангита Биджланиге үйленді. Оның кіші ұлы Аязуддин 2011 жылы мотоцикл апатында қаза болды. Оның үлкен ұлы Асадудин – жергілікті крикетші және ол 2019 жылы Сания Мирзаның қарындасы Анам Мирзаға үйленді.

Дебют және алғашқы жылдары

Әзһәруддин 1984 жылғы 31 желтоқсанда Калькуттадағы Эден бағында Англияға қарсы тестілік матчта Индия құрамасы сапында тұңғыш рет өнер көрсетіп, алғашқы ойыншығында 110 ұпай жинады. Одан кейін осы сериядағы келесі екі тестілік матчта тағы екі жүздік соқты. 1985 жылғы 20 қаңтарда Бангалордағы М. Чиннасвами стадионында Англия құрамасына қарсы бір күндік матчта тұңғыш рет алаңға шығып, жеңіліссіз 47 ұпай жинады.

Ұлттық құраманың капитаны

1989 жылы Ажаруддин Кришнамачари Шриканттан кейін Үндістан құрамасының капитаны болып тағайындалды. Ол 47 тестілік матчта және 174 бір күндік матчта Үндістан құрамасына жетекшілік етті. Ол команданы 14 тестілік матчта және 90 бір күндік матчта жеңіске жеткізді, бұл көрсеткіштер Соурав Гангули және М.С. Дхони бұрын басып өткен рекордтар еді. 1990 жылы Англияға жасаған туры барысында Ажаруддин 1990 жылы Лордста өткен бірінші тестіде 121 ұпай жинады. Үндістан матчты ұтып алмаса да, Англияның бұрынғы крикетшісі Вик Маркс «The Observer» газетінде жариялаған мақаласында оны «көрген ең керемет тестілік ғасыры» деп атады. Манчестердегі екінші тестіде Ажаруддин 179 ұпай жинап, тестілік матчтардағы онінші ғасырын соқты, ал бірінші иннингсте Сачин Тендулкармен 112 ұпайлық серіктестік құрды. 39-шы тестілік матчында ол 155 доптан 10-шы тестілік ғасырына жетті. Ажаруддин серияны 85.20 орташа ұпаймен 426 ұпаймен аяқтады, бұл 2018 жылы Вират Кохли бұзғанға дейін Англиядағы тестілік серияда Үндістан капитанының ең жоғары көрсеткіші болды.

Азия кубогы мен әлем кубогының жеңімпаздары

Әзһәруддин 1990-91 жылдары Азия кубогында финалда Шри-Ланканы жеңіп, Үндістанды жеңіске жеткізді. Финалда ол 54 ұпай жинап, «Ойынның үздігі» сыйлығын алды. Әзһәруддин 1992 жылғы Крикет әлем чемпионатында Үндістанды басқарды, бірақ Үндістан топтық кезеңнен шығып қалды және сегіз ойында екі жеңіске жетіп, тоғыз команданың арасында жетінші орынды иеленді. Үндістан 1995 жылы Азия кубогын жеңіп алды, финалда Шри-Ланканы 8 қақпаға еселеп ұтты, онда Әзһәруддин команда капитаны болды және ұпай жинап «Ойынның үздігі» атағын жеңіп алды. Әзһәруддин 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатында, Үндістанмен бірлесіп өткізілген турнирде де команданы жетектеді. Үндістан топтық кезеңде үшінші орын алып, ширек финалға өтті, онда Пакистанды 39 ұпаймен жеңіп, жартылай финалға жолдама алды. Жартылай финалда Үндістан Шри-Ланкаға жеңілді, себебі ойын көпшіліктің бұзық әрекеттерінен кейін ортасынан тоқтатылды, Үндістан Шри-Ланканың 251/8 есебіне жауап ретінде 120 ұпайға 8 қақпаны жоғалтқан болатын.

Кейінгі жылдар

1996-97 жылдары Оңтүстік Африкаға жасаған сапарындағы екінші сынақ матчында Ажаруддин 74 допқа 100 ұпай жинап, Капил Девтің үндістандық ойыншылар арасындағы ең жылдам тесттік ғасыр рекордтысын қайталады, бұл көрсеткіш бойынша ол төртінші орынға ие болды. Ажаруддин келесі матчта да 100 ұпай жинап, 163 ұпайдан асып, Үндістанға сол кездегі тест тарихындағы ең ірі жеңіске (280 ұпаймен) қол жеткізуге көмектесті. Ол матчтың үздік ойыншысы және серияның үздік ойыншысы деп танылды, өйткені 77,60 орташа ұпаймен 388 ұпай жинады. Ажаруддин бір күндік матчтарда 7 ғасыр соғып, 1998 жылдың 9 сәуірінде Коттакта Зимбабвеға қарсы өткен матчта 153 ұпайдан асып, үздік көрсеткішті көрсетті. Ол 22 ғасырының соңғысын 2000 жылдың наурызында Оңтүстік Африкаға қарсы өткен сынақ матчында соқты, бұл оның мансабындағы соңғы сынақ матчы болды. Ажаруддин халықаралық карьерасының соңғы матчын 2000 жылдың 3 маусымында Азия кубогында Пәкістанға қарсы бір күндік матчта өткізді.

Функционалдық теңгерімге қатысты айыптаулар мен тыйым салу

2000 жылы Үндістанның Оңтүстік Африкаға жасаған турнесінде, Үндістан 3:2 есебімен жеңіске жеткен серияда, Әзһәруддин 28 орташа есеппен бар болғаны 112 ұпай жинады. Сериядан кейін болған матчтарды бұрмалау оқиғасында Әзһәруддинге матчтарды түзетуге қатысқандығы айып тағылды. Оңтүстік Африканың сол кездегі капитаны Ханси Кронье Әзһәруддиннің оны букмекерлермен таныстырғанын мәлімдеді. Халықаралық крикет кеңесі мен BCCI Орталық тергеу бюросының баяндамасына сүйене отырып, Әзһәруддинге өмір бойына жарысқа қатысуға тыйым салды.

Зейнетақыға шыққаннан кейін

2003 жылы сот өмір бойына тоқтату шешімін қолдады, бірақ ол 2012 жылдың 8 қарашасында Андхра-Прадеш жоғарғы сотының алқасымен күштен шығарылды. 2019 жылы Ажар Хайдарабад крикет қауымдастығының президенті болып сайланды. Крикет жазушысы Джон Вудкок оның туралы: «Англиялықтан Мұхаммед Азхаруддин сияқты ойнауын сұраудың қажеті жоқ. Бұл – грейхаундтың Дербиде жеңіске жететініне үміттенуге тең» деді. Бұрынғы крикетші және төреші Шринивасарагаван Венкатарагаван «Азхаруддиннің ойындағы ең жақсы білегі болды» деді. Ол бір күндік халықаралық (ODI) матчтарында 334 ойында 36,92 орташа есеппен 9378 ұпай жинады және 156 рет алаңдағы ойыншы ретінде допты ұстады.

КомандаларҰпайларОрташаЖүздікҰпайдың ең жоғарғы көрсеткішіАвстралия78039.002 163*Англия197858.096 182Жаңа Зеландия115261.232 192Пәкістан108940.473 141Оңтүстік Африка91541.004 163*Шри-Ланка121555.235 199Батыс Индия53928.370 97Зимбабве5914.750 42Барлығы621545.0422199

Саяси мансап

Әзһәрддин 2009 жылғы 19 ақпанда Үндістан Ұлттық Конгресс партиясына қосылды. Ол 2009 жылғы жалпыұлттық сайлауда Уттар-Прадеш штатының Морадабад округінен жеңіске жетіп, парламент депутаты болды. 2014 жылғы жалпыұлттық сайлауда Раджастан штатының Тонк-Савай Мадхопур округінен бақ сынады, бірақ Бхаратия Джаната партиясының Сухбир Сингх Джаунапуриядан жеңілді. 2018 жылы Телангана штаты Конгресс комитетінің жұмыстық төрағасы болып тағайындалды. 2023 жылғы Телангана заң шығарушы жиналысы сайлауында Хайдарабадтың Джубилли Хиллс сайлау округінен қатысты, бірақ Бхарат Раштра Самитинің Маганти Гопинаттан жеңілді.