Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карбон дәуірінің екінші кезеңі
Second subperiod of the Carboniferous
Пенсильвания (,/p//ɛ//n//s//əl/'/v//eɪ//n//i//.//ən/ pensəlVAYNiən, сондай-ақ Жоғарғы Карбон немесе Кейінгі Карбон деп аталады) – ICS геологиялық уақыт шкаласында Карбон дәуірінің екі кезеңінің жасырақ бөлігі (немесе Карбон жүйесінің екі бөлімінің жоғарғы бөлігі). Ол шамамен [уақыт аралығы] бойы созылды. Басқа геохронологиялық бірліктер сияқты, Пенсильванияны анықтайтын тау жыныстары жақсы белгілі, бірақ басталу және аяқталу мерзімінің нақты күні бірнеше жүз мың жылға дейін белгісіз. Пенсильвания осы дәуірдегі көмір қабаттары кең таралған АҚШ-тың Пенсильвания штатының атымен аталған. Пенсильвания мен Миссисиппи арасындағы шекара Солтүстік Америка стратиграфиясынан шыққан. Солтүстік Америкада, ерте Карбон қабаттары негізінен теңіз әктастарынан тұратындықтан, бұрын Пенсильвания Миссисиппи мен Пермь арасындағы толыққанды геологиялық кезең ретінде қарастырылған. Еуропаның кейбір аймақтарында Миссисиппи және Пенсильвания – төмендіктердегі континенттік шөгінділердің бірыңғай тізбегіне жақын және олар Карбон дәуірінде біріктірілген. Қазіргі халықаралық қолданыстағы ICS геологиялық уақыт шкаласы Миссисиппи мен Пенсильванияға Карбон дәуірінің бөлімшелері мәртебесін береді.
The Pennsylvanian (,/p//ɛ//n//s//əl/'/v//eɪ//n//i//.//ən/ pensəlVAYNiən, also known as Upper Carboniferous or Late Carboniferous) is, on the ICS geologic timescale, the younger of two subperiods of the Carboniferous Period (or the upper of two subsystems of the Carboniferous System). It lasted from roughly As with most other geochronologic units, the rock beds that define the Pennsylvanian are well identified, but the exact date of the start and end are uncertain by a few hundred thousand years. The Pennsylvanian is named after the U. S. state of Pennsylvania, where the coal beds of this age are widespread. The division between Pennsylvanian and Mississippian comes from North American stratigraphy. In North America, where the early Carboniferous beds are primarily marine limestones, the Pennsylvanian was in the past treated as a full fledged geologic period between the Mississippian and the Permian. In parts of Europe, the Mississippian and Pennsylvanian are one more or less continuous sequence of lowland continental deposits and are grouped together as the Carboniferous Period. The current internationally used geologic timescale of the ICS gives the Mississippian and Pennsylvanian the rank of subperiods, subdivisions of the Carboniferous Period.
Саңырауқұлақтар
Қазіргі кездегі саңырауқұлақтың барлық түрлері Пенсильвания кезеңіне жататын тау жыныстарында кездеседі.
All modern classes of fungi have been found in rocks of Pennsylvanian age.
Омыртқасыздар
Бұл кездегі өмірдің негізгі түрлері буынтұқымдылар болды. Буынтұқымдылар қазіргілерден әлдеқайда ірі болған. Артроплеура, алып мыңжақты, көріне беріп тұратын, ал алып гриффинфлай Меганеура "аспанда ұшып жүрді". Мұның жоғары оттегі деңгейімен байланысты екені жиі айтылады, алайда кейбір алып буынтұқымдылар туралы мәліметтер салыстырмалы түрде төмен оттегілі кезеңдерден де белгілі, бұл жоғары оттегі қысымы олардың ірі болуының басты себебі болмауы мүмкін екенін көрсетеді.
The major forms of life at this time were the arthropods. Arthropods were far larger than modern ones. Arthropleura, a giant millipede, was a common sight and the giant griffinfly Meganeura "flew the skies". It is commonly considered that is because of high oxygen level, however some of those large arthropod records are also known from period with relatively low oxygen, which suggest high oxygen pressure may not have been a primary reason for their gigantism.
Омыртқалы жануарлар
Қосмекенділер әртүрлі және көптеп таралған; кейбіреулері ересек күйінде бірнеше метрге жететін. Пенсильванияның орта кезеңінде (Москов пен Казимов аралығында) жаңбырлы орманның экологиялық жүйесінің күйреуі салдарынан, суық және құрғақ жағдайларда жақсы тіршілік ете алмаған көптеген қосмекенді түрлері жойылды. Алайда, амниоттар белгілі бір маңызды бейімделулерге ие болғандықтан гүлденді. Карбон дәуіріндегі ең маңызды эволюциялық жаңалықтың бірі – амниот жұмыртқасы болды, ол кейбір төрт аяқты жануарлардың құрлықты одан әрі игеруіне мүмкіндік берді. Олардың ішінде ең ерте савропсидтерге жататын бауырымен жорғалаушылар (Hylonomus) және ең ерте белгілі "пеликозавр" синапсидтері (Archaeothyris) бар. Кішкентай кескелдерге ұқсас жануарлар тез арада көптеген ұрпақтарға айналды. Амниоттар жаңбырлы орманның күйреуінен кейін пайда болған құрғақ климатқа жауап ретінде үлкен эволюциялық таралуға ұшырады. Бір себепті, пеликозаврлар жорғалаушылардан бұрын үлкен өлшемге жете алды, және бұл тенденция Пермь кезеңінің соңына дейін жалғасты, оның ішінде олардың цинодонт ұрпақтары кішірейіп, түнгі өмір салтына көшті, ал жорғалаушылардың архозаврлары билікті өз қолына алды, бірақ дицинодонттар Триас соңында жойылғанға дейін ірі жануарлар тобы болып қала берді. Жаңбырлы орман күйрегенге дейінгі төрт аяқты жануарлардың көпшілігі кішкентай болды, мүмкін, құрлықты негізінен алып мыңжаяқтылар, шаяндар және ұшатын жәндіктер мекендегендіктен. Жаңбырлы орман күйрегеннен кейін алып буынтұқымдылар жоғалып, амниоттық төрт аяқты жануарлардың үлкен өлшемге жетуіне жағдай жасалды.
Amphibians were diverse and common; some were several meters long as adults. The collapse of the rainforest ecology in the mid Pennsylvanian (between the Moscovian and the Kasimovian) removed many amphibian species that did not survive as well in the cooler, drier conditions. Amniotes, however, prospered due to specific key adaptations. One of the greatest evolutionary innovations of the Carboniferous was the amniote egg, which allowed for the further exploitation of the land by certain tetrapods. These included the earliest sauropsid reptiles (Hylonomus), and the earliest known "pelycosaur" synapsids (Archaeothyris). Small lizard like animals quickly gave rise to many descendants. Amniotes underwent a major evolutionary radiation, in response to the drier climate that followed the rainforest collapse. For some reason, pelycosaurs were able to reach larger sizes before reptiles could, and this trend continued until the end of the Permian, during which their cynodont descendants became smaller and nocturnal, as the reptilian archosaurs took over, although dicynodonts would remain megafaunal until their extinction at the end of the Triassic. Most pre rainforest collapse tetrapods remained smaller, probably due to the land being primarily occupied by the gigantic millipedes, scorpions, and flying insects. After the rainforest collapse, the giant arthropods disappeared, allowing amniote tetrapods to achieve larger sizes.