Кіріспе

Құрғақ қалған пальмалар туысы Пальмоксилон (тасқа айналған пальма ағашы) – әлемнің әртүрлі жерлерінен табылған тасқа айналған ағаштан аталған, жойылған пальма туысы.

Қалдық деректері

Бұл туыс қазба жазбаларында кейінгі бор кезеңінен миоценге дейін (шамамен 84,9 - 11,6 миллион жыл бұрын) белгілі. Осы туысқа жататын түрлердің қазба қалдықтары Германияда, Италияда (Сардиния), АҚШ-та, Египетте, Ливияда және Аргентинада (Бороро және Саламанка формациялары) табылды. Көптеген түрлер Үндістандағы Декан тұзақтарынан сипатталған.

Тарату

Оңтүстік Американың Патагония аймағынан креда және кайнозой кезеңдеріне жататын бірнеше түр сипатталған. Египеттен кейінгі эоценнің соңы мен миоценнің басы кезеңдеріне жататын бірнеше түрлер анықталған. Олигоцен дәуірінен (34-23 млн жыл бұрын) үлгілер Шығыс Техас және Батыс Луизиананың көптеген шашыраңқы жерлерінен табылған. Пальма ағаштарының жанынан табылған қазбалар арасында кораллдар, губкалар және моллюскалар бар, бұл пальмалар тарихи жағалауларда өскенін көрсетеді. Миллиондаған жылдар бойы Мексика шығанағының жағалауы оңтүстікке қарай жылжуда. Техас және Луизианада екі штаттың да бөлісетін Толедо Бенд аймағында тасбаған пальма ағашы ең көп кездеседі, ол бұл аймақта Мексика шығанағының жағалауы қазіргі орнынан солтүстікке қарай орналасқан кезде өскен ағаштардан қалған. Луизианада Рапидс, Натчитош, Грант және Сабин округтерінде тасқа айналған пальма ағаштары табылған.

Сипаттама

Қазбаланған пальма ағашы – бұл силикатталған ағаштың нақты талшықты құрылымында көзге көрінетін, ұзынша құрылымдарды қамтитын қазба ағаштардың тобы. Бұл ұзынша құрылымдар сынықтардың бұрышына байланысты нүктелер, жіңішке таяқтар немесе үздіксіз сызықтар түрінде көрінеді. Ұзынша құрылымдар – ағашқа тік беріктік қасиеттерін сыйлаған ағаш тіндерінің бөлігін құрайтын склеренхима шоғырлары. Тас жинаушылардың арасында ең көп сүйіктісі – қремний диоксидімен алмастырылғандықтан және анық ұзынша құрылымдары мен түрлі-түсті бояулары бар қазбаланған пальма ағашы. Осының нәтижесінде, оны кескенде әртүрлі түстер мен өрнектер пайда болады, оларды әшекей бұйымдарына және зергерлік туындыларға енгізуге болады. Қремний диоксидінен тұрғандықтан, оны жылтыратуға болады және күнделікті қолданудағы тозуға төзімді.

Археология

Грант-париште, Луизиана штатында (және, мүмкін, басқа да аймақтарда), жергілікті американдықтар тасқа айналған пальма ағашынан оқ ұштарын, пышақтарды, тесу ілмектерін және сырғыштар сияқты басқа да құралдар жасаған. Грант-паришінің орталық бөлігінде Г.Р. Хикс және басқа да американдық түпкіліктіктердің жинаушылары тасқа айналған пальма ағашынан жасалған оқ ұштары мен басқа да құралдарды тапқан. Бұл Техас штатының мемлекеттік тасы және Луизиана штатының ресми мемлекеттік қазбасы болып табылады.